من کوچیک‌ترین معلم مدرسه‌ام با تیکه کلامِ "یه سوال بپرسم؟!"

امروز، زنگ آخر ورزش داشتیم. پدر یکی از دانش‌آموزای مدرسه اومده بود تو حیاط و من این موضوع رو دیر فهمیدم. اما وقتی متوجه شدم از بچه‌ها خواستم مقنعه‌هاشون رو بپوشن و با عجیب‌ترین جوابِ ممکن مواجه شدم، "ما هنوز بچه‌ایم/ کوچولو‌ایم خانم"! میدونی به چی فکر می‌کنم؟ به اون احمقی که این جمله رو یاد این بچه‌ها داده و اصلا نفهمیده چه تاثیر وحشتناک و مخربی می‌تونه روشون داشته باشه‌. دختری که ۱۲، ۱۳ سالشه و هنوز فکر می‌کنه بچه‌اس؛ مفصله... اما یکی از نتایجش میشه فرار از مسئولیت پذیری و این فاجعه‌ است...

زنگ اول قرآن داشتیم. جلسه قبل بهشون تکلیف داده بودم که یکی از آیات درسشون که درباره انفاق کردن بود بخونن، بعد برای "انفاق" یه مثال بزنن، توضیح داده بودم که همون پایین صفحه، در حد چند کلمه یا یک خط بنویسن و بیارن. امروز، چند نفر یک گزارش نوشته بودن اندازه برگه آچهار، چند نفر تو دفتر مشق نوشته بودن، یک عده فقط بهش فکر کرده بودن تا شفاهی توضیح بدن، بعضیا تو کتاب نوشته بودن و یه دسته هم که کلا بی‌خیال تکالیفن همیشه. به جز اونا که تو کتاب نوشتن از هیچکس نپذیرفتم. مثل دفعاتِ قبل که تکالیف رو جا‌ به جا آوردن و مجبور شدن از اول بنویسن، مثل اون موقعی که به جای دفتر تو کتاب نوشته بودن، مثل وقتی که تکلیف فردی رو گروهی انجام دادن و قبول نکردم، و مثل از این به بعد تا آخر سال که قرار نیست کاری که درست انجام نمیشه رو بپذیرم. من دارم به این معضل فکر می‌کنم... به این که حتما بیشتر کار کردن، معنیش درست انجام دادنش نیست! به این که چقدر دقت نکردن می‌تونه در آینده آسیب‌زا باشه؛ نمیتونم توضیحش بدم، اما براش متاسفم.

مشکل اونجایی شروع شد که دانش‌آموزی که خودش رو "بچه" میدونه، انتظار داره فقط به خاطر "انجام دادن" تشویق بشه. و وقتی به خاطر "درست" انجام ندادن این اتفاق نمی‌افته، شاکی میشه، ناراحت میشه، گریه می‌کنه...!

یکی دیگه از مسائل مدرسه، بچه‌‌های باهوشن...! (منظور بیشتر هوش منطقی_ریاضیه) اونا که بی قید و شرط فقط به خاطر توانایی ذاتی‌شون تشویق شدن و رشد کردن، اما دریغ از تلاش. درحالی که مولفه "هوش" فقط تا یه جایی و تو بعضی از زمینه‌ها میتونه به آدم کمک کنه؛ این مسئولیت‌پذیری و تلاشه که عامل موفقیت میشه و "هوش" اگر ضمیمه‌اش بشه، طی این مسیر سریع‌تر می‌شه. وگرنه "هوش" خالی خالی به درد نمی‌خوره! اما اوضاع اینجوری شده که اونی که فکر می‌کنه باهوشه، به نظرش دیگه لازم نیست هیچ‌کاری کنه! حتی بنویسه...(:

این بچه قطعا با بهترین نتیجه درسشو تموم می‌کنه، اما بعدش چی؟ دنیای خارج از مدرسه، خارج از کنکور، خارج از دانشگاه، اونجا چی؟ بقیه زندگیشو قراره چیکار کنه وقتی بلد نیست زندگی کنه؟!

اگه با این حرف زاویه دارید احتمالا در دنیای خارجی که ازش حرف می‌زنم زیست نمی‌کنید.

آموزگاری واقعا عجیبه؛ مثلا یهو یکی از بچه‌هات درباره آدم و حوا سوال می‌کنه و تو وقتی هنوز جواب رو کامل ندادی، یکی دیگه می‌پره وسط حرفت و میگه: "زنگِ ریاضی گروهی بشینیم خانوم؟" بعد یکی دیگه که دستش داره از کتف در میاد برای اجازه گرفتن میگه:" قدیما با خون حیوانات شکار شده روی سنگ نقاشی می‌کردن" و تو هنوز به هیچکدوم واکنش نشون ندادی که اون یکی که ریزه میزه و کوچولوتر از همه‌است، میاد پایین پات و درحالی که لباست رو می‌کشه با بغض میگه:"خانوم پشت سریم با کفش میز رو هل داد." بعد تو به همه‌اشون میگی:"هیس! بذارید این حرفا رو بعدِ درس" که ناگهان از آخر کلاس یک صدایی با ذوق اعلام می‌کنه:"زنگ بعد ورزشه" و بعدشم کل کلاس دست میزنن(: برگرفته از داستان واقعی، فقط چند دقیقه از امروز.

تازه بعدش... از کلاسی که تا نوک دماغت دانش‌آموز نشسته میری بیرون و تو دفتر معلم‌ها متوجه میشی یه بخش نامه جدید اومده درباره اینکه "مبلمان کلاس رو طوری تنظیم کنید که برای مشارکت گروهی مناسب باشد" خب کوفت.(: عزیزِ مسئولِ نفهم، امیدوارم این "کوفت" رو ببینی و بعد بری محاسبه مساحت رو یاد بگیری تا بتونی تقسیم بر تعداد کنی و متوجه بشی میشه یا رایگان فرمودی!

می‌خواستم بگم اوضاع یه جوری شده که هرکس بیشتر تو سر درس بزنه، انگار فرهیخته تره! ادبیاتش هم معمولا اینجوریه که "مدرسه که به درد نمی‌خوره..." من دیدم خودِ معلم هم این حرف‌هارو با سینه ستبر و سرِ بالا گرفته می‌گفت! منظورتون چیه؟ از چی حرف می‌زنید؟ کی گفته مدرسه فقط جای درس خوندنه؟ تعامل با همسال، آداب معاشرت، دوست شدن، دوست موندن، رابطه سالم داشتن، گفت‌‌وگو کردن، زمین خوردن، موفق شدن، حرف زدن، مسئولیت قبول کردن، حتی بازی کردن، فکر کردن، نقد شدن و نقد کردن و هزارتا چیز دیگه رو بچه کجا بهتر و ایمن تر از مدرسه یاد می‌گیره؟ خانواده، باشگاه، کلاس زبان و تمام اینا هیچکدوم اندازه مدرسه تنوع، استمرار و اثر رو ندارن. چرا فکر می‌کنید مدرسه فقط دو دو تا چهارتا یاد گرفتنه و اینم ممکنه به کار نياد؟! اصلا برای همینه که از مدرسه‌های بسته و خاص متنفرم. (دارم درباره دوره ابتدایی حرف میزنم) جایی که بچه دانش ابتدایی و اجباری رو باید کسب کنه؛

قبول دارم، اوضاع قطعا میتونه بهتر بشه. درس‌ها میشه بهتر و مفید تر بشن، اما از ریشه زدنش خطاست.

درباره دیوارها... کلاس متعلق به بچه‌هاست، همه چیزش، در و دیوار و سقف و زمینش، دوست دارن اونجوری که دلشون ميخواد درستش کنن، تزئینش کنن، بسازنش... اما صد حیف که مدرسه اجازه نمیده رو دیوارای تازه رنگ شده چیزی بزنیم و اینجوری فقط یه برد داریم که باید با کلاس اولی های شیفت صبح تقسیمش کنیم(: