🧿 کتاب عزازی و اعتبارسنجی مصادر
✍️ علی راد
اعتبار سنجی مصادر تاریخی به معنای ارزیابی و سنجش صحت و اصالت منابع است که مبنای بررسیهای تاریخی قرار میگیرد. مفهوم مصدر در این زمینه به منابع و ماخذ اطلاعات اطلاق میشود که اطلاعات تاریخی از آنها استخراج میشود یا به بیان دیگر به سرچشمه¬های اولیه که داده ها و اخبار تاریخی را برای ما روایت کرده اند, مصادر تاریخی گفته می شود. اعتبارسنجی مصدر به فرایندی اطلاق میشود که طی آن اصالت، صحت و دقت منابع مورد ارزیابی قرار میگیرد تا بتوان به میزان قابل اعتمادی از اطلاعات آن استفاده کرد. پیشینه اعتبار سنجی مصادر به مطالعات اولیه در حوزه نقد حدیث و تاریخ اسلام باز میگردد که هدف آن تفکیک منابع اولیه, اصلی و پایه از منابع فرعی و غیرموثق است و پژوهشگران مسلمان از قرون گذشته تاکنون به تشخیص منابع معتبر از غیرمعتبر اهتمام داشتهاند. در نقد تاریخی تفکیک منابع اصلی و پایه , اصیل و معتبر از منابع فرعی و ثانویه و غیرمعتبر، از اهمیت فراوانی برخوردار است زیرا صحت روایتها و وقایع تاریخی بر این تمایز استوار است. منابع پایه نقش بنیادین و قابل اتکایی در تدوین دانش تاریخی و حدیثی ایفا میکنند.
میزان اعتبار مصادر تاریخی نیز همواره از مسائل مهم و چالشبرانگیز در پژوهشهای تاریخی بوده است که نیازمند تحلیل دقیق و روشمند است. میزان اعتبار مصادر تاریخی یکی از مسائل مهم در نقد تاریخی است که بر اساس معیارهای مختلفی چون اصالت منبع ، انسجام اخبار و تطابق با سایر منابع ارزیابی میشود. بررسی دقیق و علمی اعتبار مصادر، زمینهساز شناخت درست و مستند از تاریخ و میراث حدیثی است و از بروز خطا و تحریف جلوگیری میکند. بدین ترتیب، اعتبار سنجی مصادر نقش اساسی در تأمین صحت فهم تاریخی و حدیثی دارد. به طور کلی، اعتبارسنجی مصادر نه تنها برای حفظ اصالت حدیث بلکه برای همه علوم وابسته به منابع تاریخی، امری ضروری و بنیادین است که از طریق آن میتوان به شناختی دقیقتر و مستندتر دست یافت.
بنا بر این رویکرد انتقادی در پژوهشهای تاریخی و التزام به کاربست اصول و روشهای نقد تاریخی, از جمله نکات مورد اتفاق نظر تاریخپژوهان در سده معاصر, و از الزامات نقد مدرن در مراکز پژوهشی معتبر جهان و مرز میان علم و شبه علم است. از آغاز دوره مدرن تا کنون، نوآوری و تمایز تاریخ تحلیلی بیش از هر چیز به کاربست دقیق و علمی این اصول و روشها وابسته است. نقد تاریخی به عنوان ابزاری موثر، امکان بازشناسی و ارزیابی منابع، تحلیل دقیق رویدادها و تبیین چارچوبهای مفهومی را فراهم میآورد. توجه جدی مولفان غربی و مسلمان به این شیوهها، گواهی بر اهمیت و ضرورت نقد در فرآیند تاریخپژوهی است و نشاندهنده تلاشی پیوسته برای ارتقای کیفیت و عمق مطالعات تاریخی در دنیای معاصر است. از این رو، رویکرد انتقادی نه تنها به غنای پژوهشهای تاریخی یاری میرساند، بلکه بستر مناسبی برای تولید دانش تاریخی معتبر و کاربردی فراهم میکند.
الفبای هر پژوهش تاریخی، دقت در بررسی منابع، تحلیل اسناد و سنجش صحت اطلاعات است که از طریق نقد تاریخی عملی میشود. در این چارچوب، مولفان غربی و مسلمان بهطور همزمان به اهمیت و ضرورت نقد در تاریخپژوهی تاکید ویژهای داشتهاند؛ چرا که بدون این رویکرد، امکان رسیدن به نتایج معتبر و علمی محدود میگردد. بدین ترتیب، بهرهگیری از اصول نقد تاریخی بهعنوان نقطه مشترک میان پژوهشگران معاصر، زمینهساز پیشرفت و غنای دانش تاریخی شده است و پایهای محکم برای تاریخ تحلیلی مدرن فراهم آورده است.
با توجه به آنچه بیان شد و نظر به اینکه کتاب عزازی به عنوان برترین پژوهشی دانشگاهی از دانشگاه الازهر در چند سال اخیر منتشر شده است, باید به این پرسش پاسخ دادکه مولف کتاب طعون و شبهات الشیعة الأمامیة حول صحیح البخاری و الرد علیها به چه میزان از نقد تاریخی در احراز اصالت و وثاقت منابع و مصادر اسطوره حفظ بهره برده است؟
•┈┈••✾•🌿🌺🌿•✾••┈┈•
@OstadRad
دفاع3.pdf
حجم:
1.6M
دفاعیه رساله
اعجازمندی تورات و انجیل نخستین
در کشاکش نفی و اثبات نظریه های مسلمین •┈┈••✾•🌿🌺🌿•✾••┈┈•
@OstadRad
🧿 گونه شناسی مصادر اسطوره حفظ
✍️ علی راد
اعتبار سنجی مصادر یگانگی حافظه بخاری در حفظ حدیث، نخستین گام از نقد تاریخی اسطوره حفظ است, پیش تر گفتیم که این اسطوره به بیهمتایی بخاری در میان حافظان نامدار حدیث در طول تاریخ تاکید دارد. مصادر و منابع عزّازی در خصوص اخبار یگانگی حافظه بخاری، به لحاظ ترتیب تاریخی به منابع نخستین و اولیه, منابع ثانویه, منابع میانی و منابع متاخر تقسیم پذیرند که یک بازه زمانی بیش از هزار سال را پوشش می دهند. منابع اولیه, مصدر اصلی و پایه منابع ثانویه اخبار بی همتایی بخاری در حفظ هستند. منابع اولیه به عنوان مبدأ و اساس اسناد و اخبار مرتبط با یگانگی حافظه بخاری مطرح بوده و اهمیت بسیاز زیادی در این زمینه دارند.
در مقابل، منابع ثانویه به شناسایی، تحلیل و بازنمایی اخبار مندرج در منابع اولیه میپردازند و معمولاً اعتبار آنها تابع منابع اولیه هست و احتمالاً افزوده ها و روایات تازه تری نیز ممکن است که در آنها وجود داشته باشد که پس از شکل گیری منابع اولیه , به آنها افزوده شده باش . منابع میانی و متاخر نیز بیش تر به بازتاب اخبار منابع اولیه و ثانویه اکتفا می کنند. منابع میانی در بازتاب اخبار منابع اولیه و ثانویه از ارزش تایخی و میراث پژوهی زیادی برخوردارند و منابع متاخر نیز غالباً رویکرد گردآوری و تثبیت اخبار تاریخی را دارند.
طبقه بندی منابع تاریخی اخبار اسطوره حفظ بر اساس الگوی منابع اولیه، ثانویه، میانی و متاخر، رویکردی جامع در بررسی این اخبار ارائه میدهد. این منابع از تنوع موضوعی فراوانی برخوردارند که طیفی از منابع تاریخی، تاریخنگاری محلی، تراجمنویسی، منابع جرح و تعدیل، طبقات المحدثین و شروح کتاب صحیح البخاری را شامل میشود. با توجه به گستردگی بازه زمانی بیش از هزار سال پس از مرگ بخاری، در نقد این مصادر ناگزیر باید به مهمترین و اصلیترین منبع از هر دوره تاریخی اکتفا کرد و بررسی منابع متاخر را که افزودهای بر منابع اولیه تا میانی ندارند، کنار گذاشت.
دوره منابع اولیه شامل اخبار شفاهی و مکتوب از آغاز حیات علمی بخاری تا صد سال پس از آن, یعنی از سال ۲۱۶ تا ۳۱۶ قمری است. این محدودیت زمانی بر این فرضیه استوار است که شخصیت بخاری در این منابع بهدرستی تصویر شده باشد. منابع ثانویه دوره ۳۱۶ تا ۴۱۶ قمری، منابع میانی دوره ۴۱۶ تا ۵۱۶ قمری و منابع متاخر از قرن هفتم تا دهم هجری را در بر میگیرند. از میان مشهورترین منابع مرتبط با اخبار اسطوره حفظ میتوان به شمائل البخاری، الجرح و التعدیل ابن ابی حاتم، تاریخ بخارا، الکامل جرجانی، اعلام الحدیث خطابی، تاریخ غنجار، تاریخ نیشابور، تاریخ بغداد، طبقات الشافعیة الکبری و سیر اعلام النبلاء اشاره کرد. بر مبنای اصول نقد تاریخی، انتظار میرود اخبار اسطوره حفظ در این منابع بازتاب یافته باشد.
ارجاعات و استنادات عزازی به برخی از این منابع، صحت این انتظار را تأیید میکند. بنابراین، در نقد مصادر اخبار اسطوره حفظ، باید به اعتبارسنجی دقیق این منابع پرداخت تا تحلیل علمی و معتبری از این اخبار ارائه گردد. بدینترتیب، تمرکز بر منابع اصیل و جلوگیری از تأثیرگذاری منابع متاخر، راهگشای فهم درست از رویدادها و شخصیت علمی بخاری خواهد بود.
در میان منابع اولیه که به نقل اخبار اسطوره حفظ میپردازند، دو کتاب «شمائل البخاری» با روایتهای ابوجعفر ورّاق و «تاریخ بغداد» اثر خطیب بغدادی از اهمیت ویژهای برخوردارند. عمده اخبار یگانگی حافظه بخاری از این دو منبع برگرفته شده و گزینش یافتهاند، به گونهای که میتوان این دو را مهمترین و اصلیترین منابع اخبار اسطوره حفظ دانست. همچنین، اخبار ابوجعفر ورّاق در کتاب شمائل البخاری به عنوان منبعی اصیلتر و کهن ترین شناخته میشود، چرا که خطیب بغدادی نیز از آن بهره برده است. در کنار منابع اولیه، برخی کتابهای ثانویه مانند «طبقات الشافعیة الکبری» اثر سُبکی، «سیر اعلام النبلاء» نوشته ذهبی، «مقدمه فتح الباری» و «تغلیق التعلیق» ابن حجر نیز به عنوان منابع تکمیلی و مرجعی برای اخبار اسطوره حفظ محسوب میشوند. از میان منابع متاخر، کتاب «سیر اعلام النبلاء» ذهبی جایگاهی برجسته دارد، زیرا بیشترین روایتها را از کتاب شمائل البخاری در خود جای داده است.
•┈┈••✾•🌿🌺🌿•✾••┈┈•
@OstadRad
مهدویت انتظار موعود.pdf
حجم:
776.3K
🧿 روش شناسی تطبیقی احادیث مهدویت در مکاتب حدیثی قم، بغداد و اصفهان ✍️ علی راد _ مریم نساج
چکیده
باتوجه به متفاوت بودن روشها در مکتبهای حدیثی، بررسی روش هرکدام از سه مکتب حدیثی قم، بغداد و اصفهان میتواند ما را به مجموعه اندیشههایی که در مبانی اخذ و نقل حدیثی، دیدگاهی همسو یا متفاوت دارند؛ آشنا سازد. در این مقاله سعی بر این است که روش شناسی احادیث مهدویت از دیدگاه این سه مکتب بیان شود: از مکتب حدیثی قم، کتاب کمال الدین و تمام النعمه شیخ صدوق؛ از مکتب حدیثی بغداد، کتاب الارشاد شیخ مفید و از مکتب حدیثی اصفهان، کتاب بحارالانوار علامه مجلسی انتخاب شده است. از جمله اهداف، بازشناسی اصول و معیارهای مولفان در گزینش، گزارش، تحلیل و تبیین محتوایی و اعتبارسنجی روایات مهدویت است. ازاین رو، به بررسی تطبیقی و بیان وجوه اشتراک و افتراق این سه کتاب پرداخته میشود.
کلیدواژهها
روش شناسی احادیث مهدویت مکتب حدیثی الارشاد کمال الدین و تمام النعمه بحارالانوار. #استاد_علی_راد
🆔✨@OstadRad✨
🧿 روش شناسی و گونه شناسی مصادر تاریخ الحجه بحارالانوار
✍️ علی راد _ مریم نساج
چکیده
علامه مجلسی در «تاریخ الحجه» که بخشی از کتاب بحارالانوار است، به گزینش و گزارش روایات مهدویت پرداخته است. مسئله اصلی این پژوهه، روش شناسی روایی و گونه شناسی مصادر علامه مجلسی در این بخش است. نتایج بررسی و ارزیابی «تاریخ الحجه» نشان داد که علامه در روش شناسی خود از فهم متن و فهم مقصود بهره جسته و ژرف اندیشانه به چینش و تحلیل روایات مهدویت پرداخته است. ایشان پس از احراز صحت متن از طریق توجه به اختلاف نسخه ها، تصحیف و توجه به تقطیع، به دنبال فهم متن به واسطه بررسی غریب الحدیثها و توجه به بلاغت و خانواده حدیث است و از طریق گردآوردن قرینههایی چون آیات قرآن کریم، عقل باوری، تاریخینگری به دنبال کشف مراد جدی و مقصود اصلی معصوم میباشد. تنوع، اعتبار و اصالت سه ویژگی مصادر مجلسی در«تاریخ الحجه» به شمار میآید.
دانلود کنید :
https://www.entizar.ir/article_75287.html
┈┈••✾•🌿🌺🌿•✾••┈┈•
@OstadRad
Books : https://B2n.ir/r67349 Articles : https://B2n.ir/j95840 Lectures : https://B2n.ir/w50917
مهدویت در غرب دکتر علی راد دانشیار دانشگاه تهران.pdf
حجم:
558.4K
مهدویت پژوهی در غرب؛ زمینه ها, نگرش ها و روشها - دکتر علی راد : دانشیار دانشگاه تهران
چکیده
از میان موضوعات متنوع شیعه شناسی, مساله امامت به دلیل پیوند آن با اساس این مذهب جایگاه خاصی در مطالعات غربیان پیدا کرده است. مهدویت نیز شاخه ای از مطالعات امام شناسی غربیان در شیعه پژوهی به شمار می آید که چندان مورد توجه محوری از ابتدا نبوده است با این حال به تناسب و نیاز بدان در مطالعات خود پرداخته اند. مهدویت در پژوهشهای استشراقی الزاما به معنای مهدی شخصی که شیعه دوازده امامی بدان باورمند هستند نمی باشد بلکه بیشتر افزون بر مهدی نوعی شامل برخی مباحث حاشیه ای نیز می شود. عمده پژوهشگران علاقمند به مسائل مهدویت در غرب یهودی و برخی نیز مسیحی هستند. یهودیان بیشتر گرایش صهیونیستی دارند و موضوعات مورد تحقیق آنان بیشتر معطوف به مسائل بنیادی و به لحاظ محتوایی مرتبط با مسائل سیاست و قدرت می باشد. نگاه انتقادی و مغرضانه و تلاش برای تضعیف مبانی و مستندات تاریخی و روایی مهدویت از ویژگیهای آثار این گروه از مستشرقان می باشد. نگاه مستشرقان مسیحی اندکی تلطیف یافته تر از یهودیان است و بیشتر از منظر ارتباط مهدویت اسلامی با آموزه رجعت مسیح در آخر الزمان به عنوان یک نظریه رقیب مورد توجه آنان است. در این پژوهه زمینه های گرایش مستشرقان به مهدویت پژوهی, انواع نگرشهای و روش های رایج آنان در تحلیل مهدویت شیعی به بوته تحلیل سپرده شده است.
🆔✨@OstadRad✨
مهدویت پژوهی در سده معاصر ؛ زمینه ها و پیامدها ( بخش اوّل)
درنگی در موسوعة في أحاديث الإمام المهدي : الضعيفة والموضوعة , تالیف بستوی
✍️ علی راد
اشاره
امتداد اجتماعی – سیاسی مهدویت در عمل, وجه تمایز قرائت شیعی از مهدویت در اندیشه دیگر مذاهب اسلامی است . افزون بر ریشه های اعتقادی -کلامی آموزه مهدویت, اثر گذاری اجمالی نظریه های آینده جهان و آموزه نجات , ظهور انقلاب اسلامی مبتنی بر پارادایم سیاسی ولایت فقیه در تشدید مطالعات و پژوهشهای معطوف به مهدویت در سده اخیر نقش مهمی ایفا نمود و دیگر مذاهب جهان اسلام را ناگزیر به موضع گیری درباره اصالت و اعتبار آموزه مهدویت نمود .
هر چند مهدویت پژوهی ریشه تاریخی کهن در تاریخ و اندیشه شیعی دارد , محدّثان و متکلمان شیعه بیش از دیگر دانشیان به آن اهتمام ورزیدند لکن ظهور انقلاب اسلامی در کسوت یک پارادایم جدید در حکمرانی مبتنی بر آموزه مهدویت شیعی و اسلام سیاسی , نظریه های حکمرانی سایر مذاهب اسلامی و نگرش سلبی آنان به ظرفیت های سیاسی و اجتماعی اسلام در عرصه حکمرانی و سیاست را به چالش کشاند. نظریه ولایت فقیه با قرائتی ویژه از آموزه مهدویت , فارغ از اعتقادی قلبی و ایمانی به مهدویت در مقام عمل و اجرا نیز به مهدویت امتداد سیاسی و اجتماعی بخشید , اسلام شیعی را به مثابه یک فرانظریه در عرصه سیاست و اجتماع مطرح نمود, زمینه گرایش به مطالعه اسلام شیعی در جهان اسلام و غرب را تشدید کرد , تئوری های کهن شورا , سلطنت , خلافت , تغلب , ... را در عمل به چالش کشانید و بنیادهای اندیشه¬های حکمرانی و حکومت در جهان اسلام معاصر را متزلزل نمود.
پیامدها
خوانش اسلام شیعی از مهدویت پیامدهای متعددی داشت . از جمله مهم ترین آنها. لزوم بازخوانی دقیق بنیادهای نظری و سویه¬های سیاسی آموزه مهدویت در دو سطح تحقیق و نظریه پردازی بود.
در این راستا در نیم سده اخیر پژوهشگران شیعه با فرهنگ نگاری , موسوعه نویسی , مطالعات مقایسه ای و هم سنجی , نقد و ارزیابی احادیث آموزه مهدویت در اندیشه اسلامی , مذاهب و فرق اسلامی رویکرد جدیدی را در پژوهش های حدیثی – کلامی گشودند. این پژوهشها در حال اوج و تثبیت خود در گفتمان دین پژوهی معاصر است. این رویکرد هر چند در نخستین دوره از تولید , تعریف و تثبیت ادبیات علمی خود در گفتمان دین پژوهی قرار دارد لکن موفق گردید توجه پژوهشگران و نهادهای دینی متعددی را در جهان اسلام و غرب به خود جلب نمایید ؛ خاورشناسان به طور جدی و گسترده مطالعه مهدویت را به مثابه یک مسئله در شیعه پژوهی موضوع مطالعات خود قرار دادند . سلفیان معاصر به دلیل رویکرد انتقادی و سلبی به مذهب شیعه و آموزه های آن ناگزیر به موضع گیری درباره اصل آموزه مهدویت شدند , از جمله نمونه های اخیر آن پژوهشهای عبد العلیم بستوی ( پژوهشگر معاصر مقیم عربستان سعودی ) درباره مهدویت است . کارنامه پژوهشی بستوی گویای علاقه¬مندی او به موضوعات حدیثی و کلامی است. رساله دکتری عبد العلیم بستوی با عنوان « المهدي المنتظر (ع) في ضوء الأحاديث والآثار الصحيحة واقوال العلماء وآراء الفرق المختلفه » در موضوع مهدویت در میراث اسلامی بود که از سوی دار ابن حزم بیروت منتشر شد ( بنگرید : بستوی , عبد العلیم , المهدي المنتظر (ع) في ضوء الأحاديث والآثار ... , بیروت، دار ابن حزم، چاپ اول ، 1420 ق ) . هم چنین او کتاب « موسوعة في أحاديث الإمام المهدي : الضعيفة والموضوعة را نیز در موضوع اعتبار سنجی احادیث مهدویت چاپ کرد ( بستوی , عبد العلیم , موسوعة في أحاديث الإمام المهدي , بیروت، دار ابن حزم ، چاپ اول ، 1420 ق , 415 ص ) . 👇👇
•┈┈••✾•🌿🌺🌿•✾••┈┈•
@OstadRad
مهدویت پژوهی در سده معاصر ؛ زمینه ها و پیامدها ( بخش دوّم)
درنگی در موسوعة في أحاديث الإمام المهدي : الضعيفة والموضوعة , تالیف بستوی
✍️ علی راد
پیامدها
هر چند بستوی رویکرد ایجابی به اصل آموزه مهدویت بر پایه احادیث اسلامی دارد و در نگاه او اصل این آموزه از اصالت و اعتبار برخوردار است اما مبانی و معیارهای او در نقد و ارزیابی احادیث مهدویت بر پایه الگو و نظام اعتبار سنجی اهل سنّت با رویکرد سلفی است که بدون شک در توسعه و تضییق احادیث معتبر و صحیح از احادیث ضعیف موضوع مهدویت اثر گذار است . بازشناسی و ارزیابی رویکرد و آرای بستوی درباره احادیث مهدویت از جمله ضرورت های حدیث پژوهی و کلامی در گفتمان علمی معاصر است که هم چنان چشم انتظار نقدهای علمی و استواری است که باب گفتگو و مفاهمه در آموزه مهدویت با رویکرد سلفیان معاصر اهل سنّت را بگشاید و با تکیه بر مشترکات حدیثی , به گفتگو و نقد درباب نصوص و آرای اختلافی بپردازد.
دستاورد
یک. تحولات سیاسی ایران معاصر در توجه مجدد به مهدویت در جهان اسلام و غرب اثر گذار بود.
دو. خوانش شیعی از مهدویت با دو جریان و نظریه رقیب در مهدویت پژوهی مواجه است : سلفیان معاصر و خاورشناسان.
سه. سویه های سیاسی و اجتماعی مهدویت در اسلام شیعی مهم ترین وجه مهدویت پژوهی است لکن بنیادهای نظری و حدیثی آن نیز از اهمیت جدی برخوردار است از این رو نقدو ارزیابی نصوص مهدویت از جمله محورهای مهم در این عرصه است.
چهار. در دو دهه پژوهش ها و مطالعات تحلیلی – تطبیقی نصوص و نظریه های مذاهب اسلامی در موضوع مهدویت به مثابه یک رهیافت علمی از اهمیت ویژه ای برخوردار است و مراکز دین پژوهی جهان در سطح تحصیلات تکمیلی و با رویکرد نظریه پردازی به این مهم اهتمام دارند. پژوهشهای بستوی نمونه آشکار این رویکرد است و آنها را نباید بریده از گفتمان مهدویت در نیم سده معاصر مطالعه یا به نقد سپرد .
•┈┈••✾•🌿🌺🌿•✾••┈┈•
@OstadRad