🔴#دانشمندان_تمدن_اسلامی
🎓شریف الدین #صابونچو_اوغلو (Sabuncuoğlu Şerefeddin)
تولد : آماسیا 1385 میلادی
دوره : امپراتوری عثمانی
پزشک و جراح مشهور دوره ی عثمانی ، که صاحب اولین کتاب مصور جراحی به زبان ترکی است ، پدر و پدربزرگش در بیمارستان آماسیا مشغول طبابت بودند و او نزد آنان و برهان الدین احمد پزشکی را آموخت ، او در سن 17 سالگی پزشکی را آغاز کرد و پس از آن زندگی خود را وقف مطالعه، تحقیق و آزمایش کرد. او تا زمان مرگش در بیمارستان آماسیا به مردم آناتولی خدمت کرد و تقریباً 14 سال در آنجا به عنوان پزشک ارشد خدمت کرد.شرف الدین صابونجو اوغلو، برخلاف بسیاری از پزشکان، علاقه خاصی به #جراحی داشت
📒ترجمه ی کتاب ذخیره ی خوارزمشاهی
سلطان بایزید دوم در دوران سلطنت خود از سابونجو اوغلو خواست که اثر مشهور اسماعیل جرجانی معروف به ذخیره ی خوارزمشاهی که به فارسی بود را ترجمه کند و او فقط قسمت فارماکولوژیک(داروشناسی: قرابادين) کتاب این اثر بسیار جامع را ترجمه کرد. وی همچنین دو فصل دیگر حاوی اطلاعات جدید را در پایان کتاب اضافه کرد.
این اثر خواص داروها، تهیه آنها، دهانشویه، روغن ها، پمادها را شرح می دهد. علاوه بر این؛ داروهای قی آور، ملین، دهان، زبان و کام، داروهای دندانی و چشمی و تنقیه را نیز شامل می شود. در پایان کار، اصطلاحات پزشکی ترکی را که در حین ترجمه پیدا کرده و به کار می برد، یادداشت کرد. اگرچه دنیای علمی آن زمان زبان ترکی را غیرضروری و بی معنی می دانست زیرا در آن روزها زبان علم در سراسر جهان عربی یا لاتین بود، اما این امر برای تاریخ پزشکی آناتولی در سال های آینده بسیار مهم بود.
📒کتاب مصور جراحی ایلخانیه(Cerrahiyyeti'l-İlhaniyye)
این کتاب اولین اثر جراحی مصور است که در امپراتوری عثمانی نوشته شده است. سه نسخه شناخته شده از کتاب وجود دارد. دو مورد از آنها در کتابخانه فاتح میلت در استانبول و یکی در کتابخانه ملی پاریس است. اگرچه کسانی هستند که می گویند این ترجمه قسمت جراحی کتاب ابوالقاسم زهراوی با عنوان کتاب التصریف است، اما سابونجو اوغلو از این کتاب فقط به عنوان منبع استفاده کرده و تجربیات خود و مشاهدات و آزمایش های خود را با بیماران در میان گذاشته است.
در این کتاب، تصاویر معرف نحوه انجام جراحی ها وجود دارد. در این تصاویر که خود او کشیده است، مکان هایی که بیمار و پزشک در حین اعمال در آن قرار می گیرند و نحوه استفاده از وسایل جراحی نشان داده شده است. این کتاب اولین نمونه از اطلس های جراحی است که امروزه به طور مکرر در آموزش جراحان استفاده میشود.
کتاب دارای 3 بخش است. در بخش اول؛ 54 درمان، 4 روش برش با 7 ابزار و کوتریزاسیون بیماری های اندامها، در قسمت دوم شکافتن، بخیه زدن و درمان آبسه با 58 درمان، 131 طراحی ابزار و 10 روش برش و در قسمت سوم اطلاعاتی در مورد درمان شکستگی ها و دررفتگی ها با 24 روش درمانی، 11 ابزار معرفی شد. از آنجایی که جراحان باسواد آن زمان فقط می توانستند متون ترکی را بخوانند، سابونجو اوغلو این کتاب را به زبان ترکی نوشت تا آنها نیز از این کتاب بهره ببرند و بیماران را شفا دهند.
📒مجرّب نامه (Mücerrebname)
در این کتاب او در هفده فصل با توجه به نحوه تهیه انواع داروها به صورت (قرص، پماد، شربت، پودر، تنقیه، خمیر و غیره) مورد بررسی قرار داده و این داروها را بر اساس اثرات، موارد مصرف و نحوه تهیه آنها مرتب کرده است. او این داروها را روی حیوانات مختلف، انسان و خودش آزمایش کرده است. به خصوص آزمایش های حیوانی او بر روی برخی از سموم در این موارد پیش زمینه است. او در این آزمایش ها از #خروس_ها به عنوان حیوان آزمایشگاهی استفاده کرد. او همچنین سبک نوشتاری را مشابه گزارشهای موردی استفاده در علم پزشکی مدرن ایجاد کرد. این اثر از این نظر مهم است که اولین کتاب در تاریخ پزشکی ترکیه است که در آن یک پزشک داروهای اختراعی و روش های درمانی خود را جمع آوری می کند.
روش کلی که او هنگام تهیه ترکیبات دارویی استفاده می کرد این بود:
«ابتدا داروها را در هاون می کوبید و به پودر تبدیل می کرد، الک می کرد و با مواد جامد دیگر مخلوط می کرد. این مخلوط ها آماده سازی هایی هستند که یا به طور مستقیم استفاده می شوند یا با جوشاندن تغلیظ می شوند یا از شیره استخراج می شوند. او هنگام تهیه داروها، اثرات و زمینه های مصرف را توضیح داد، و توضیح داد که کدام دارو برای کدام مشکل، دوز داروهای موجود در دارو و کدام داروها باید با هم استفاده شوند. وی اثرات مثبت و منفی را در بیماران بیان میکرد.
🔴نوآوری های او
در مورد #سرطان_سینه ، برداشتن تومورهای کوچک را با جراحی در مراحل اولیه سرطان به عنوان یک درمان توصیه کرد. این درمان تضمین میکند که تومور به بقیه بدن گسترش نمییابد یا رشد نمیکند و امروزه در درمان سرطان رایج است.
به نقل از کانال تمدن اسلامی در تلگرام