تميم البرغوثي: «الحربُ صِفريّة!» @Gholow

الگوی پردازش روایات در منتخب طریحی پژوهشنامه معارف حسینی، زمستان ۱۴۰۱ چکیده: المنتخب فخر الدین طریحی از اثرگذارترین منابع بر مقاتل متأخّر و فرهنگ عزاداری بوده است. برخی دانشمندان ضعف این منبع را تذکر داده و گاه اشکالاتِ تاریخی روایاتش را نشان داده‌اند؛ اما کمتر به نقشِ خود این کتاب در تحریف روایات پرداخته شده است. در این پژوهش با بررسی نمونه‌های متعدّد از منتخب طریحی نشان داده شده است که در این کتاب، روایات بر اساس الگوهای یکسانی دچار تغییر شده‌اند. مهم‌ترین این الگوها، ایجاد پیوند میانِ روایاتِ مستقل و تلفیق آن‌ها است. افزودن مقدّمه و پایان‌های داستانی به روایات، افزودن اضافات توضیحی، تغییراتِ ایدئولوژیک در متون روایات، جایگزینی نام راویان با صحابه مشهور و مورد توجّه در میانِ شیعه از دیگر الگوهای پردازش روایات در منتخب طریحی است. تکرار این الگوها در سرتاسر کتاب و در مواجهه با روایاتِ منابع مختلف، نشان‌ می‌دهد که این تحریفات مربوط به خود کتاب المنتخب است نه منابع آن. @gholow

▪️صلی الله علیك يا ابا عبد الله... موکب عزای حسینی علیه‌السلام به نام نامی ابا الفضل العباس (ع) پردیسان، انتهای اندیشه ۱۱، مشرف به بلوار دانشگاه پذیرای مشارکت شما عزیزان. کارت:

5047061073714277

محمدعلی صابری (کارت مخصوص این امر است و نیازی به اعلام واریز نیست). در صورت نیاز به تعیین مورد نذر به آی‌دی زیر اطلاع دهید: @Msaberi56

عمق این مرثیه را مشک و علم می دانند ...

🏴 سخنرانیِ امام حسین ع در شب عاشورا علىّ بن حسين -عليه السّلام-‏ مى‌‏فرمايد: بعد از اينكه عمر بن سعد برگشت، دم غروب بود كه حسين يارانش را جمع كرد، من مريض بودم خودم را نزديك حسين رساندم تا سخنانش‏ را بشنوم، شنيدم پدرم به يارانش مى‌‏گفت: «ستايش مى‌‏كنم به بهترين ستايش خدايى را كه برتر و بلند مرتبه است و در راحتى و سختى او را سپاس مى‌‏گويم، خدايا تو را سپاس مى‏‌گويم كه ما را با فرستادن پيامبرت‏ گرامى داشتى و قرآن را به ما آموختى و ما را در دين فقيه و دانا نمودى و برای ما گوش‌ها و چشم‌ها و قلب‌ها قرار دادی و ما را از مشركين قرار ندادى. من يارانى برتر و بهتر از ياران خويش، و اهل بيتى نيكوكارتر و پرهيزكارتر از اهل بيت خود نمى‌‏شناسم، خداوند به همه شما جزاى خير عطا كند. آگاه باشيد، گمان مى‏‌كنم فردا روز نبرد ما با اين دشمنان است. آگاه باشيد، نظرم اين است كه شما همگى با آزادى برويد. از جانبِ من عهدى بر گردن شما نيست. شما را تاريكى شب‏، از ديد دشمن‏ مى‏‌پوشاند، آن را مركب خود قرار دهيد. هر مردى از شما دست يكى از مردان اهل بيتم را بگيرد، و در آبادی‌ها و شهرهايتان پراكنده شويد، تا اينكه خداوند گشايشى ايجاد كند. اين قوم مرا مى‏‌طلبند، و اگر به من دست يابند از تعقيب ديگران چشم‌ می‌پوشند.» عباس بن على -عليه السّلام‏- سخن را آغاز كرد و گفت: چرا چنین كنيم؟ آيا براى اين‌كه بعد از تو زنده بمانيم؟! خدا هرگز چنين روزى را نياورد!... 📚وقعة الطف، ترجمه جواد سلیمانی، ص137-138 (با اندکی تغییر) #حدیث

بازتاب آیات قرآن در گفتار و رفتار امام حسین (ع) و یارانش از مدینه تا کربلا -آن‌چنان که ابوجعفر طبری گزارش کرده است- بسیار برجسته‌ است. همیشه عین متن آیات ذکر نشده، اما اثرپذیری از مضامین قرآن کاملاً آشکار است. مثلاً از ضحاک بن عبدالله مشرقی روایت شده که گفت: همراه با مالک بن نضر ارحبی بر حسین (ع) وارد شدم ... به او گفتیم: آمدیم که به تو سلام کنیم و برایت از خدا عافیت بخواهیم و تجدید دیدار نماییم و اخبار مردم را به تو برسانیم. باید خبر دهیم که آن‌ها برای جنگ با تو جمع شده‌اند، پس تصمیمت را بگیر! حسین (ع) فرمود: حسبي الله ونعم الوکیل! ..‌. (تاریخ الطبري، ج۵، ص۴۱۸) پاسخ امام (ع) دقیقا برگرفته از این آیه است: الَّذِينَ قَالَ لَهُمُ النَّاسُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزَادَهُمْ إِيمَانًا وَقَالُوا حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ آنان‌كه مردم (شايعه‌پراكنان) به آنان گفتند: مردم (مشركان مكه) برای [جنگ با] شما گرد آمده‌اند، از آنان بترسيد! ولى بر ايمانشان افزود و گفتند: حسبنا الله ونعم الوکیل: خدا ما را بس است و خوب كارسازى است! (آل عمران: ۱۷۳). @Gholow

▪️صلی الله علی روحك و بدنك و علی الأرواح التی حلت بفنائك من روضه خوانِ غربتِ آقای عالمم بی‌تابِ سربریدهٔ ماهِ محرّمم با گریه هر غروب من از حال می‌روم با هر فرازِ ناحیه گودال می‌روم صبح و غروب، ندبه‌کنان گریه می‌کنم این روضه را به مادرمان هدیه می‌کنم برنیزه تکیه داد و ز جایش بلند شد دردش گرفته بود، ندایش بلند شد فرمود: زنده‌ام به کجا حمله می‌کنید؟ نامردها به خیمه چرا حمله می‌کنید؟ کارِ مرا تمام نکرده، کجا؟ سنان! اینجا کنارِ لشگری از گرگ‌ها بمان با یالِ غرق خون شده برگشت ذوالجناح با زین واژگون شده برگشت ذوالجناح اینجا به بعد ضربه زدن‌ها شروع شد اینجا به بعد شیونِ زن‌ها شروع شد دیدم خودم به چشم ترم وای وای وای بیرون زدند اهلِ حرم وای وای وای دنبالِ ذوالجناح هراسان وبی پناه با عمه آمدند به بالای قتلگاه جدِ مرا محاصره کردند یک سپاه دیدم چگونه عمهٔ ما می‌کند نگاه هرکس رسید نیزهٔ خود را شکست و رفت یک استخوان ز سینهٔ آقا شکست و رفت یک عده بر تمام تنش سنگ می‌زدند یک عده بر لباسِ تنش چنگ می‌زدند در آن میانه حرمتِ آئینه‌ها شکست وقتی که شمر آمد و بر سینه‌اش نشست از دستِ او محاسنِ جدم رها نشد هرچه کشید خنجرِ خود، سر جدا نشد تا که ز رویِ پیکرِ بی‌سر بلند شد فریاد یا بُنَیَ ز مادر بلند شد اینجا به بعد گریه‌ی من رنگِ خون شود گیسو به دست شمر ز مقتل برون رود اینجا به بعد زخمِ دلِ ما نمک زدند باور کنید عمه‌ی مارا کتک زدند راه فرار از حرم آنروز بسته شد با چوبّ نیزه پهلوی زن‌ها شکسته شد آن شب زنانِ سوخته یاور نداشتند آن شب بنات فاطمه معجر نداشتند قاسم نعمتی #مرثیه_سید_الشهدا

طفل صغير أبی عبدالله الحسين عليه السلام ابومخنف از عقبة بن بشير أسدی چنین نقل می‌کند: امام باقر (علیه السلام) به من فرمود: ای بنی اسد، برای ما در میان شما خونی است [یعنی خونی که ریخته شده و قصاص نشده است]. گفتم: خداوند تو را رحمت کند، گناه من چیست؟ سپس پرسیدم: آن [خون]، چیست؟ فرمود: کودکی از حسین را برای او آوردند، آن کودک در دامن ایشان بود که یکی از شما -بنی اسد- تیری به سوی او انداخت و او را ذبح کرد. پس حسین، دست خود را از خون او پر کرد و سپس آن را در زمین ریخت. آن‌گاه فرمود: پروردگارا، اگر یاری از آسمان را از ما نگاه داشته‌ای پس آن را برای بهتر [از اینجا] قرار ده، و برای ما از این ظالمان انتقام گیر. ----------------------------------- قال أبو مخنف: قال عقبة بن بشير الأسدي: قال لى أبو جعفر محمد بن على بن الحسين: إنّ لنا فيكم -يا بنى أسد- دماً. قال: قلت: فما ذنبي أنا في ذلك؟ رحمك الله يا أبا جعفر، و ما ذلك؟ قال: أُتيَ الحسينُ بصبىّ له، فهو في حجره إذ رماه أحدكم -يا بنى أسد- بسهم فذبحه، فتلّقى الحسين دمه، فلمّا ملأ كفّيه صبّه في الأرض، ثم قال: ربّ، إن تك حبستَ عنّا النصر من السماء فاجعل ذلك لما هو خير، وانتقم لنا من هؤلاء الظالمین. تاریخ الطبري، ج۴، ص٣۴٢ عظم الله أجورنا و أجورکم بمصابنا بالحسین و أهل بیته علیهم السلام t.me/HadithFehrestRejal/349 @Gholow

🔹دیدگاه آیت الله سید علی سیستانی درباره مزار عبد الله بن عبد الرحمن الأصم🔹 من أغراض الوضع في الحديث الترغيب في الخير والترهيب عن الشر. وهو من اغراض الوضع لدى الوضاع الصالحين على تعبير بعض الكتّاب حيث كانوا يتوهمون انه يجوز وضع الحديث لترغيب الناس الى الاعمال الصالحة وتخويفهم عن الشرور. وقد حكى العلامة المامقاني في مقياس الهداية عن بداية الشهيد الثاني انه ذهب الكرامية – وهم طائفة منتسبون بمذهبهم الى محمد بن كرام السجستاني وبعض المبتدعة من الصوفية – الى جواز وضع الحديث للترغيب والترهيب ترغيباً للناس في الطاعة وزجراً لهم عن المعصية. واستدلوا بما روي في بعض طرق الحديث: من كذب علي متعمداً ليضل به الناس فليتبوأ مقعده من النار. وحمل بعضهم ذلك على من قال انه ساحر او مجنون وقال آخر انما قال: من كذب علي ونحن نكذب له ونقوي شرعه. ونقل عن بعض المنسوبين الى الخير وضع أحاديث في فضل كل سورة من سور القرآن معللاً بانا رأينا الناس قد رغبوا عن القرآن فوضعنا لهم هذا الحديث ليصرفوا قلوبهم الى القرآن. وقد عقد في الأضواء على السنة المحمدية باباً في الوضّاع الصالحين قال فيه نقلاً عن ابن حجر: «قد اغتر قوم من الجهلة فوضعوا أحاديث الترغيب والترهيب وقالوا نحن نكذب له لا عليه بل فعلنا ذلك لتأييد شريعته. وحكى عن يحيى بن سعيد القطان انه قال: لم نر الصالحين في شيء اكذب منهم في الحديث» (الأضواء، ص138). ولعل بعض من ينسب الى الوضع والكذب من رواتنا ممن يروون الأحاديث في الحث على الأمور الصالحة والزجر عن الأفعال القبيحة من هذا القبيل فينبغي ان لا نغتر بلسان الحديث ومضمونه فنظنه صادراً وان كان الراوي وضاعاً بتوهم أنهم لا يكذبون في مثل هذه المضامين. فمنهم عبد الله بن عبد الرحمن الاصم قال فيه النجاشي بصري ضعيف غال ليس بشيء روى عن مسمع كردين وغيره له كتاب المزار سمعت ممن رآه فقال لي هو تخليط. وقال ابن الغضائري: ضعيف مرتفع القول وله كتاب في الزيارات ما يدل على خبث عظيم ومذهب متهافت وكان من كذابة اهل البصرة.(معجم رجال الحديث ج 10 ص 252) ومن العجيب ان ابن قولويه يروي عنه في كتاب كامل الزيارات كثيراً مما يدل على أن أحد مصادره كتاب هذا الرجل. وكذلك يروي في عدة موارد عن محمد بن ارومة وقد رماه القميون بالغلو. ويروي ايضاً عن جعفر بن محمد بن مالك الفزاري وقد قال فيه النجاشي: «كان ضعيفاً في الحديث قال احمد بن الحسين: كان يضع الحديث وضعاً ويروي عن المجاهيل. وسمعت من قال كان ايضاً فاسد المذهب والرواية. ولا أدري كيف روى عنه شيخنا النبيل الثقة ابو علي بن همام و شيخنا الجليل الثقة ابو غالب الرازي رحمه الله. وقال فيه ابن الغضائري كذاب متروك الحديث جملة وكان في مذهبه ارتفاع ويروي عن الضعفاء والمجاهيل وكل عيوب الضعفاء مجتمعة فيه» (معجم رجال الحديث ج 4 ص 119). إلى غير ذلك من الضعفاء الذين يروي عنهم ابن قولويه. وقد ذكرنا مراراً ان هذا ما يمنع القول بتوثيقه لجميع رواته مع ان عبارته لا تدل عليه ايضاً. والحاصل ان هؤلاء كلهم يروون روايات المزار و فضل الزيارة ونظائر ذلك من الأمور الخيرية ولعل الذي دعاهم الى جعل هذه الروايات التي يظهر منها معالم الكذب و الوضع هو هذه الأغراض الصالحة بزعمهم وقد تداولها العلماء بالرواية والعمل تسامحاً في ادلة السنن. وقد استقر الامر اخيراً على عدم ثبوت الاستحباب الشرعي بهذا التسامح والبحث في هذه الروايات من هذه الجهة خارج عن محل الكلام. 📚المصدر: تقرير السيد مرتضى المهري| تعارض الأدلة 3 | بحث السيد السيستاني دام ظله https://t.me/jabeer12 @Gholow

🔹نظر استاد سید احمد مددی درباره سبک جعل عبدالله بن عبدالرحمن اصم به ویژه در مزار🔹 «پس ما الآن این حدیث را از دو راه داریم: یکی از راه کوفه که سکونی سنی نقل کرده است و به همین دلیل روی نقد و انتقادات شیعه نرفته است، یکی هم از خط بصره که حدیث بصره فی نفسه خیلی نقادی نشده است، مضافاً بر این که ثبوتش در بصره هم خیلی واضح نیست و محل اشکال است؛ چون خط غلو بصره آن را نقل کرده است. ما احتمال دادیم که این حدیث از مسمع نباشد و شاید اصم بصری حدیث سکونی را به مسمع نسبت داده است؛ چون دروغگو سند را هم جعل می‌کند و لازم نیست حتما در مضمون دروغ بگوید.» https://www.ostadmadadi.ir/persian/lesson/9542/ «روایتی بود از محمد بن علی صیرفی یا ابو سمینه که اشد الکذابین در خط کوفه است و در خط بصره هم اشد الکذابین اصم است. البته ما احتمال می‌دهیم که وی دروغگو به آن معنا نبوده است، بلکه یک چیزی از حدیث را شنیده و خودش اضافاتی به آن کرده است؛ چون من احادیثش را مقابله کردم و دیدم که احادیثش اصل دارد ولی خیلی اضافات دارد.» https://www.ostadmadadi.ir/persian/book/11460/8571/ «... اصمش از همه بدتره، عبدالرحمن ابن عبدالله اصم بصری اين ديگه مثل رأس رئيس خط غلوه بصره اند ... در خط بصره شديدترين تعبيرات برای اصم به کار بردند ... رواياتش زياده نسبتاً رواياتش که من نگاه کردم خود من حس می‌کنم خيلی نقل به مضمون می‌کنه کم و زياد می‌کنه مثل بعضی آقايون هستند رو منبر خيلی می‌پرورانند مثلاً همان روايت ممکنه جای ديگه کمتر آمده اين يک جور ديگه‌اش کرده ... به هر حال رواياتش مقايسه که کرديم انصافاً خيلی يعنی متن روايت درش مثل دخل و تصرفی شده حالا ممکنه دروغ نگفته مضمون را به اصطلاح، غرض اصم اضعفه يعنی اشد انواع غلات و منحرفين در کوفه جناب همين اصمه ...» https://www.ostadmadadi.ir/persian/book/11460/8571/ «در روات بصری اشد از اصم نداریم [در ضعف] : عبدالله بن عبدالرحمن بصری. ... اصم بصری، کتابی در مزار دارد. ابن غضائری می گوید: تشهد که جعل خودش است. عجیب این است که مقداری از آن در کامل الزیارات آمده است. انصافاً ضعیف است ولی فکر می کنم که ابن غضائری خیلی تند شده است. سبک اصم یه مقدار مثل قصه گویی بوده است که قصه را بازمی کند و پیازداغش را زیاد می کند. یعنی روایات اصم بی اصل نیست بلکه از آنچه شنیده است، برداشت آزاد می کند. مثلاً حدیثی که نیم سطر بوده 6 سطر می کند! به قول امروزی ها زبان حال اضافه می کند. سبک قصصی است، مطلب را باز می کند. به عبارت دیگر «تخلیط» می کند: مطلبی که جای دیگر هست بزرگش کرده است ... ضعیف به معنایی که جعل کند روشن نیست ولی حدیثش ضعیف است. روشن نیست حریز نقل کرده باشد بلکه تعویض و ترکیب کرده است ترکیب طرق و اسناد به اجازات و ...» https://www.ostadmadadi.ir/persian/book/11527/8710/ @Gholow

واکاوی میراث روایی بکر بن عبد الله بن حبیب روح الله شهیدی علی عادل زاده چکیده: ابومحمد بکر بن عبدالله بن حبیب مزنی رازی از راویانِ پرتکرار در کتب شیخ صدوق است که با وجود اهمیت و اثرگذاری روایاتش، درباره او اطلاعات اندکی در کتب رجال وجود دارد. در این مقاله با استفاده از داده‌های موجود در روایاتِ او به بررسی احوال شخصی، مذهب، راویان و مشایخ او پرداخته‌ایم. هم‌چنین مشکلاتِ موجود در روایاتِ او مانندِ اضطراب در اسناد و ناسازگاری آن‌ها با متون، مشکلاتِ محتوایی مانند مخالفت با نصوص معتبر، اشکالات تاریخی، انتساب موازی و... را بررسی کرده و شواهد قابل‌توجهی از سندسازی، جعل، تغییر کارکرد روایات پیشین و... نشان داده‌ایم. تاریخ‌گذاری روایات، بررسی الگوی اسناد و دیگر شواهدِ متنی و سندی، احتمال نقش‌آفرینی خود بکر بن عبدالله بن حبیب را در پردازش نهایی برخی از این روایات پررنگ می‌سازد. @Gholow

غالیان و تحریف غدیر؛ با تأکید بر نصیریه عمیدرضا اکبری مدرسه بهاره غدیرپژوهی، اصفهان، 18 خرداد 1404 @Gholow