آتش به جانم افکند، شوق لقای دلدار از دست رفت صبرم، ای ناقه! پای بردار ای ساربان ! خدا را، پیوسته متصل ساز ایوار را به شبگیر، شبگیر را به ایوار در کیش عشقبازان، راحت روا نباشد ای دیده! اشک می‌ریز، ای سینه! باش افگار هر سنگ و خار این راه، سنجاب دان و قاقُم راه زیارت است این، نه راه گشت بازار با زائران محرم، شرط است آنکه باشد غسل زیارت امّا، از اشک چشم خونبار دیوان شیخ بهائی، غزل:۱۲،ص: ۷٠ https://eitaa.com/SiamakMokhtari

🧿 اسد رستم و نقد منابع تاریخی (01) ✍️ علی راد کتاب «مصطلح التاریخ» تالیف اسد رستم از جمله آثار برجسته در موضوع نقد تاریخی در گفتمان تاریخ پژوهان مسلمان در سده معاصر به شمار می‌آید. نویسنده این اثر با بهره‌گیری از رویکردی بوم‌محور به نقد و بازنگری روش‌های تاریخی می‌پردازد و تلاش می کند مفاهیم و نظریات نقد تاریخی را در فضای تفکر اسلامی بازسازی کند. اسد رستم با اندیشه‌های غربیان در زمنیه نقد تاریخی, آشنایی گسترده و دقیقی دارد و بیش از این در بازخوانی روش‌های نقد محدثان مسلمان پژوهیده است, او در این کتاب می کوشید روایتی علمی و بومی از تاریخ‌ورزی مسلمانان ارائه دهد, او تاکید دارد که نقد تاریخی پیش از اینکه دستاورد تلاشهای غربیان باشد, ریشه در سنّت و فرهنگ اسلامی به ویژه تلاشهای محدّثان مسلمان دارد . ✳️ کتاب «مصطلح التاریخ» با چنین رویکردی، سهم قابل توجهی در ارتقاء و توسعه علم نقد تاریخی در میان تاریخ پژوهان مسلمان معاصر ایفا کرده است. به باور اسد رستم، در یک پژوهش تاریخی, نقد دقیق منابع و مصادر تاریخی, اصلی‌ترین رکن در فرایند نقد تاریخی به شمار می‌رود. او از مصادر اصیل و اولیه تاریخی به «اصول» یاد می کند, «تقمیش» و «تفتیش» را دو وظیفه تاریخ پژوه به ترتیب در مرحله بازیابی مصادر اصیل تاریخی و نقد این مصادر معرفی می کند و هر گونه قصور در اهتمام به این دو وظیفه ذاتی تاریخ پژوه را مساوی با نابودی تاریخ می¬داند. متن عبارت او در بیان این قاعده مهم در پژوهشهای نقد تاریخی چنین است: «اگر اصول از بین بروند، تاریخ نیز با آن‌ها نابود می‌شود. این یک قاعده کلی است که جای بحث ندارد، زیرا تاریخ فقط بر پایه آثار به جا مانده از اندیشه یا قلم پیشینیان استوار است. پس اگر سختی‌های روزگار یا حوادث زمان به برخی از این آثار هجوم آورده و نشانه‌های آن‌ها را از بین ببرند، تاریخ آن‌ها را از دست می‌دهد و گویی هرگز وجود نداشته‌اند، و با از دست دادن آن‌ها، تاریخ، عصر و مردان آن‌ها را نمی‌شناسد. اما اگر باقی بمانند و حفظ شوند، تاریخ در آن‌ها حفظ شده است. به همین دلیل، مورخان پیش از هر چیز، بر خود لازم می‌دانند که به تحقیق و جستجو در مورد آثار گوناگونی که از پیشینیان به جا مانده است و ما توافق کرده‌ایم که آن‌ها را اصول بنامیم، بپردازند. اصول نزد مورخ، تمام آثاری است که از پیشینیان به جا مانده است؛ بنابراین، نامه‌های رسیده به مجلس محمدعلی پاشا و صادر شده از آن، اصولی برای تاریخ این دوره از تاریخ عرب به شمار می‌روند» . ❇️ اسد رستم در ادامه تاکید دارد که پیشینه کاربست دو اصل تقمیش و تفتیش در مطالعات تاریخی نزد محدّثان مسلمان در قرن های اولیه به مثابه یک قاعده ی مشهور شناخته شده است: «بنابراین، اگر این قاعده کلی درست باشد - و بدون هیچ بحثی درست است - مبنی بر اینکه اگر اصول از بین بروند، تاریخ از بین می‌رود، می‌گویم اگر این قاعده درست باشد، مورخ باید کار خود را همیشه با جمع‌آوری اصول آغاز کند، و به جان خودم این یک حقیقت اساسی و لازم است که علمای حدیث قرن‌ها پیش آن را شناختند و مطابق آن عمل کردند قبل از اینکه مورخان مدرن فایده‌اش را درک کنند و به درستی آن اشاره کنند و چه در اروپا و چه در سایر مراکز علم مدرن. محدث مشهور، ابوحاتم رازی، از بزرگان قرن سوم، دراین باره چنین گفته است: « چون خواستی که به کتابت حدیث بپردازی تقمّش کن، و زمانی که خواستی حدیث به دیگران بخوانی، پیش از آن تفتیش کن.» و در المحیط آمده است: «قَمَشَ القُماش یقمشه قمشا» یعنی آن را از این‌جا و آن‌جا جمع کرد، و قماش، خرده‌ریزهای اشیاء روی زمین است، و تقمش الرجل یعنی هر چه یافت خورد، اگرچه پست بود. پس، به پاس زنده نگه داشتن یاد رازی و اعتراف به تلاش‌ها و برتری محدثین بر علم تاریخ، بر خود واجب می‌دانیم که اولین گام‌های مورخِ دقیق و پژوهشگر را «تقمیش» بنامیم، پس می‌گوییم: بر مورخ، پیش از هر چیز، لازم است که به تقمیش اصول اهمیت دهد؛ زیرا اگر اصول از بین بروند، تاریخ نیز با آن‌ها از بین می‌رود». •┈┈••✾•🌿🌺🌿•✾••┈┈• @OstadRad

🧿 اسد رستم و نقد منابع تاریخی (02) ✍️ علی راد اسد رستم, فصل سوم از کتاب خود را با عنوان «نقد الاصول» به ارزیابی مصادر تاریخی اختصاص داده است و در همان گفتار اول از این فصل به دو آسیب دستبرد و تحریف در مصادر تاریخی تذکر داده است. او وظیفه اصلی تاریخ پژوه را اطمینان از اصالت و صحت منابع تاریخی بر شمرده است, و این مهم را از جمله پیش نیازهای هر مطالعه تاریخی و مقدم بر هر گام از مراحل پژوهش تاریخی می¬داند که بدون التزام به این مهم, هر تلاشی در مطالعه تاریخ بی ثمر خوهد بود. اسد رستم آغاز این فصل را با این عبارت شروع می¬کند : «اکنون که اصول را گردآوری کرده و به دانش‌هایی که ما را به این اصول می‌رسانند مسلح شده‌ایم، شایسته است پیش از برداشتن گام سوم، کمی در این مورد فکر کنیم. آیا مورخ پس از پایان بررسی علوم یادشده ، فوراً به مطالعهٔ اصول برای استخراج محتویات پنهان آن‌ها می‌پردازد، یا اندکی درنگ می‌کند تا در اصالت آنچه از این اصول در اختیار دارد، تأمل کند؟ و آیا دلیلی برای تردید در این مورد وجود دارد؟ اگر ما بلافاصله پس از پایان علوم ابزاری مرحله قبل، شروع به استخراج اخبار مهم از اصول کنیم و مدتی به این کار مشغول شویم، و سپس یقین پیدا کنیم که آنچه را به‌عنوان اصلی از اصول در نظر گرفته‌ایم، در واقع اثری از آثار جعلی که در دوره های بعد پدید آمده است، یا اینکه به طور خاص برای مغالطه و گمراه کردن وضع شده است، می‌گویم: اگر ما با چنین رویکردی شروع کنیم و وقوع فریب و جعل را باور داشته باشیم، وقتمان تلف می‌شود و از زیان‌دیدگان خواهیم بود. بنابراین، مورخ باید پس از پایان مراحل مقدماتی ، ابتدا از اصالت اصول اطمینان حاصل کند و از خالی بودن آن‌ها از هرگونه دسیسه یا جعل، اطمینان حاصل کند. شاید مفید باشد که این بررسی را با مرور برخی از مواردی که در این زمینه آزموده‌ایم، آغاز کنیم.». اسد رستم این پیش فرض را که نسخه¬های اولیه منابع و مصادر تاریخی, از هر گونه دستبرد و تحریف پیراسته مانده اند, نادرست خوانده و با ارائه شواهد مختلف و متنوع از حوزه های متنوع علوم اسلامی و شاخه های تاریخ اسلام آن را به چالش کشانده است, او تصریح دارد که چه بسیار مصادر تاریخی هستند که در روند تاریخی دچار زیادت از سوی دیگران شده اند و نمونه روشن آن کتاب العِقد الفَرید ابن عبد رّبه اندلسی (۲۴۶-۳۲۸ ق) است. اسد رستم با استناد به پژوهشهای انجام شده, وقوع تحریف در کتاب العِقد الفَرید را چنین بیان می¬کند: « و از جمله آنچه همکارمان استاد جبرائیل جبور در این زمینه تجربه کرده است، نوعی جعل است که بسیاری از نسخه‌های اصلی از آن مصون نمانده‌اند. این‌که صاحبان نسخه‌های خطی گاه در حاشیه یا در انتهای فصول و ابواب، اخبار یا نظرات جدیدی در ارتباط با آن موضوع اضافه می‌کردند. سپس روزها می‌گذشت و برخی از این کتاب‌ها رونویسی می‌شدند، در نتیجه، الحاقیه‌ها به متن اصلی وارد شده و شرح‌ها در متن تثبیت می‌شدند و این موضوع برای متأخران گیج‌کننده می‌شد و هر آنچه در نسخه خطی متأخر بود به نویسنده نسبت داده می‌شد. این نوع جعل همان چیزی است که ما می‌خواهیم آن را «دس» بنامیم، چه عمدی باشد و چه غیرعمدیو در «محیط المحیط» [فرهنگ لغت]، «دسّ الشیء و دسّه فیه یدسّه دسّاً» به معنای «وارد کرد، دفن کرد و پنهان کرد» است. استاد جبور، هنگامی که کتاب «العقد الفرید» ابن عبد ربه را بررسی کرد، دریافت که ناشران چاپ‌های موجود از این کتاب، به نسخه خطی‌ای اعتماد کرده‌اند که جملات و اخبار زیادی در آن دسیسه شده است، بنابراین اصل و زیاده را در چاپ‌های خود ثبت کرده‌اند، بدون اینکه متوجه موضوع شوند یا به آن اشاره کنند. و عجیب این است که برخی از این اخبار مدسوس، آشکار بود و کشف آن نیاز به تلاش یا دقت زیادی نداشت.». •┈┈••✾•🌿🌺🌿•✾••┈┈• @OstadRad

—- 🌕🌕🌕 تور مجازی کتابخانه دانشگاه تهران: http://irpano.ir/ap/uni/ut/library/

📚کتاب «علم اصول و زبان‌شناسی شناختی» به همت انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی منتشر شد. 📌این اثر را باید مقدمه‌‌ای برای مباحث تطبیقی در دو حوزه گسترده علم اصول و زبان‌شناسی شناختی دانست. 📌البته اثر صرفاً حاوی مباحث تطبیقی نبوده، نوآوری‌های خاصی در بردارد. مانند تاثیر برخی از مباحث معناشناسی شناختی بر بحث اصولی و غیره. 📌بی‌تردید، ورود مباحث زبان‌شناسی به طور کلی، و زبان‌شناسی شناختی به طور خاص، به علم اصول می‌تواند انقلابی ژرف در این زمینه را رقم بزند. @hekmatebaleghe •┈┈••✾•🌿🌺🌿•✾••┈┈• @OstadRad

جناب سیدهادی طباطبایی آورده است که: سال ۵۶ که علامه طباطبایی به خاطر بیماری پارکینسون برای مداوا به انگلیس می‌­رود، شهید قدوسی ـ داماد علامه ـ به دکتر احمدی تکلیف می­‌کند که همراه وی به انگلیس برود. احمدی ۱۵ روز در لندن مصاحب با علامه می­‌شود. در آن‌جا فرصت را غنیمت دانسته و از علامه می­‌پرسد که حاج آقا! شما در نوشته­‌هایتان خیلی به اروپا تاخته‌­اید؛ اگر قبلاً آمده بودید و نظم و انضباط این‌جا را دیده بودید، آیا این‌قدر به این‌ها می‌­تاختید؟ علامه پاسخ می‌­دهد که خیر. @Nardebane_feghahat •┈┈••✾•🌿🌺🌿•✾••┈┈• @OstadRad