🏴 نگاهی دوباره به عاشورا و زیارت عاشورا (۴)
🔹زمینهها و ریشههای اجتماعی
➖دنیاگرایی و رفاه طلبی: دنیاگرایی سرمنشأ بسیاری از انحرافات فکری و عقیدتی است که انسانها را از راه فطرت که طریق هدایت و سعادت بشر است، باز میدارد. قرآن در آیه ۲۰ و ۲۱ سوره قیامت به این مسأله اشاره میکند. دنیا دوستی در برابر آخرت طلبی است. روحیه پرهیز از جهاد، طمع در غنایم غزوات، اسلام دنیاگرایانه و ... نمونههایی از دنیاگرایی اصحاب در عصر رسالت بود که در زمان خلفای ثلاثه ادامه یافت و در دوران حکومت امام علی(ع) نیز، مهمترین و اساسیترین مشکل حضرت، همین روحیه دنیاطلبی مردم و به ویژه خواص بود. (نهج البلاغه، خطبه۳۴ و ۶۹). پس از شهادت امام علی(ع) هم تغییری صورت نگرفت، یاران امام حسن(ع) برای جنگ با معاویه، تطمیع شدند و تکلیف الهی را رها کردند و مردم و خواص زمان امام حسین(ع) هم به شکل دیگر، اسیر دنیا شدند. (بیانات امام در بدو ورود به کربلا در همین ارتباط است)
➖انحراف از سیاستهای اقتصادی: سیاستی که پیامبر(ص) در این خصوص پایهگذاری کرده بود، دچار انحراف شد. این انحراف در بینشها و رفتار مردم و نیز توزیع ناعادلانه بیت المال و اِعمال سیاستهای نژادگرایی و قومی و قبیلهای بود. امام علی(ع) در نهج البلاغه به این انحرافات اشاره میکنند.(خطبه ۳، ۱۱۲)
➖حرکتهای نابجای خواص: مردم در جوامع گوناگون از نظر قدرت نفوذ و میزان تأثیرگذاری بر اندیشهها و رفتار دیگران یکسان نیستند. کسانی که جایگاه و موقعیت ویژهای در جامعه دارند، بیشتر تأثیر گذارند که به نام خواص و نخبگان جامعه از آنان یاد میشود. در عصر رسالت، صحابه موقعیت ممتازی داشتند که در دوران خلفا نیز این جایگاه استوارتر شد.
✅ امام خامنهای در یکی از بیانات خود با اشاره به آیه ۵۹ سوره مریم(س)، عوامل انحراف خواص را در دو چیز ذکر کردند: الف) فراموش کردن خدا و معنویت. ب) دنیاطلبی و به دنبال شهوات رفتن.(۷۱/۴/۲۲).
⬅️ عدم بصیرت، وسوسههای شیطان، تهدید و ارعاب و دنیاطلبی از دیگر عوامل انحراف خواص است. در دوران امام حسین(ع)، خواص، نقش مهمی در جهتدهی افکار و رفتار مردم داشتند. اشراف و سران قبایل کوفه در پی منافع خود بودند. ابنزیاد از نفوذ آنان بهرهبرداری کرد و با تهدید و تطمیع، مردم را از اطراف حضرت مسلم(ع)، فرستاده امام(ع) متفرق ساخت. از میان این خواصی که به امام نامه نوشتند، کسانی بودند که در کربلا در برابر آن حضرت قرار گرفتند!