🔹آیتالله حائری شیرازی🔹
🔸تراش خوردن انسان در تعاملات اجتماعی🔸
💎 هسته دانه های انار، از کروموزومها و چیزهایی که در هستۀ آن انار اولیه و وراثت آن بوده شکل میگیرد. بعضی از هستهها پهن، و بعضیها باریک و کشیده است. هستۀ بعضی از انارها زیر دندان خُرد میشود و هستۀ بعضیها استخوانی و محکم است. اینها مربوط به وراثت است؛ اما حالت چندوجهی این دانۀ انار در رابطه با دانههای اناری که در کنارش قرار گرفته، و بهوسیلۀ آنها شکل میگیرد. اَشکال جانبی هر دانۀ انار مربوط به اصطکاکهایی است که با دانههای مجاورش داشته است.
💎 #اخلاق_اجتماعی هر انسان نیز در #اصطکاک و #ارتباط او با دیگران شکل میگیرد. اگر دانۀ اناری را فرض کنید که دوروبَر آن خالی باشد و دانۀ اناری نزدیک آن نباشد، طبیعی است که این چندبُعدی و چندوجهی از کَفَش میرود و مخروطیشکل میشود دیگر شکیل و تراشیده نیست. انسانی هم که نه همسایهها با او معاشرت کنند، نه دوستان، نه خویشاوندان و آشنایان، و نه کارگزاران حکومتی، آن #تراشیده_شدن در او صورت نمیگیرد. همه از فاصلۀ دور میآیند و احوالی از وی میپرسند و میروند و هیچکس در خانهاش پا نمیگذارد؛ بچهاش هم که از مادر اجازه میگیرد تا به خانۀ #همسایه برود، مادرش میگوید: «آنها که نمیآیند اینجا؛ تو چرا میخواهی به خانۀ آنها بروی؟». این وضعیت باعث قطع رابطه میشود و آن تراشیده شدن صورت نمیگیرد.
💎 الماسی که در معدن نتراشیده باقی مانده باشد، چندان قیمتی نیست. با تراشیدن، از وزن الماس کاسته میشود؛ اما در نتیجۀ آن خوشتراش شدن، بسیار قیمتی میشود و خریداران بسیاری پیدا میکند.
🌴به مناسبت ولادت #امام_رضا_علیه_السلام
مطالبات امام رضا علیه السلام از شیعیان
🔹یکی از یادگارهای زیبا و مهمی که از امام (ع) به پیروان خویش رسیده است، پیامی است که عبدالعظیم حسنی آن را روایت کرده است. روزی حضرت رضا (ع) چند نکته مهم به او آموختند و به او یادآور شدند تا آن را به شیعیان و یاران ابلاغ کند. این پیام سبک زندگی دینی و اخلاق اجتماعی را می آموزد.
🔺امام رضا عليه السلام به عبدالعظيم فرمود :به دوستانم سلام برسان و به آنان بگو شيطان را بر خود مسلّط نكنند و آنها را به راستگويى در گفتار ، اداى امانت ، سكوت و ترك منازعه در چيزهاى بيهوده فرمان ده و نيز با ديدار يكديگر و آمد و شد با هم كه اين عمل موجب نزديكى به من مى شود . دوستان من نبايد اوقات خود را به مخالفت و دشمنى با يكديگر مشغول سازند . من سوگند ياد كرده ام كه هر كس مرتكب اين گونه كارها شود و يا بر يكى از دوستانم غضب كند ، از خداوند بخواهم تا وى را در دنيا به سخت ترين عذاب گرفتار سازد و در آخرت از زيانكاران خواهد بود . دوستان مرا متوجه كن كه خداوند نيكوكاران آنها را آمرزيده و از بدكاران آنان در گذشته ، مگر كسانى كه شرك آورده و يا يكى از دوستان مرا رنجانده اند و يا بدخواه اويند . پروردگار از اين گونه اشخاص نخواهد گذشت و آنها را نمى بخشد ، مگر اينكه از نيت خود برگردند . اگر كسى از اين حالت بازگشت مورد آمرزش خداوند قرار خواهد گرفت؛ ولى اگر در اين حال باقى ماند ، خداوند روح ايمان را از دل او خارج خواهد ساخت و از ولايت من نيز بيرون مى رود و از دوستى ما اهل بيت هم بهره اى نخواهد داشت ، و من از اين شقاوت به خدا پناه مى برم .
🔹شرح :
سرچشمههای اخلاق از نظر عارفان به صداقت، احسان و تواضع بر می گردد.
هر سه این اصول اخلاقی در این توصیه امام رضا علیه السلام آمده است.
رویکرد روایت اخلاق اجتماعی و سبک زندگی جمعی است.
امام رضا عليه السلام در اين حديث به دوستان خود سلام مى رساند. پس از سفارش به دورى از شيطان و جلوگيرى از تسلط او چند فرمان اخلاقى مى دهد كه به ترتيب عبارت اند از : ۱ . راستى؛ ۲ . اداى امانت؛ ۳ . سكوت؛ ۴ . ترك مجادله؛ ۵ . ديدار دوستان؛ ۶ . پرهيز از اختلاف؛ ۷ . آزار نرساندن؛ ۸ . بدخواه نبودن .
#امام_رضا
#عبدالعظیم_حسنی
#سبک_زندگی
#اخلاق_اجتماعی
💠 به دیگران کذب نیاموزید که دچارش میشوید
🔸قاعده «تلقین وارونه و تربیت منفی»
🔺پیامبر(ص):
▪️به دیگران، دروغ [و روش های غلط] را تلقین نکرده و نیاموزید که دچارش میشوید؛ چراکه فرزندان یعقوب نمیدانستند که گرگ انسان را میدرد، تا آنگاه که پدرشان این اندیشه را در ذهنشان القا کرد.
▪️لا تُلَقِّنُوا الْكَذِبَ فَتَكْذِبُوا فَإِنَّ بَنِي يَعْقُوبَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ الذِّئْبَ يَأْكُلُ الْإِنْسَانَ حَتَّى لَقَّنَهُمْ أَبُوهُم.
📚بحارالأنوار، ج۱۲، ص۲۲۱.
📌پ.ن:
▫️بر اساس این روایت شریف، گاه انسان نه از سر نیتِ ناپاک، بلکه از سر بیدقتی، بذر دروغ را در دل و زبان دیگران میکارد؛ بیآنکه بداند همین کشتِ ناپیدا، در آینده چگونه محصول تلخ و گزندهای خواهد داد. لذا همین نکته ساده، به راحتی #علت_دروغگویی اطرافیان ما میشود.
▫️کودک اساسا هیچ تصوری از دروغ ندارد. ذهن او هنوز به زلالی چشمهای نوخاسته است. اما گاهی زبان پدر یا مادر، با سادهترین جملات، نخستین خطای فکری را به او میآموزد. در واقع فرزند را به نحوی #وادار میکنند تا دچار کذب گویی بشود.
▫️مثلاً تلفن زنگ میزند، پدر رو به فرزند میگوید:
«برو بگو من خانه نیستم!»
و این کودک که تا دیروز معنای «نه گفتنِ خلاف واقع» را نمیدانست، اکنون با #تمرین_عملی_والدین، دروغ را تجربه میکند؛ نهتنها در محتوا، بلکه در شیوه، لحن و جایگاه آن.
و این چیزی نیست جز «#تلقینِ_بد و غلط».
▫️داستان فرزندان #یعقوب نیز از همینجا آغاز شد. آنها اساساً نمیدانستند که گرگ میتواند انسان را بدرَد؛ اما زمانیکه پدرشان از سر نگرانیِ پدرانه گفت:
«میترسم گرگ او را بخورد»،
همین جمله، آنها را متوجه شگردی کرد برای خلاص شدن از دست برادر کوچکتر و راه فریب را برایشان هموار ساخت.
▫️و اگر پدر چنین نمیگفت، چه بسا هیچ وقت این روش به ذهن آنها نمیرسید. لذا در ظاهر گفتند اینگونه نمیشود اما در واقع همان روشی که از پدر به صورت غیرمستقیم آموخته بودند را پیاده کردند.
▫️البته نه اینکه یعقوب نبی (ع) #گناهی کرده باشد، بلکه این مسئله، نکته ای ظریف و تربیتی است که ممکن است گاهی حتی انبیا الهی نیز دچار چنین مسائلی بشوند.
▫️مصادیق امروزین این نکته نیز بسیار زیاد است. مثلا به بچه میگویید: پسرم به هیچ وجه دست به فلان دستگاه نزن که خراب میشه. بعد بچه که شما را از چشم خود دور میبیند، دقیقا میرود و همان کاری که شما او را از آن نهی کرده بودید، انجام میدهد. به این میگویند تلقین بد کردن.
▫️در واقع شما در ظاهر او را از کاری نهی میکنید، اما با همین نهی تان، به او می آموزید که میتواند چنین کاری هم بکند و حس کنجکاوی او فعال شده و باعث میشود دقیقا دست به همان کار بزند. این کنجکاوی تحریکشده و بیتوجهی به نهی، لزوما از سر بیادبی نیست، بلکه به خاطر راهنمایی شما و عدم درک او بود.
▫️یا گاهی زیاد دیده میشود که والدین بچه را از چیزی میترسانند، و میگویند: «نرو بیرون، اونجا لولو هست!» این یعنی #تلقین_ترس. آنگاه وقتی که بچه خودش تنها میخواهد در یک اتاق بخوابد، همان تلقین بد کار خودش را میکند، و نتیجه اش چیزی جز شکلگیری ترسهای ماندگار و ناتوانی در استقلال شخصیتی نیست.
▫️در همه این موارد، تلقینی بد اتفاق میافتد؛ و همین تلقین، آرامآرام، یک «#اخلاق_اجتماعی و عمومی» را شکل داده و جامعه را به سستی میکشاند.
و جالب اینکه همین خطای رفتاری باعث میشود تا خودمان آسیب دیده و گرفتارش بشویم.
▫️از این روایت میتوان یک #قاعده_عام را برداشت کرد که نباید چه در محتوا و چه در روش، کذب و غلط را آموزش و تلقین داد، وگرنه خودمان دچارش میشویم و از همان نقطه آسیب میبینیم.
💢 آیات و روایات اجتماعی