🎤 گفتگو با دکتر محمدباقر حجتی کیهان فرهنگی، سال ششم، فروردین ۱۳۶۸ 🌐@boroujerdilib

#برنامه_مدرسه_تابستانه_دارالعلم 🔅 روز اول، شنبه ۲۸ تیر ماه ۱۴۰۴ 🔸افتتاحیه مدرسه تابستانی دارالعلم با حضور و بیانات حضرت آیت الله العظمی سبحانی «دامت برکاته» 🎙سخنرانی حجت الاسلام خیاط «زیده عزه» مدیر حوزه علمیه خراسان ⏰ ساعت ۶:۴۵ 📖 دروس مدرسه قرآن و حدیث 📝 بازشناسی جریان نقد قرآن 🎙 حجت الاسلام و المسلمین علی راد ⏰ ساعت ۸ ، ۱۰ و ۱۶ 🕌مدرس امام خامنه ای (مدظله العالی) ✍🏻 مدرسه تابستانی دارالعلم

🎙#صوت نشست #حسینیه_اندیشه جلسه اول 🔹درآمدی بر #الهیات_عاشورا 🎙حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر #علی_راد ▫️🌱موسسه زمام🌱▫️ 🔺زندگی بر پایه معنویت، اندیشه، مهارت🔺 https://eitaa.com/joinchat/3281322412C9a3806739e

بسم الله الرحمن الرحیم🌿 آغاز کلاس های مدرسه قرآن و حدیث🪴 با تدریس حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر راد🌱

بسم الله الرحمن الرحیم🌿 آغاز کلاس های مدرسه قرآن و حدیث🪴 با تدریس حجت‌الاسلام دکتر راد🌱 جلسه اول 🌸 امام علی علیه السلام: أَلَا إِنَّ كُلَّ حَارِثٍ مُبْتَلًى فِي حَرْثِهِ وَ عَاقِبَةِ عَمَلِهِ، غَيْرَ حَرَثَةِ الْقُرْآنِ، فَكُونُوا مِنْ حَرَثَتِهِ وَ أَتْبَاعِهِ؛ وَ اسْتَدِلُّوهُ عَلَى رَبِّكُمْ وَ اسْتَنْصِحُوهُ عَلَى أَنْفُسِكُمْ وَ اتَّهِمُوا عَلَيْهِ آرَاءَكُمْ وَ اسْتَغِشُّوا فِيهِ أَهْوَاءَكُمْ. (نهج خ 176) 🔻جریان نقد قرآن ما می‌توانیم دو رویکرد کلی در مواجهه با قرآن داشته باشیم. تجربیات شخصی و مطالعات تاریخی این دو رویکرد را نشان می‌دهند: الف) تسلیم به آنچه نازل شده است؛ یعنی قبول آنچه خدا فرستاده و پیامبر فرموده است. ب) رویکردی نقادانه، نه از سر تسلیم و نه انکار، بلکه همراه با دقت و بررسی. به مانند اصحاب کهف که سخنان را با دقت بررسی و نقد می‌کردند. دسته اول معمولاً اشاعره و اهل حدیث هستند. دسته دوم شامل افراد اهل تحقیق است که از نقد به تسلیم منتقل می‌شوند. امامیه با دقت به بررسی پرداخته و مرزبان دین و کتاب و سنت هستند. آنان نظرات مخالفان را می‌شنوند، نقد و بررسی می‌کنند و به نتایج عالمانه می‌رسند. پس از امامیه، معتزله نیز چنین بودند. 🔹جریان نقد قرآن یک جریان تاریخی است و باید به مؤلفه‌های آن توجه کرد. این جریان از ابعاد مختلف قابل بررسی است: 🔸رویکرد نظری، شناختی: آیا جریان نقد به یک اصطلاح تبدیل شده است؟ آیا مسائل و مقاصد نقد قرآن امکان‌پذیر است؟ آیا نقد قرآن، تحقق تاریخی دارد؟ ادله قائلان به امکان و عدم امکان چیست؟ چگونگی تقسیم‌بندی نقدها بر اساس آثار و کتاب‌های موجود چیست؟ چرا بررسی این بحث و آگاهی از آن ضروری است. 🔸 رویکرد دوم – رویکرد تاریخی: شناخت مخالفان قرآن بخشی از شناخت قرآن است و حفظ آن نیازمند شناخت جریان‌های نقد قرآن است. 🔸 رویکرد سوم - رویکرد روش‌شناختی: باید روش نقد مخالفان قرآن را فهمید تا پاسخ‌ها متناسب با آن روش‌ها ارائه شود. نقد با روش غیرهماهنگ، نقد موثری نیست. 🔸 رویکرد چهارم - رویکرد تطبیقی: توجه به خود نقدهای مطرح‌شده. در این رویکرد، ابتدا نقدها تقسیم‌بندی می‌شوند. آخرین آمار نشان می‌دهد بیش از هزار نوع نقد وجود دارد. رساله‌های بسیاری در نقد قرآن نوشته شده است. در حالی که در کتابخانه‌های مخالفان این نقدها طبقه‌بندی شده‌اند، شاید مصلحت نباشد که ما نیز آن‌ها را طبقه‌بندی کنیم. 🔸رویکرد پنجم- رویکرد آینده پژوهی در دو دهه آینده بحث نقد قرآن کجا خواهد بود.

جلسه دوم 14040428 استاد راد ج2 * مقدمه: باید بدون پیش داوری به این بحثها نگاه کنیم. اگر با رویکرد دفاعی وارد شوید اصلاً بحث پیش نخواهد رفت. رویکردهای در نقد قرآن در نقد قرآن دو رویکرد داریم 1. رهیافت شناخت. در این نگاه تاکید بر اصطلاح رهیافت است. (رهیافت: رویکرد ویژه به حل مسئله و موضوع میدانیم. تبیین و پاسخ به مسئله را رهیافت میدانیم.) در این دیدگاه قرآن را با بررسی و تحلیل می‌نگریم. برخی می‌گویند ما باید خودمان به این مسئله برسیم که آنچه قرآن در امور مختلف مثل قصاص گفته است، معقول و مطلوب است. نگاه مقابل این نگاه، نگاه مومنانه و همدلانه از باب تسلیم است که اصلا به بررسی مطالب قرآن نمی‌پردازد. چون مومنان به قرآن، یقین به اعتبار قرآن داشته‌اند، به سوی بحث نقد قرآن نرفته‌اند، لذا نقد قرآن امری جدید است. از آنجایی که نقد قرآن دارای دو سویه منفی و مثبت است هر کس وارد بحث نقد قرآن شود نمی‌توانیم آن را منفی بداینم. نقد قرآن جریانی است که از جایی شروع شده است و پدیده ای است از جهتی تاریخی است در کنار جریانهای دیگر قرآنی. و دارای اصول و غرضهایی است. ما در مطالعه جریان نقد قرآن باید به چند سئوال چه؟ چه؟ پاسخ گوییم. چه زمان به وجود آمد، چه واکنشهایی در مقابل آن بوده، چه دورهایی را گذرانده است، و... * الگوی مطالعاتی: در مطالعه جریان نقد قرآن دو نوع الگوی مطالعاتی وجود دارد. الف) ادواری (دوره و قرن بندی)، این روش در عالم پژوهش دیگر مورد اقبال نیست. هرچند ما هنوز اینگونه مطالعه میکنم. این نوع مطالعه رویکرد جریانی ندارد. ب) اطواری، الگوی دوره بندی مفهومی و موضوعی که هر دوره نامی می‌گیرد. مراجعه کنید به: دو کتاب: آسیب شناسی جریانهای تفسیری، که به جریانهای تفسیر قرآن پرداخته است. و جریان شناسی تفاسیر فقهی، دانشگاه رضوی تبصره: نکته اول: ظاهر برخی از مباحث نقد است ولی در واقع نقد نیست بلکه شبه نقد است. در شبه نقد، در روش تناسبی با نقد دارد ولی به خاطر اثر پذیری ناقد مثلا از باورهای قبلی در پی ابزاری برای تخریب در ساحت قرآن است. چون مباحث نظری را دقیق پیش نرفته است اینها نقد ایدئولژیک است. شبه نقدها را باید بحث کنیم ولی پاسخ تک تک آنها لازم نیست بلکه باید بین این دو قائل به تفاوت باشیم. نکته دوم، جریان الحاد و استشراق و سکولار به دنبال این هستند با پمپاژ این شبه نقدها به حوزه وقت را گرفته و مسیر را منحرف کنند، باید این مباحث رو شود و دست و نیت ارائه کنندگان آشکار شود. * اگر نگاه تخریب نباشد بررسی و تحلیل قرآن مشکلی ندارد. قرآن می‌فرماید: أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَلَوْ كَانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلَافًا كَثِيرًا نساء٨٢ آیا به قرآن [عمیقاً] نمی‌اندیشند؟ چنانچه از سوی غیر خدا بود، همانا در آن اختلاف و ناهمگونی بسیاری می‌یافتند وَإِن أَحَدࣱ مِّنَ ٱلمُشرِكِينَ ٱستَجَارَكَ فَأَجِرهُ حَتَّى يَسمَعَ كَلَمَ ٱللَّهِ ثُمَّ أَبلِغهُ مَأمَنَهُۥ ذَلِكَ بِأَنَّهُم قَوم لَّا يَعلَمُونَ توبه6 از شرائط مفسر این است که با رویکرد تحلیل و نقد مطالب به قرآن بپردازد. لذا باید تمام نظرات را در مدار مطالعه آیات و سوره‌ها دیده شود. ممکن است سئوال شود که اگر از شرائط تفسیر نگاه نقادانه است پس چرا در تفاسیر موجود نگاه نقادانه وجود ندارد؟ اصطلاح نقد قرآن بسیار جدید است و می‌تواند تفسیر را دگرگون کند. تفسیر، دانش است یا فن؟ با رویکرد فلسفه تفسیر، این نگاه نقدانه شروع شده است. این رویکرد به تفسیرهای گذشته نقد دارد، نهایت تلاش مفسر با نگاه سنتی این است تلاش کند ببیند که قرآن 1400 سال پیش چه گفته است؟ در حالی که باید دید قرآن امروز چه می‌گوید، ابن عبّاس: القرآن یُفَسِّرُهُ الزَّمان. **در تفاسیر قرآن ما، نگاه همدلانه است لذا رویکرد نقادانه در مواجه با قرآن به وجود نمی‌آید، این نوع فلسفه تفسیر نمی‌تواند نقد قرآن را در خود برتابد. رویکرد و الگوی دیگر نوع مطالعه قرآن studied (عمل پردازش و تحلیل اطلاعات، به ویژه برای یادگیری و تسلط بر یک موضوع)، که حاصل جریانهای مستشرقان است. که با نگاهی خنثی به قرآن نگاه می‌کنند نه می‌پذیرند و نه رد میکنند. نتیجه تابع ایمانشان نیست. نتیجه آنان تابع تحقیق است. لذا از آثار مسلمانان استفاده نمی‌کنند چرا که این مطالعات را علم نمی‌دانند بلکه علمی می‌دانند. نقد قرآن سرریز نقد کتابهای مقدس است. بعد از دوره رنسانس، که اعتقادات مسیحیت را به تیغ نقد سپردند به نقد کتاب مقدس پرداختند. در آنجا نقد تاریخی به عنوان اولین گام نقد کتاب مقدس شکل گرفت و به اینجا رسید که کتاب‌هایشان الهی نیست. الان در مطالعات دوران سلطانی مطالعات تاریخی است. لذا مسئله تاریخ‌گرایی و اصالت متن مهمترین سخن است. نقد قرآن از اینجا شروع شد. هنوز این بحث خیلی جدی نشده است ولی واجب است که به این مسئله بپردازیم. مدیون هستیم این مباحث

را کار نکنیم. جریانهای سکولار و لائیک در غرب امروز به سوی استحاله دین پیشن رفته‌اند و از متون دینی تلاش دارند آنچه را می‌خواهند استخراج کنند. از لحاظ تاریخ‌شناسی تعبیر نقد قرآن جدید است و این واژه را نداشتیم ولی این مفهوم در تاریخ وجود داشته است در آن زمان بازی با لفظ وجود داشته است. مطالعه روایت نیز این مفهوم را کاملا نشان می‌دهد. در احادیث اشاره شده است : یحرفون الکلم عن مواضعه، من فسر القرآن... ائمه مباحثشان را بر اساس قرآن طراحی کرده‌اند. روایت: الإمامُ الصّادقُ عليه السلام : إنّ فينا أهلَ البَيتِ في كُلِّ خَلَفٍ عُدولاً يَنفُونَ عَنهُ تَحريفَ الغالِينَ ، و انتِحالَ المُبطِلينَ ، و تَأوِيلَ الجاهِلينَ .[بصائر الدرجات : 10/1 .] امام صادق عليه السلام : در ميان ما اهل بيت در هر نسلى افراد عادلى هستند كه تحريفِ غلو كنندگان و دستبردِ باطل گرايان و تأويلِ (توجيهِ) نادانان را، از دين مى زدايند و دور مى‌كنند.