پرسش از استاد مختاری

پاسخ استاد رضا مختاری

روز ۱۶ آذر، روز دانشجو، روز قلم های سازنده، فکرهای خلاق و اندیشه های نو بر دانشجویان فرهیخته گروه مبارک

🏴 همایش خوانش تمدنی تاریخ و سیره حضرت زهرا (س) ✅ نشست دوم / ساعت ۱۰:۱۵ الی ۱۲ ☘️ موضوع و سخنران پنجم: 🔻 فاطمه (س) از اسوه تا اسطوره 🎙 حجت الاسلام دکتر علی راد 🗓 زمان: پنجشنبه ۲۳ آذرماه ۱۴۰۲، 🕌 مکان: قم، چهار راه شهدا- ابتدای خیابان صفائیه،سازمان علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی قم، سالن شیخ طوسی. 🔗 لینک ورود به جلسه مجازی https://www.skyroom.online/ch/scoaqr/qom •┈┈••••✾•🌿🌺🌿•✾•••┈┈

تصحیح احادیث مقلوبه به مثابه شیوه ای برای اختبار فقیه اعلم ؛ در کشاکش نفی و اثبات (بخش اول) ✍️علی راد حدیث مقلوب ( سهوی ) از اقسام حدیث ضعیف است و به دلیل وارونه شدن و جابجایی بخشی از سند یا متن حدیث با بخش¬های دیگری از همان حدیث به آن حدیث مقلوب گویند . حدیث مقلوب با توجه به تنوع مقسم به اقسام سندی - متنی و سهوی - عمدی تقسیم پذیر است ( غفاری , علی اکبر , دراسات في علم الدراية , ص 71 ؛ أبو الفضل حافظيان البابلي (إعداد) , رسائل في دراية الحديث , ج 1 , ص 204 – 205 ) و گونه هایی چون اغراب، اعلال، عکس، ترکیب و ابدال را دربر دارد. قلب عمدی سند و متن حدیث حرام است مگر اینکه از روی وهم راوی باشد ( ابن حجر , فتح الباری , ج 2 , ص 123 ) زیرا مستلزم دروغ راوی و سبب سقوط او از عدالت است ( عاملي , حسين بن عبد الصمد , وصول الأخيار إلى أصول الاخبار , ج 1 , ص 113 ) لذا فقیهان امامیه حدیث مقلوب سهوی را شایسته استناد ندانسته¬اند ( بجنوردی , محمد حسن , القواعد الفقهیة , ج 6 , ص 403 ) و محققان عامه نیز تلاش برای توجیه حدیث مقلوب را تکلف خواندند ( ابن حجر , فتح الباری , ج 2 , ص 123 ) و به تاویلات و کژ فهمی جاهلان در شماری از احادیث مقلوبه پاسخ داده اند ( قریشی , عمر بن عبد العزیز , احادیث مقلوبة بین تأویل الجاهلین و انتحال المبطلین ) . با توجه به حکم حرمت قلب حدیث هر گونه اقدام مستقیم یا مشارکت در اصل قلب حدیث به شیوه های مختلف آن حرام است . در عقاب اخروی قلب عمدی حدیث تردیدی وجود ندارد زیرا از مصادیق تنقیص سنّت و به سخره گرفتن حدیث است که با توجه به جایگاه قدسی و وحیانی سنّت در اندیشه اسلامی و حدیث به مثابه ترجمان آن در حرمت این عمل تردیدی وجود ندارد و در صورت اقتدار و آگاهی مومنان بایستی از وقوع و اشاعه آن جلوگیری نمایند . نمونه¬های اندکی از گونه مقلوب سهوی که برایند خطا یا وهم راوی یا ناسخ است در احادیث شیعه ( میرداماد ، سید محمدباقر ، الرواشح السماویة فی شرح الاحادیث الامامیه، ص۱۹۲ ؛ بروجردی , سید علی, طرائف المقال في معرفة طبقات الرجال , ج 2 , ص 254 ) و شماری در احادیث فقهی و کلامی اهل سنّت ( جرجانی , عبد الله, الکامل , ج 3 , ص 216 ؛ شهرزوري , عثمان بن عبد الرحمن , مقدمة ابن الصلاح , ص 82 ؛ عسقلانی , ابن حجر , الدراية في تخريج أحاديث الهداية , ج 2 , ص 49 ؛ عسقلانی , ابن حجر , فتح الباری , ج 2 , ص 123 ) گزارش شده است . برخی از محققان امامیه نقش و کارکرد احادیث مقلوب کلامی اهل سنّت در فضیلت سازی برای صحابه را اثبات کرده و بازتاب آن را در احادیث صحیح مسلم و بخاری نشان داده اند ( بنگرید : میلانی , سید علی , الاحادیث المقلوبة في مناقب الصحابة , سراسر اثر ) . تک نگاری های نیز برای بررسی احادیث مقلوب سندی و متنی توسط محققان اهل سنّت ( خطیب بغدادی , رفع الارتیاب فی المقلوب من الاسماء والالقاب ) تالیف شده است. در نگاشته های حدیثی- فقهی شیعه ظاهراً تنها کتابی که به طور مستقل به این موضوع پرداخته است کتاب الاحادیث المقلوبه وجواباتها از آیت الله العظمی سید حسین بروجردی است که تا کنون چندین بار منتشر شده است ( دار الحدیث: 1375 ش ؛ بوستان کتاب : ). درباره چرایی و فرایند تدوین کتاب الاحادیث المقلوبه وجواباتها چنین آمده است که آیت الله سید صادق بحر العلوم (1315 - 1399 ه‍ ) و شماری از فقیهان حوزه نجف پس از مرگ آیت الله سید ابو الحسن اصفهانی به منظور تشخیص اعلم فقهای معاصر شیعه برای تصدی مقام مرجعیت تعداد ده حدیث را دچار قلب در سند و متن نمودند و برای اختباری به برخی از فقهای در مظان مرجعیت از جمله آقایان بروجردی و حجت کوه کمری – و احتمالا اشخاص دیگری - ارسال داشتند . آیت الله بروجردی با مشاهده رساله حاوی احادیث مقلوبه در کمترین زمان ممکن به تصحیح اسناد و متن این احادیث پرداختند . ارسال کنندگان رساله از پاسخ سریع و تبحر ایشان در تشخیص طبقات راویان دچار بهت و حیرت شده و به اعلمیت آقای بروجردی اذعان نمودند و این چنین مرجعیت ایشان در حوزه نجف نیز مقبول واقع گردید ( جلالی , محمد رضا , المنهج الرجالي والعمل الرائد في الموسوعة الرجالية لسيد البروجردي , مكتب الإعلام الإسلامي , قم , 1378 ش , ص 249 ). ادامه بحث :👇👇 🆔@OstadRad

تصحیح احادیث مقلوبه به مثابه شیوه ای برای اختبار فقیه اعلم ؛ در کشاکش نفی و اثبات (بخش سوّم) ✍️ علی راد سابعاً : هیچ وقت در اشتهار و اعلمیت آقای بروجردی برای مقام مرجعیت به آزمون احادیث مقلوب فقهای نجف از ایشان استدلال یا استناد نشده است و اصل قصه و مستندات آن با تحقیق و انتشار این نسخه در سال 1416 قمری به مناسبت سی و پنجمین سال درگذرشت آیت الله بروجردی مطرح شد . ضمناً نسخه اولیه این رساله به زبان فارسی بود که پژوهشگر ارجمند جناب استاد محمد رضا جلالی آن را به عربی ترجمه و منتشر کردند و ظاهراً ایشان تنها شخصی است که این موضوع را از استادش آیت الله سید صادق بحر العلوم شنیده است و همین خبر سبب گردید که روش شناسی رجالی آیت الله بروجردی را در موسوعه رجالیه ایشان کاویده و در اثری منتشر سازد ( جلالی , محمد رضا , المنهج الرجالي والعمل الرائد في الموسوعة الرجالية لسيد البروجردي , ص 9 – 10 ) . ثامناً : روشن نیست که آیا اصل نسخه کتاب الاحادیث المقلوبه وجواباتها به تایید آیت الله بروجردی رسیده است یا خیر؟ آیا ایشان با انتشار آن موافق بودند یا خیر؟ آیا می توان این اثر را از تالیفات قلمی آیت الله بروجردی به شمار آورد یا حضرت ایشان با عنایت مقتضیات مقام پاسخ به سوال و فتوا نکاتی را بیان کرده اند ؟ آیا از این اثر می توان موافقت آیت الله بروجردی را با قلب حدیث برای اختبار فقیه اعلم را استنباط کرد ؟ به نظر می رسد اختبار فقیه از طریق تصحیح احادیث مقلوبه آیینی متروک در فقه و حدیث امامیه است و اقدام برخی از فقیهان نجف را بایستی به مثابه استثنای از اصل و رویه رایج در تاریخچه فقه و حدیث امامیه ارزیابی کرد. 🆔@OstadRad