٢.١. ساختار زیارت جوادیه زیارت جوادیه از ٣ بخش اصلی تشکیل شده است: الف) مقدمه‌ای شامل ۱۵۱ كلمه که این مقدمه برگرفته از زیارتنامه کهنی است که در کتاب الجامع ابن الولید آمده است (عيون أخبار الرضا، ج‏۲، ص۲۶۹؛ تهذیب الأحکام، ج۶، ص۸۸؛ کامل الزیارات، ص۳۱۲؛ الفقیه، ج۲، ص۶۰۴؛ مزار المفید، ص۱۹۷). ب) بدنه اصلی زیارت شامل ۵۵۶ کلمه که اکثر مشکلاتِ زیارتنامه و کلمات و مفاهیم غریب آن مربوط به این بخش است. در این بخش متن ۳ شعر نیز آمده است و به اشعار و روایاتی اشاره شده است که این سبک بر خلاف زیارتنامه‌های مأثور است. ج) دعای شامل ۵۱۵ کلمه در پایان زیارت که به گفته مجلسی از شیخ مفید نیز روایت شده است (بحار الأنوار، ج‏۹۹، ص۵۷؛ تحفة الزائر، ص۵۲۳). منبع مجلسی برای انتساب روایت این دعا به شیخ مفید را نیافتیم. بنابراین ساختارِ زیارت جوادیه دو نکته مهم دارد: نخست این که ترکیبی است و در مقدمه آن که شباهتی با بدنه اصلی ندارد، از یک زیارتنامه کهن استفاده شده است. این ترکیب باعث ناهمگونی متنِ زیارتنامه شده است. دوم این که در بدنه اصلی زیارتنامه، تضمین برخی اشعار و تلمیح به روایات و اشعار دیگر و به کارگیری کلماتِ غریب و متأخّر، سبک آن را از زیارتنامه‌های مأثور متمایز کرده است. در ادامه این تمایز نمایان‌تر می‌شود. @Gholow

۲.۲. منابع انشاکننده زیارت جوادیه متن زیارت جوادیه را کسی تنظیم کرده است که به منابع پسینی درباره امام رضا (ع) دسترسی داشته است. توجه داشته باشیم که زاویه دید شخصی که از رهگذر منابعِ بعدی با امام رضا (ع) آشنا می‌شود با زاویه دیدِ امام جواد (ع) یا حتی شخصی هم‌دوره با امام رضا (ع) بسیار متفاوت است. برای چنین شخصی صرفاً مقاطعی از حیاتِ امام برجسته است که در منابع نمود بیشتری یافته در حالی که شخص معاصر با امام رضا (ع) ممکن است به آن مقاطع التفات نداشته باشد یا مقاطع دیگری برایش برجسته باشد. اگر آن شخص امام و وصی و فرزند ایشان بوده باشد، این تفاوت نگاه بیشتر هم می‌شود زیرا او بر جوانب مختلف اشراف دارد و نباید انتظار داشت زیارتنامه‌ای را تنظیم کند که بر روایاتِ محدودی تکیه کند که در دوره‌های بعد در منابع برجسته شده است. به نمونه‌های زیر توجه کنید: ۱. «السَّلَامُ عَلَى مَنْ أَمَرَ أَوْلَادَهُ وَ عِيَالَهُ بِالنِّيَاحَةِ عَلَيْهِ قَبْلَ وُصُولِ الْقَتْلِ إِلَيْهِ» به روایت حسن بن علی الوشاء اشاره دارد (عیون اخبار الرضا، ج۲، ص۲۱۸). ۲. «وَ مَنْ سُئِلُوا عَنْ كَلِمَةِ التَّوْحِيدِ فَقَالُوا نَحْنُ وَ اللَّهِ مِنْ شُرُوطِها» به روایت یوسف بن عقیل از اسحاق بن راهویه اشاره دارد (عیون اخبار الرضا، ج۲، ص۱۳۵). ۳. «الْمُتَكَلِّمِ مَعَ كُلِّ لُغَةٍ بِلِسَانِهِمْ الْقَائِلِ لِشِيعَتِهِ مَا كَانَ اللَّهُ لِيُوَلِّي إِمَاماً عَلَى أُمَّةٍ حَتَّى يُعَرِّفَهُ بِلُغَاتِهِمْ» به روایت منسوب به اباصلت هروی اشاره دارد (عیون اخبار الرضا، ج۲، ص۲۲۸). ۴. در میان زیارتنامه شعری با ۹ بیت آمده است که در مقتضب الأثر ابن عیاش جوهری (د. ۴۰۱ق) به علی بن ابی عبد الله الخوافی نسبت داده شده است (مقتضب الأثر، ص۴۷). ۵ بیت نخست آن در عیون اخبار الرضا (ج۲، ص۲۵۱) و مناقب ابن شهرآشوب (ج۴، ص۳۵۹) به خوافی نسبت داده شده؛ اما ۴ بیت آخر که درباره امامت امامان بعدی است فقط در مقتضب الأثر آمده است. جالب آن که در مقتضب الأثر محل تأکید و استشهاد تنها همین ۴ بیت آخر است. شیخ صدوق (د. ۳۸۱ق) و مشایخش انگیزه‌ای برای حذف این ۴ بیت نداشته بنابراین احتمالاً این ابیات افزوده متأخر باشد. در این صورت زیارت جوادیه نیز نمی‌تواند به پیش از قرن ۴ ق برگردد؛ بلکه ادبیات آن نشان می‌دهد که از این هم متأخرتر است. ۵. «وَ مَنْ خَطَبَتْ لَهُمُ الْخُطَبَاءُ بِ‍ "سَبْعَة آبَاءٍ هُمْ مَا هُمْ‏ / هُمْ أَفْضَلُ مَنْ يَشْرَبُ صَوْبَ الْغَمَامِ"» اشاره دارد به خطبه عبد الجبار بن سعید (عيون أخبار الرضا، ج‏۲، ص۱۴۵). ۶. «وَ مَنْ أُنْشِدَ فِي فَخْرِهِمْ وَ عَلَائِهِمْ بِوُجُوبِ الصَّلَاةِ عَلَيْهِمْ وَ طَهَارَةِ ثِيَابِهِمْ» این عبارت نیز به اشعار منسوب به ابو نواس اشاره دارد: «مُطَهَّرُونَ نَقِيَّاتٌ ثِيَابُهُمْ / تَجْرِي الصَّلَاةُ عَلَيْهِمْ أَيْنَمَا ذُكِرُوا» (عيون أخبار الرضا، ج‏۲، ص۱۴۳)         ۷. «السَّلَامُ عَلَى قَلِيلِ الزَّائِرِينَ» احتمالاً به روایت عبد العظیم از امام جواد (ع) اشاره دارد (عیون اخبار الرضا، ج۲، ص۲۵۶). ۸. «السَّلَامُ عَلَى مَنْ كُسِرَتْ لَهُ وِسَادَةُ وَالِدِهِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ حَتَّى خَصَمَ أَهْلَ الْكُتُبِ وَ ثَبَّتَ قَوَاعِدَ الدِّينِ.» احتمالاً به روایت حسن بن محمد النوفلی اشاره دارد (عیون اخبار الرضا، ج۱، ص۱۵۴). موارد احتمالی دیگری نیز وجود دارد. علاوه بر تفاوت‌های روشن این متن با زیارتنامه‌های مأثور و متقدم (مانند متون کامل الزیارات ابن قولویه)، همین همسویی با گزارش‌های موردی مشخص که در قرون بعدی شهرت یافته نشانه آن است که نویسنده متن بر اساس همین منابع، متن را تنظیم کرده است. به ویژه تضمینِ اشعارِ فلان خطیب و فلان شاعر در همین فضا قابل فهم است و در زیارتنامه مأثور انتظار نمی‌رود. آیا واقعا انتظار داریم امام جواد (ع) در زیارتنامه امام رضا (ع) بفرمایند: ای کسی که ابونواس و عبدالجبار بن سعید و علی خوافی برایت شعر خوانده‌اند؟!! @Gholow

۲.۳. الفاظ زیارت جوادیه بدنه اصلی زیارت مضطرب و دائماً بین لفظ مفرد و جمع در تردّد است که آن را از فصاحت انداخته است. علاوه بر این آکنده از الفاظ و عباراتی است که با لسان روایات و ادبیات قرن ۳ ق تناسب ندارد. اگر بخواهیم شواهد آن را ذکر کنیم در واقع باید کل متن را بیاوریم! ولی در این جا فقط به چند نمونه از تعابیر متأخر یا مبتذل، غیرفصیح و نامناسب اشاره می‌شود: -  «السَّلَامُ عَلَيْكَ مِنْ إِمَامٍ عَصِيبٍ / غصيب / قصيب». (عصیب در این سیاق معنای روشنی ندارد و وجوهی که گفته شده تکلف‌آمیز و دور از موارد استعمال است.) -  «قَبْلَ وُصُولِ الْقَتْلِ إِلَيْهِ» -  «السَّلَامُ عَلَى دِيَارِكُمُ الْمُوحِشَاتِ كَمَا اسْتَوْحَشَتْ مِنْكُمْ مِنًى وَ عَرَفَاتٌ» (ظاهراً «استوحشت منکم» یعنی «از شما رم کرد» که معنای درستی ندارد و باید «أوحشت منکم» به کار رود یعنی «از شما خالی شد».) -  «مَنِ انْتَهَى إِلَيْهِ رِئَاسَةُ الْمُلْكِ الْأَعْظَمِ» (گذشته از تأخر و عدم تناسب اصل تعبیر، مذکر آمدن «انتهی» هم مرجوح است.) -  «شَرْطِ دُخُولِ الْجَنَّةِ أَوِ النَّارِ» (اضافه شدن «أو النار» برای جور شدن سجع است و معنای مناسبی ندارد.) -  «مَنْ صَارَتْ بِهِ أَرْضُ خُرَاسَانَ خُرَاسَانَ»، -  «السَّلَامُ عَلَى كُهُوفِ الْكَائِنَاتِ وَ ظِلِّهَا» -  «السَّلَامُ عَلَى قَلِيلِ الزَّائِرِينَ» -  «هَيَاكِلُهُمْ أَمَانُ الْمَخْلُوقِينَ» -  «السَّلَامُ عَلَى مَنْ جَعَلَ اللَّهُ إِمَامَتَهُمْ مُمَيِّزَةً بَيْنَ الْفَرِيقَيْنِ» -  «السَّلَامُ عَلَى إِقْبَالِ الدُّنْيَا وَ سُعُودِهَا» -  «السَّلَامُ عَلَى مَنْ يُعَلَّلُ وُجُودُ كُلِّ مَخْلُوقٍ بِلَوْلَاهُمْ» -  «لَقَضَيْتُ بَعْضَ وَاجِبِكُمْ بِتَكْرَارِ الْمَزَارِ» و دیگر عبارات که ضعف و تأخر اکثر آن‌ها مخفی نیست. @Gholow

جمع بندی و نتیجه ۱. زیارت مشهور به جوادیه در منبع اصلی آن به امام جواد علیه السلام منسوب نشده است و این انتساب حاصل یک بدفهمی متأخر است. یعنی اساساً معلوم نیست در منبع نخست غرض نسبت دادن این زیارتنامه به معصوم بوده باشد تا آن را مصداق جعل بدانیم. بلکه ظاهرا از ابتدا به عنوان زیارت‌نامه‌ای انشائی و اختراعی آورده شده است. با توجه به انشائی و غیرمأثور بودن این زیارت‌نامه استناد به متن آن به عنوان حدیث و دلیل نقلی مردود است. ۲. این زیارت‌نامه به منبعی ناشناس و غیرقابل‌اعتماد در قرن ۸ ق باز می‌گردد و فعلاً سابقه کهن‌تری برای آن قابل اثبات نیست. ۳. الفاظ و عبارات زیارت‌نامه نیز به خوبی متأخر بودن آن را نشان می‌دهد و حتی در آن ادبیات علمی متأخر نمود یافته است. ۴. متن زیارت‌نامه مضطرب و عاری از فصاحت و بلاغت لازم است و اغلاطی در آن به چشم می‌خورد. برخی کلمات نیز نامفهوم است که ممکن است حاصل تصحیف باشد. ۵. متن زیارت ترکیبی است از سه بخش: _ سلام‌های مقدماتی که از زیارتنامه‌ای کهن در کتاب الجامع ابن الولید اقتباس شده است. _ بدنه اصلی زیارت که ضعیف‌ترین، متأخرترین و مضطرب‌ترین بخش آن است. _ دعایی پایانی که نسبت به بدنه اصلی، یک‌دست‌تر است و کهن‌تر می‌نماید. روایت این دعا را مجلسی به شیخ مفید نیز نسبت داده است ولی منبع خود را ذکر نکرده است. شناسایی منبع اصلی این دعا نیازمند تحقیق بیشتر است و مأثور بودن آن نیز ثابت نیست. ۶. آفریننده زیارت‌ جوادیه به منابع شیعی مثل عیون اخبار الرضا (ع) یا کتابهایی شبیه آن دسترسی داشته و متن زیارت را با ذهنیتی برآمده از این کتابها و ناظر به احادیث مشهور آنها تنظیم کرده است. ۷. سبک این زیارت شباهتی به زیارات مأثور ندارد و اشعاری که در آن تضمین شده نشانه تأخر آن است. بر این اساس هر گونه استناد به زیارت موسوم به جوادیه به عنوان «حدیث» ارزش علمی نخواهد داشت و عنوان «جوادیه» را نیز _که حاصل یک برداشت اشتباه است_ باید تغییر داد. @Gholow

📌 نقد‌ ادله‌ نقلی‌ خالقیت‌ اهل بیت، با تأکید بر فقه الحدیث 🎙عمیدرضا اکبری ⏳28مرداد 1403 گروه کلام‌پژوهان 00:00 مقدمه 03:48 مروری بر آیات ناسازگار با تفویض 12:00 مروری بر روایات مستند تفویض و رد اصالت برخی از آن‌ها 16:55 توجه به مشکلات فقه الحدیث برخی روایات (ضرورت توجه به خاستگاه‌های روایی، بسترهای صدور، تحریرها و تصحیف‌ها و اکتفا به یقینیات) 35:42 پرسش و پاسخ (ناقص ضبط شده) @gholow

توضیحات یکی از دوستان پژوهشگر درباره عبارت «إن شاء الله أو علي» که بر زبان برخی غلات هیئتی متداول شده است. @Gholow

نهم ربیع؛ مروری مختصر بر پژوهش‌ها https://deraayaat.ir/9rabii/ سرفصل بررسی مستندات عید نه ربیع در کانال غلوپژوهی t.me/gholow2/1701

🔸«مهم‌ترین مصلحت، راستی و درستی است.» تاریخ وفات حضرت عبدالعظیم و حضرت معصومه س جعلی است و برخی از محققان نشان داده‌اند جاعل جواد شاه عبد العظیمی (م ۱۳۵۸ق) در کتاب نور الآفاق تالیف ۱۳۴۳ق بوده است. دربارۀ ورود حضرت معصومه س به قم نیز چون در گزارشی آمده که آن حضرت هجده روز در قم بوده با کسر آن از تاریخ مجعول ده ربیع الثانی به تاریخ 23 ربیع الاول رسیده‌اند. نظر آقای شبیری زنجانی در مورد تاریخ جعلی، و نوظهور برای میلاد حضرت معصومه سلام الله علیها (کتاب جرعه ای از دریا، ج2، ص519) آیه الله شبیری زنجانی (مدّ ظله) در درس خارج صوم خویش در سنوات گذشته، با اشاره به جریان ورود حضرت معصومه علیها السلام به قم بر اساس کتاب تاریخ قم ضمن انتقاد از نقل های غیر معتبر... اضافاتی که در برخی از نقل ها مبنی بر اینکه در بین راه ساوه جنگی رخ داده و حضرت را مسموم کردند و ... بی اساس دانسته و جعل و نقل این قضایای بی اساس را موجب سست شدن و بی اعتماد شدن مخاطب به سایر قضایای معتبر می دانند و در ادامه می فرمایند: "اصل مطلب همین است که در اینجا [یعنی کتاب تاریخ قم] نوشته شده است، حال عناوین ثانویه درست می کنند، با این که مهمترین چیز پایه ی دین ما روی همین راستی و درستی گذاشته شده است." منبع: سایت رسمی ایشان بدین مناسبت چند نوشتار مفید تقديم می شود: ۱. شرحی بر یک سندسازی بی پایه (مقاله خواندنی سید ضیاء مرتضوی درباره روند جعل تاریخ ولادت و وفات حضرت معصومه توسط شیخ جواد شاه عبدالعظیمی) ۲. دو تاریخ ولادت و وفات ساختگی در کشوری که سخن مداحان مقدم بر سخن پژوهشگران است... (گفتار آقای رسول جعفریان درباره جعل تاریخ ولادت حضرت معصومه توسط شیخ جواد شاه عبدالعظیمی) ۳. نوشتار آقای رضا استادی، آشنايى با حضرت عبدالعظيم ع و مصادر شرح حال او، که در آن درباره جعلیات کتاب شیخ جواد شاه عبدالعظیمی از جمله تاریخ ولادت حضرت معصومه ع توضیح داده است. (فایل مقاله) ۴. یادداشت آقای خادمیان 5. مختصری در اهمیت این گونه نقدها @gholow2

ضرورت‌ها و بایسته‌های اعتبارسنجی احادیث عمیدرضا اکبری، 1400/3/5 4 محور مهم در اعتبارسنجی حدیث 9:57 ابزارهای بررسی سندی (مباحث جرح و تعدیل، طبقات‌شناسی، روش‌شناسی روایت‌گری راویان، تحلیل فهرستی، نمودار اسناد و جریان‌شناسی روات) 17:52 ابزارهای اصالت‌سنجی منابع (نحوه یادکردها از مؤلف، منبع و روایاتش در دیگر منابع؛ بررسی تطبیقی سبک مؤلف با دیگر آثار منقول از او؛ نسخه‌شناسی. نمونه مقالات) 21:50 ابزارهای بررسی متنی (تبارشناسی متون و مطالعات پیمایشی، زبان‌شناسی تاریخی) 25:37 ابزارهای بررسی مضمونی (گفتمان‌شناسی تاریخی، جریان‌شناسی انگاره‌ها، عرضه بر کتاب، سنت و تجربه) 30:33 همگرایی ابزارهای گوناگون 34:50 زمینه‌های اختلاف در میزان اعتبار اخبار فرایند شکل‌گیری اخبار و لزوم توجه به نقش راویان در اموری چون: - نقل به معنا درطبقات نخستین، و رویکردهای مختلف - 47:00 تقطیع - تجمیع روایات مرسل و بحث ادراج - 50:13 تکمیل اسناد و پدیده تسری - افزودن اخبار دیگران به دفاتر روایی - نقش تبویب اخبار و گزینش مؤلفان در فهم اخبار - تصحیف - 57:40 جعل (مطالب مرتبط:گوناگونی علل اختلاف اخبار/روش‌های کشف سندسازی) #معیارهای_اعتبار @gholow

بایسته‌های مغفول در پژوهش‌های اعتبارسنجی و رجالی 🎙 عمیدرضا اکبری 🔹جلسه اول ۵ مهر ۱۴۰۳، (مدرسه علمیه امام صادق علیه السلام) دوازدهمین جلسه از سلسله نشست های «گفت‌وگوهای حدیثی» خانه حدیث پژوهان جوان 🎥مشاهده و دانلود از آپارات ارائه مرتبط: ابزارهای اعتبارسنجی احادیث #معیارهای_اعتبار @gholow

🎤 استاد عمیدرضا اکبری 🔸موضوع:بایسته‌های مغفول در پژوهش های اعتبارسنجی و رجالی 🔹جلسه دوم 📆 5/7/1403 🔻مکان برگزاری:مدرسه آقا(مدرسه علمیه امام صادق علیه السلام) 🌱 خانه حدیث پژوهان جوان 🆔 https://eitaa.com/khpj_ir

💿فایل PDF ارائه شده توسط استاد عمیدرضا اکبری در نشست علمی 🔸موضوع: مطالعات حدیثی نوین و نمونه تاثیرات در علوم مرتبط 🔹جلسه دوم 📆 5/7/1403 🔻مکان برگزاری:مدرسه آقا(مدرسه علمیه امام صادق علیه السلام) 🌱 خانه حدیث پژوهان جوان 🆔 https://eitaa.com/khpj_ir