💠 شناسایی اصطکاک شناختی و تله‌های ادراکی در طراحی محیط 🔹در یک گام انقلابی برای پیوند علوم شناختی و مهندسی محیط، پژوهشگران «ETH زوریخ» و «ویرجینیا تک» از مدل نوینی تحت عنوان «شبیه‌سازی‌های عامل‌محور محیطی» (Agentic Environmental Simulations) رونمایی کردند. این پژوهش که پارادایم‌های سنتی تعامل انسان-رایانه (HCI) را به چالش می‌کشد، پیشنهاد می‌دهد که محیط‌های ساخته‌شده نه به عنوان توده‌های فیزیکی، بلکه به عنوان «شرکای شناختی پویا» در نظر گرفته شوند. 🔹در این رویکرد، به جای محاسبات قطعی فیزیکی، از «مدل‌های زبانی بزرگ» (LLMs) برای پیش‌بینی وضعیت محیط بر اساس «انتظارات معنایی» استفاده می‌شود. این سیستم از یک معماری شناختی دوگانه (Dual-Process) بهره می‌برد: ▫️۱. خلبان‌خودکار اکتشافی (Heuristic Autopilot): لایه کم‌محاسبه برای امور روزمره و مسیریابی عادی (مشابه سیستم ۱ تفکر انسان). ▫️۲. استدلال اپیزودیک (Episodic Reasoning): ماژولی با محاسبات بالا که تنها در لحظات «شگفتی» (Surprisal) یا ابهام محیطی فعال می‌شود (مشابه سیستم ۲ تفکر انسان). 🔺این پژوهش مفاهیمی را معرفی می‌کند که در ادبیات جنگ شناختی و مدیریت ادراک بسیار حائز اهمیت هستند: ۱. فرمول‌بندی اصطکاک شناختی (Cognitive Friction): پژوهشگران شاخصی کمی برای اندازه‌گیری «انحراف نشانه‌شناختی» (Semiotic Divergence) ارائه کرده‌اند: این فرمول میزان اختلاف بین «انتظار ذهنی عامل» (E_{gen}) و «واقعیت فیزیکی محیط» (R_{phys}) را می‌سنجد. هرچه این عدد بالاتر باشد، یعنی محیط سیگنال‌های غلطی به ذهن کاربر ارسال می‌کند. ۲. امکانات فانتوم (Phantom Affordances) به مثابه تله: «اصطکاک شناختی بالا» منجر به پدیده‌ای به نام «امکانات فانتوم» می‌شود؛ نقاطی که معماری وعده‌ای می‌دهد که قادر به انجامش نیست. در فضای عملیات روانی، این نقاط همان جاهایی هستند که «ناهمترازی نشانه‌شناختی-شناختی» رخ می‌دهد و فرد دچار سردرگمی یا «لحظات گم‌گشتگی» (Moments of Disorientation) می‌شود. ۳. بازتعریف توهم (Hallucination) هوش مصنوعی: نکته درخشان این پژوهش، تغییر نگاه به «توهمات» مدل‌های مولد است. در اینجا، توهم یک خطا نیست، بلکه یک «ابزار تشخیص» (Diagnostic Tool) است. وقتی هوش مصنوعی در شبیه‌سازی دچار توهم می‌شود، یعنی طراحی محیط دارای ابهام است و سیگنال‌های محیطی نتوانسته‌اند واقعیت را به درستی به ذهن منتقل کنند. ۴. نقشه‌های حرارتی ادراکی (Perception Heatmaps): این سیستم با جدا کردن واقعیت هندسی از واقعیت تجربی، نقشه‌های حرارتی تولید می‌کند که نه دما، بلکه «بار احساسی»، «استرس» و «ریسک ادراکی» را نشان می‌دهند. این ابزار می‌تواند پیش از ساخت یک محیط، نشان دهد که کدام بخش‌ها پتانسیل ایجاد اختلال شناختی در کاربران (به‌ویژه افراد با تنوع عصبی) را دارند. ✅ این فناوری از مرحله بهینه‌سازی فضا عبور کرده و به «ارکستراسیون شناختی» (Cognitive Orchestration) رسیده است. در دنیایی که محیط‌ها می‌توانند ذهن را جهت‌دهی کنند، حفظ «حاکمیت شناختی» (Cognitive Sovereignty) و شفافیت در طراحی، مرز باریک میان یک محیط هوشمند و یک محیط دستکاری‌کننده ذهن است. 🏷 پیوست تخصصی (متن کامل گزارش) 🌐 متاکاگ | فراتر از شناخت

💠 ائتلاف نخبگان و بازسازی سرمایه ادراکی در امارات | World Laureates Summit | 🔹در بزرگترین تجمع علمی جهان، دبی میزبان بیش از ۱۰۰ برنده جایزه نوبل و مدال‌های فیلدز و تورینگ در قالب «اجلاس جهانی برگزیدگان» (World Laureates Summit) بود. این نشست که همزمان با اجلاس سران دولت‌ها برگزار شد، هدف بی‌سابقه‌ای را دنبال می‌کند: پیوند مستقیم میان «اتاق‌های فکر علمی» و «میزهای تصمیم‌گیری سیاسی». 🔹محورهای کلیدی قدرت‌نمایی علمی: در این ماراتن فکری که با حضور عالی‌ترین مقامات امارات برگزار شد، بر موارد زیر تاکید گردید: ▫️تاسیس پایگاه دائم «انجمن جهانی برگزیدگان» در امارات (تبدیل شدن به هاب علمی منطقه). ▫️تمرکز بر فناوری‌های تحول‌آفرین: کوانتوم، نانوتکنولوژی، علوم اعصاب (Neuroscience) و هوش مصنوعی. ▫️فرموله‌سازی «سیاست‌های علم‌محور» برای مدیریت منابع پایدار و امنیت جهانی. 🔺این رویکرد امارات فراتر از توسعه است و لایه‌های عمیق‌تری را هدف قرار داده است: ۱. مهندسی «مرجعیت ادراکی»: امارات با جذب ۱۰۰ مغز برتر جهان، در حال انجام یک عملیات «جذب نخبگانی» و تثبیت خود به عنوان «مرجع حقیقت» در آینده است. وقتی علم در یک جغرافیا متمرکز شود، آن جغرافیا به "قطب‌نمای اخلاقی و علمی" جهان تبدیل می‌شود. این یعنی هدایت روایت‌های آینده در دست کسی است که صاحبان ایده را در اختیار دارد. ۲. کاهش «اصطکاک تصمیم‌گیری» در حکمرانی: رهبران امارات تاکید کردند که دانشمندان «شرکای کلیدی در تصمیم‌گیری» هستند. در جنگ شناختی، سرعت تبدیل «داده» به «تصمیم» تعیین‌کننده است. ادغام دانشمندان در بدنه دولت، باعث کاهش خطاهای ادراکی سیاست‌مداران و افزایش دقت در عملیات‌های روانی-اجتماعی مبتنی بر داده می‌شود. ۳. سرمایه انسانی به مثابه «سپر دفاعی»: محمد عبدالله القرقاوی در این نشست اشاره کرد که «ملت‌ها با سرمایه انسانی ساخته می‌شوند، نه منابع.» از منظر شناختی، کشوری که نخبگان جهان را در کنار خود داشته باشد، دارای یک «مصونیت شناختی» در برابر بحران‌هاست؛ چرا که پیشرفته‌ترین ابزارهای پیش‌بینی و تحلیل (از هوش مصنوعی تا علوم اعصاب) را در لایه اول دفاعی خود جای داده است. ✅ پیام این اجلاس به جهان روشن بود: امارات مدعی است که در حال گذار از «قدرت سخت» به «قدرت نرمِ ادراکی» است. میزبانی از انجمن جهانی برگزیدگان، یعنی استقرار «سیستم عامل فکری» جهان در خاک این کشور؛ اقدامی که مرجعیت امارات را در دهه‌های آینده تضمین خواهد کرد. 🏷 پیوست خبری-تحلیلی 🌐 متاکاگ | فراتر از شناخت

💠 رد پای فناوری‌های جنگی رژیم صهیونیستی در بریتانیا | Al Jazeera | 🔹وزارت کشور بریتانیا در اقدامی جنجالی، از گسترش گسترده‌ی ناوگان «ون‌های تشخیص چهره زنده» خبر داد. «شبانا محمود»، وزیر کشور، اعلام کرد که تعداد این واحدهای نظارتی از ۱۰ به بیش از ۵۰ دستگاه افزایش خواهد یافت. اما نکته‌ی تکان‌دهنده، هویت تأمین‌کننده تکنولوژی پشت این پروژه است: شرکت اسرائیلی Corsight AI. 🔹جزئیات این پیوند تکنولوژیک: این پروژه ۲۰ میلیون پوندی، نرم‌افزاری را به خدمت گرفته که پیش‌تر توسط واحد اطلاعاتی ۸۲۰۰ اسرائیل در غزه برای ردیابی، شناسایی و بازداشت هزاران فلسطینی استفاده شده است. ▫️پیمانکار: شرکت Digital Barriers با همکاری مستقیم Corsight AI (مستقر در اسرائیل). ▫️هدف: شناسایی افراد حاضر در لیست‌های تحت تعقیب پلیس در سراسر بریتانیا به صورت آنی. ▫️سابقه: تکنولوژی مذکور در غزه با انتقادات شدیدی به دلیل «نرخ خطای بالا» و بازداشت‌های اشتباه روبرو بوده است. 🔺این رویکرد فراتر از یک خرید تجهیزاتی ساده است و لایه‌های عمیق‌تری از مدیریت جمعیت را هدف قرار می‌دهد: ۱. عادی‌سازی نظارت جنگی: وقتی تکنولوژی که برای «هدف‌زنی» و «جداسازی جمعیت» در یک منطقه جنگی طراحی شده، در خیابان‌های لندن پیاده می‌شود، مرز میان «شهروند» و «سوژه امنیتی» فرو می‌پاشد. این یک عملیات شناختی برای عادت دادن ذهن جامعه به «زیستن در یک محیط نیمه‌جنگی» است. ۲. معماری نفوذ بر اساس شبکه نخبگان اطلاعاتی: نگاهی به هیئت مدیره شرکت Corsight، ردپای عمیق نهادهای امنیتی را نشان می‌دهد؛ از افسران سابق «شین‌بت» تا «گیورا ایلند»، طراح طرح محاصره شمال غزه. این یعنی بریتانیا در حال خرید یک «دکترین نظارتی» است که توسط معماران جنگ‌های نوین طراحی شده است؛ سیستمی که برای «ایجاد اصطکاک ادراکی» در مخالفان و ردیابی حداکثری طراحی شده است. ۳. قربانی کردن حریم خصوصی در پای «الگوریتم‌های خطاکار»: پژوهشگران حقوق بشر هشدار می‌دهند که این سیستم‌ها با نقض گسترده حریم خصوصی، عملاً حق آزادی بیان و تجمع را به یک «ریسک امنیتی» تبدیل می‌کنند. استفاده از سیستم‌هایی که در میدان جنگ تست شده‌اند (Battle-tested)، به معنای انتقال خشونت ساختاری هوش مصنوعی به قلب جوامع دموکراتیک است. 🏷 پیوست خبری-تحلیلی 🌐 متاکاگ | فراتر از شناخت

📣 بهره‌بردار بودن امتیاز نیست! این جمله یکی از کلیدی‌ترین بخش نگاه راهبردی رهبر انقلاب به هوش مصنوعی است.

💠 وقتی رهبر انقلاب با چنین جدیتی از لزوم عبور از جایگاه «کاربر و بهره‌بر» و رسیدن به «لایه‌های عمیق» هوش مصنوعی صحبت می‌کنند، ماجرا فراتر از یک پیشرفت علمی ساده است. 💠در دنیای امروز، هوش مصنوعی فقط ابزار محاسبه نیست؛ بلکه ابزار ادراک‌سازی است. الگوریتم‌هایی که خوراک فکری میلیاردها انسان را تأمین می‌کنند، اگر بومی نباشند، یعنی ما زمین بازی ذهن جامعه را به بیگانگان سپرده‌ایم. این تأکید بر زیرساخت و لایه‌های عمیق، نشان‌دهنده احاطه کامل ایشان به مقوله «جنگ شناختی» است. اگر ما فقط مصرف‌کننده هوش مصنوعی باشیم، در واقع مصرف‌کننده روایتی هستیم که دیگران برایمان ساخته‌اند. اما تسلط بر زیرساخت، یعنی حفظ استقلال فکری و فرهنگی در عصر دیجیتال. امنیت آینده، در گرو استقلال در هوش مصنوعی است. 💠 اشاره دقیق ایشان به ورود به «لایه‌های عمیق»، یک فرمان آتش‌به‌اختیار برای نخبگان است. چرا؟ چون هوش مصنوعی در لایه‌های زیرین خود، ابزار اصلی جنگ شناختی و مدیریت افکار عمومی در دنیاست. کسی که زیرساخت را در دست دارد، برنده جنگ روایت‌هاست. ایران باید در جمع ۱۰ کشور اول دنیا باشد؛ نه فقط در استفاده، بلکه در خلق و تسلط بر این فناوری. 🇮🇷✌️ #هوش_مصنوعی #رهبر_انقلاب #جنگ_شناختی 🌐 متاکاگ | فراتر از شناخت

💠 ظهور «عامل‌های هوشمند» و پایان رهبری سنتی امارات | Computer Weekly | 🔹 امارات؛ آزمایشگاهِ گذار به «ارکستراسیون هوشمند»: ظهور سریع «عامل‌های هوشمند» (AI Agents) در امارات متحده عربی، دیگر یک بحث تئوریک نیست؛ بلکه آغاز تغییر بنیادین در معماریِ کار است. رهبران سازمان‌ها در حال مواجهه با یک شوک شناختی هستند: گذار از «اجرا» به «ارکستراسیون» (Orchestration). عزالدین جرادی (مشاور ارشد فناوری) معتقد است مهارت حیاتی آینده، دیگر کار با ابزار نیست، بلکه مهارت «ترجمه» است؛ توانایی تبدیل نیتِ تجاری به الزامات فنی برای عامل‌های هوشمند و بازگرداندن خروجی آن‌ها به زبانِ کسب‌وکار. 🔹 حکمرانی بر سیلیکون و کربن: با سپردن حجم عظیمی از کارهای عملیاتی به عامل‌های هوشمند، چالش اصلی «حکمرانی ارتباطات» است. اگر ساختارهای کنترلی و پروتکل‌های ارتباطی میان انسان و ماشین شفاف نباشد، هوش مصنوعی تنها نقاط ضعف سازمان را با سرعت و شدت بیشتری «تقویت» (Amplify) می‌کند. جرادی هشدار می‌دهد: «بدون حکمرانی مشخص، عامل‌ها مشکل را حل نمی‌کنند، بلکه هرج‌ومرج را مقیاس‌دهی می‌کنند.» 🔹 تصمیم‌گیری در منطقه خاکستری: شرنیک جین (از مدیران ارشد زیمنس) به مفهوم «هزینه فرصت» در تصمیم‌گیری اشاره می‌کند. عامل‌های هوشمند امکان حذف «تأخیر انسانی» در تصمیمات سطح پایین را فراهم می‌کنند. اما پارادوکس «مسئولیت» همچنان باقی است: شما می‌توانید وظیفه را به یک عامل هوشمند محول کنید (Delegate)، اما «پاسخگویی» (Accountability) نهایی همواره با انسان است. این یعنی رهبران باید دقیقاً بدانند در کجای چرخه تصمیم‌گیری (The Loop)، مداخله انسانی ضروری است. 🔹 آخرین نسل از رهبرانِ صرفاً انسانی: شاید تکان‌دهنده‌ترین بخش تحلیل، هشدار درباره تغییر ماهیت رهبری باشد. ما آخرین نسلی هستیم که فقط انسان‌ها را رهبری می‌کنیم. نسل بعدی، فرماندهان یک «نیروی ترکیبی» خواهند بود؛ ترکیبی از کارمندان بیولوژیک و عامل‌های دیجیتال. جین تأکید می‌کند: «اگر فکر می‌کنید هوش مصنوعی نمی‌تواند کار شما را بهتر انجام دهد، دقیقاً همان لحظه شغل شما در خطر است.» 🔺این گزارش نشان‌دهنده یک تغییر پارادایم در «دکترین مدیریت» است. ۱. تغییر سلسله‌مراتب شناختی: مدیران آینده نه بر «افراد»، بلکه بر «پروتکل‌ها» فرماندهی می‌کنند. ذهن مدیر باید از درگیری با جزئیات اجرا (Execution) آزاد شده و بر «طراحی معماری جریان کار» متمرکز شود. ۲. خطر «بی‌سوادی الگوریتمی»: مدیری که نتواند زبان عامل‌های هوشمند را بفهمد یا بر آن‌ها حکمرانی کند، عملاً از چرخه قدرت حذف می‌شود. ۳. نیروی کار ترکیبی (Hybrid Workforce): سازمان‌ها در حال تبدیل شدن به یک سیستم سایبرنتیک هستند که در آن مرز بین تصمیم انسانی و پردازش ماشینی محو می‌شود. پیروز این میدان کسی است که بتواند «هم‌افزایی» (Synergy) بین شهود انسانی و سرعت ماشین را مهندسی کند. 🏷 پیوست خبری-تحلیلی 🌐 متاکاگ | فراتر از شناخت

💠 «فرا-الکتریسیته»؛ هوش مصنوعی به عنوان شبکه سراسری قدرت و حاکمیت | Microsoft & G42 | World Government Summit 2026 | 🔹رهبران مایکروسافت و G42 در اجلاس دبی اعلام کردند که هوش مصنوعی اکنون از مرحله «پروژه‌های آزمایشی» عبور کرده و به هسته مرکزی خدمات دولتی تبدیل شده است. پنگ شیائو (مدیر G42) با اعلام اتصال شبکه برق ملی امارات به «شبکه هوش سراسری»، تأکید کرد که اهمیت هوش مصنوعی برای دولت‌های آینده، حتی از الکتریسیته نیز فراتر خواهد رفت. 🔹 امارات؛ هاب جهانی پردازش ذهنی: ساخت یک پردیس عظیم هوش مصنوعی با ظرفیت ۵ گیگاوات در امارات، امکان تولید روزانه ۱۰۰ تریلیون توکن را فراهم می‌کند. این زیرساخت عظیم، به لطف اتصال فیبر نوری زیردریایی، خدمات هوشمند را با تأخیر کمتر از ۱۰۰ میلی‌ثانیه به ۴ میلیارد نفر در سراسر جهان می‌رساند. این به معنای صادرات «هوش‌بهر دیجیتال» از دبی به نیمی از جمعیت جهان است. 🔹 انقلابِ «عامل‌های خودمختار» (Agentic AI): اسکات گاتری (مایکروسافت) از گذار بزرگ سال ۲۰۲۶ پرده برداشت: عبور از سیستم‌های چت‌محور (Chat) به «عامل‌های خودمختار». برخلاف سیستم‌های قدیمی که منتظر دستور انسان بودند، این عامل‌ها وظایف را به صورت مستقل، حتی بدون نظارت گام‌به‌گام، اجرا می‌کنند. در همین راستا، مایکروسافت و G42 در حال راه‌اندازی «کارخانه عامل‌ها» (Agent Factory) هستند تا هزاران کارگزار هوشمند را برای مدیریت بخش‌های مختلف، از بهداشت و درمان تا حکمرانی شهری، تولید کنند. 🔹 حاکمیت ملی و هوشِ مستقل (Sovereign AI): در مدل جدید، مفهوم «حاکمیت» با «کنترل بر مدل‌های هوش مصنوعی» گره خورده است. برای دولت‌ها، امنیت داده و استقرار در داخل مرزها (In-country deployment) به یک ضرورت امنیتی تبدیل شده است. اپلیکیشن TAMM در ابوظبی، نمونه‌ای زنده از این حکمرانی است که در آن هوش مصنوعی نه یک ابزار جانبی، بلکه «موتور اصلی» پاسخگویی به شهروندان است. 🔺این تحول، جغرافیای قدرت را بازتعریف می‌کند: ۱. نظم نوین «توکن‌محور»: قدرت ملی دیگر با بشکه‌های نفت سنجیده نمی‌شود، بلکه با «ظرفیت تولید توکن» و «تأخیر شبکه» مشخص می‌گردد. کشوری که کنترل تولید توکن را در اختیار دارد، کنترلِ «منطق تصمیم‌گیری» در منطقه را در دست خواهد داشت. ۲. عامل‌ها به جای کارمندان: ظهور «کارخانه عامل‌ها» به معنای خودکارسازی سلسله‌مراتب اداری است. این موضوع اگرچه بهره‌وری را به شدت بالا می‌برد، اما لایه جدیدی از «حکمرانی الگوریتمی» را ایجاد می‌کند که در آن نظارت بر «رفتار غیرقابل‌پیش‌بینی ماشین» (Unpredictable behavior) به بزرگترین چالش امنیتی تبدیل می‌شود. ۳. استعمار دیجیتال نوین: توانایی رساندن خدمات هوش مصنوعی به ۴ میلیارد نفر، نوعی نفوذ نرم و عمیق را ایجاد می‌کند که می‌تواند الگوهای رفتاری و شناختی توده‌ها را در مقیاس قاره‌ای بازطراحی کند. 🏷 پیوست خبری-تحلیلی 🌐 متاکاگ | فراتر از شناخت