💠 مستند روایی این بیت شهریار چیست؟ بجز از علی که گوید به پسر که قاتل من چو اسیر توست اکنون به اسیر کن مدارا دو روایت در اصول کافی کتاب الحجه ، « 66- بَابُ الْإِشَارَةِ و النَّصِّ عَلَى الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَلَيْهِمَا السَّلَام‏» آمده است که هردو مرفوعه است: 🔸 6. الْحُسَيْنُ بْنُ الْحَسَنِ الْحَسَنِيُّ رَفَعَهُ؛ و مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ إِسْحَاقَ الْأَحْمَرِيِّ رَفَعَهُ، قَالَ: لَمَّا ضُرِبَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ، حَفَّ بِهِ الْعُوَّادُ، و قِيلَ لَهُ: يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، أَوْصِ، فَقَالَ: «اثْنُوا لِي وِسَادَةً»، ثُمَّ قَالَ: «الْحَمْدُ لِلَّهِ‏ حَقَّ قَدْرِه‏ روایت طولانی است در پایان آمده است: ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى الْحَسَنِ عَلَيْهِ السَّلَامُ، فَقَالَ: «يَا بُنَيَّ، ضَرْبَةً مَكَانَ ضَرْبَةٍ، و لَاتَأْثَمْ». 🔸 7. مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى‏، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِبْرَاهِيمَ الْعَقِيلِيِّ يَرْفَعُهُ، قَالَ: قَالَ: لَمَّا ضَرَبَ ابْنُ مُلْجَمٍ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ، قَالَ لِلْحَسَنِ: «يَا بُنَيَّ، إِذَا أَنَا مِتُّ فَاقْتُلِ ابْنَ مُلْجَمٍ، و احْفِرْ لَهُ فِي الْكُنَاسَةِ - و و صَفَ الْعَقِيلِيُّ الْمَوْضِعَ: عَلى‏ بَابِ طَاقِ الْمَحَامِلِ، مَوْضِعُ الشُّوَّاءِ وَ الرُّؤَّاسِ- ثُمَّ ارْمِ بِهِ فِيهِ؛ فَإِنَّهُ و ادٍ مِنْ أَوْدِيَةِ جَهَنَّمَ» 🏠 كافي (ط - دار الحديث)، ج‏2، ص: 38 روایت اول می تواند مستندی بر آن بیت باشد اما روایت دوم خیر! 🏠@deraiat

یکی از تحلیل های روشنفکری درباره شب قدر این است که این شب فی ذاته ویژگی و خصلت خاصی ندارد بلکه انسان بر اثر تهذیب و ریاضت و روزه داری در ماه رمضان، در روزهای پایانی به یک مقام معنوی و تجربه باطنی دست پیدا می کند و همان، شب قدر اوست، و این به حسب استعدادهای افراد مختلف است، لذا در ذکر روز آن اختلاف شده است! حداکثر می توان گفت: شب قدر، سالگرد نزول قرآن است و از این جهت مقدس است. به برخی از مصادیق این تحلیل باطل اشاره می کنم:👇 🏠@deraiat

شب های قدر هم چنانکه قبلا در نوشته هایم آورده ام ، شبی نیست که اتفاقی در بیرون بیفتد. بلکه اتفاق قرار است در درون آدمیان بیفتد. به همین سبب به تعداد آدمیان شب قدر وجود دارد. هر کسی به قدر خودش می رسد و قدر هم عبارت است از نوعی پرواز ویژه روحی که در اثر تحمل ریاضات در این ماه پدید می آید. حقیقت این است که این اولین بار شب قدر پیامبر بود و ایشان در همین دهه سوم ماه مبارک رمضان وحی را دریافت داشته اند . یعنی ریاضت هایی که کشیدند و روزه هایی که گرفتند و خلوت نشینی ها و خلوت گزینی هایی که داشتند به این نتیجه غیر منتظره منتهی شد و ناگهان پرده ها از پیش چشم پیامبر کنار رفت. رازهای عالم بر او آشکار شد و به زبان دینی منصب نبوت به ایشان اعطا شد. این شب قدر پیامبر بود. یک جهش روحی بود که برای ایشان اتفاق افتاد . این تجربه را با پیروان خودش هم در میان نهاد که اگر شما نزدیک 20 روز یا بیست و چند روز روزه بگیرید کمابیش می توانید وارد همان احوال و همان مقام بشوید. برای شما هم محتمل است که همان تجربه پیش بیاید و از همان نعمت ها و برکت های روحانی برخوردار بشوید. لذا شب قدر نوعی پیش بینی است که کسانی که پیشاپیش آن رنج ها و ریاضت ها را برده اند می توانند که از یک تجربه استثنایی و ویژه روحانی برخوردار بشوند و آن در همین ایام است. لذا نه فقط 21 یا23 از حدود 20 تا 30 این شب قدر وجود دارد. علت اختلاف روایات هم همین است و به عدد روزگاران و به تنوع تجربه های آن ها این اتفاق رخ می دهد و هر کسی باید منتظر رخ دادن آن باشد. خود را بکاود و به درون خود نظاره کند و بکوشد که آن تجربه را در خود بیابد و زنده کند. خواندن دعاهای ویژه در این شب و اعمال ویژه ای که توصیه شده است به خودی خود هیچ اهمیتی و ویژگی ندارند. به طور کلی دعاها در شرع پیشنهادی اند. یعنی به آدمیان گفته اند که اگر می خواهید خداوند را بخوانید، چنین بخوانید. اگر می خواهید از او چیزی بخواهید، چنین چیزهایی را بخواهید. ولی اصل در دعا کردن در میان نهادن خواسته واقعی خود آدمی با خداوند است. یعنی خواسته های مصنوعی، خواسته های دیگران را با خدا در میان نهادن شرط نیست.معنای چندانی هم ندارد. البته دسته جمعی دعا کردن مطلوب است. برای اینکه چنانکه گفته اند وقتی که روح های پاک و دل های همدم کنار هم می نشینند دعاشان مستجاب تر است به این معنا که نیروی روحانی که حاصل می شود قوی تر است. ولی اصل دعا درونی است و ازآن هر فردی با ویژگی آن فرد است و خواسته های خود آدمی باید با خداوند در میان نهاده شود. خواسته های خوب در این جهان خیلی زیاد است. مطلوبات عالی فراوان است. کمالات نهایت ندارند. همه این ها را می توان از خداوند خواست. اما آن جور خواستن ها که عشق و تشنگی پشت آن نباشد، معلوم نیست که نتیجه چندانی داشته باشد. وقتی شما تشنه چیزی هستید، عطشناک هستید، گرسنه هستید و مدت ها دنبال چیزی دویدید و حقیقتا از عمق جان خواستار او هستید این دعای واقعی شماست. به زبان هم نیاورید دعای شماست. به زبان هم بیاورید البته آن را به خودتان آگاهی بیشتری بخشیده اید. ولی به زبان آوردن مرتبه ای از مراتب دعاست و الا دعا کردن در حقیقت کار دلست و کار زبان نیست. چیزی را که به زبان هم نخوانید اما در دل بگزرانید و بلکه حتی در دل هم نگزرانید اما دل شما مشغول او باشد، دغدغه او را داشته باشد ، طلب آن را به نحو عمیقی داشته باشد، آن دعای شماست.اینکه انسان دعاهای مختلف بکند شبیه این است که شما هر لباسی ، هر کفشی، هر مبلی ، هر منزلی را ببینید بگویید که این هم خوب است که من داشته باشم،آن هم خوب است که من داشته باشم.ولی این داشتن نیست این خواستن نیست. شما باید ببینید کفشی که به پای شما می خورد، لباسی که به تن شما می خورد، آن را بخواهید.آن هم وقتی که آدم احساس برهنگی بکند. اگر آدم حس بکند که سیر است و گرسنه نیست، طلب غذا نمی کند.اگر آدم فکر بکند که لباس مناسب دارد که دنبال لباس نمی گردد.وقتی که احساس برهنگی و تشنگی و گرسنگی می شود از عمق جان و انسان آن چیزی را می خواهد که واقعا لازم دارد و می شناسد و به دنبالش بوده در آن صورت است که دعای آدمی نام واقعی دعا به خودش می گیرد. بقیه آن در واقع یک نوع عمل اجتماعی است که در جامعه دینی برای ایجاد همبستگی میان مومنان است. البته کار نیکویی است. مثل یک صفوف دسته جمعی که همه با هم می خوانند، مثل کارهای دسته جمعی که در ارتش و جاهای دیگر صورت می گیرد. به افراد روحیه می دهد.این ها همه درست، اما دعا یک چیز دیگری است یا آن چیزی است که باید درعمق جان آدمی بگذرد. 📚21 شهریور 1388 / واشنگتن -- شب قدر دکتر عبدالکریم سروش همچنین بنگرید: aparat.com/v/KJ1a3/بعثت،قرآن،شب_قدر%2F_سروش_امریکا_2019

🔸نگاه قرآنی و عقلانی امام موسی صدر به مناسک شب های قدر ➣ https://eitaa.com/muslimnair مُسْلِمْنا ✂️برش هایی از متن: 💠 زاویه دید و نگاه پویای قرآنی امام موسی صدر به مفاهیم اسلامی و به روز رسانی این مفاهیم کهن در قامت جدید، ستودنی و تحسین برانگیز است. 🔸امام موسی صدر ضمن بررسی قرائت‌های مختلف از مناسک شب قدر و ضمن نقد تلویحی یکی از این برداشت‌های رایج می‌گوید: «همواره می اندیشم که عمر و روزی انسانها نتیجه عملکرد انسان در تنها یک شب خاص نیست. امروز شخصی در اثر یک بیماری که از مدتی پیش وجود داشته، می‌میرد. چه بسا اسباب مرگ از چهار یا پنج سال پیش و یا از چند ماه پیش فراهم شده بوده و سبب مرگ او شده باشد. یعنی به سبب اتفاقات یک شب نمرده است. 🔹اما معنای مشهور شب قدر این است که در این شب شرایط تغییر می‌کند و اعمال آدمی نوشته و روزی تقسیم می‌شود و این شب را مانند روز تقدیم بودجه دولت‌ها به مجلس در نظر می‌آورند. من حقیقتا این معنا را نمی‌فهمم... لزومی ندارد که این معنای خرافه‌ای و شایع میان مردم را بپذیریم که در این شب ستاره‌ها از حرکت باز می‌ایستند و آسمان بالا یا پیش می‌رود و گرفتاری‌ها فرود می‌آید و فقط کافی است که شخص دعا کند و بگوید خدا در این شب فلان چیز را طلا کن و آن چیز طلا بشود... من شخصاً این معنای رایج را نمی‌فهمم و‌ ای کاش که یک نفر این معنا را برای من توضیح دهد. این معنا نه با علم، نه با دین و نه با قرآن سازگار است. 🔸آیا معقول است که زندگی ما فقط بر اساس کارهایی که در شب قدر کرده‌ایم تنظیم شود؟ خیر، هرگز!! بلکه اعمال ما براساس کارهایی که پیش از شب قدر هم بوده و با آن زندگی کرده ایم. از مدت‌ها پیش تحصیل و کار و مهاجرت کرده‌ایم و به کاری مشغولیم و اکنون بر اساس نتیجه فعالیت‌ هایمان خوشبخت یا بدبخت هستیم. این گونه نیست که انسان در دوره‌ای بدبخت باشد و ناگهان در شب قدر سعادتمند شود، یا دوره‌ای خوشبخت باشد و ناگهان بدبخت شود. این مسئله دور از ذهن است. 🔹بنابراین، باید تفسیر معقولی از شب قدر ارائه دهیم و در عین حال نباید از چارچوب متناسب با معنای قرآنی و اسلامی خارج شویم... روزه آن چیزی است که سرنوشت آدمی را مقدر می‌کند و روزه در دهه آخر ماه رمضان و یا در هفته آخر این ماه کامل می‌شود و می‌بالد. در حقیقت، «روزه» رمز و راز شب قدر و سبب آن است... در ادامه می‌افزاید: «ما در ماه رمضان تمرین می‌کنیم تا بر اراده و شهوات خود مسلط باشیم و چون بر شهوات و اراده خود مسلط شدیم، می‌توانیم سعادت یا شقاوت خود را رقم بزنیم. در نتیجه، ماه رمضان ماه تعیین سرنوشت است. زیرا که از آغاز این ماه تمرین می‌کنیم و نتیجۀ این تمرین تسلط بر شهوات است. تو مختاری و می‌توانی سعادت و شقاوت خود را تعیین کنی. بنابراین، می‌توانیم بگوییم که سعادت و شقاوت انسان در ماه رمضان رقم می‌خورد. در چه مقطعی از ماه رمضان، در اواخر ماه رمضان، آنچنان که در احادیث آمده است. شب قدر نیز در هفته یا دهه آخر ماه رمضان واقع شده است، زیرا این تمرین در آن هنگام به اوج خود می‌رسد... مطالعه کامل⬅️↙️ http://muslimna.ir/chalesh-ha/3178-2021-05-03-17-48-20.html 🌐 آدرس کانالهای علمی - تخصصی مسائل جهان اسلام(مُسْلِمْنا) ➣ تلگرام: ➣ https://t.me/Muslimnair ➣ ایتا: ➣ https://eitaa.com/muslimnair ➣ سروش پلاس: ➣ https://splus.ir/muslimnair ➣ روبیکا: ➣ https://rubika.ir/Muslimnair ➣ بله: ➣ https://ble.ir/muslimnair ➣ واتس اَپ: https://chat.whatsapp.com/H7nizlXGUrP2CtEK6UrE2J

💠 دعای مخصوص شب ۲۳ رمضان برای امام زمان عج: فَمِنَ اَلرِّوَايَةِ فِي اَلدُّعَاءِ لِمَنْ أَشَرْنَا إِلَيْهِ صَلَوَاتُ اَللَّهِ عَلَيْهِ مَا ذَكَرَهُ جَمَاعَةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا وَ قَدْ اِخْتَرْنَا مَا ذَكَرَهُ اِبْنُ أَبِي قُرَّةَ فِي كِتَابِهِ-: فَقَالَ بِإِسْنَادِهِ إِلَى عَلِيِّ بْنِ اَلْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى بْنِ عُبَيْدِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ اَلصَّالِحِينَ عَلَيْهِمُ اَلسَّلاَمُ قَالَ: وَ كَرِّرْ فِي لَيْلَةِ ثَلاَثٍ وَ عِشْرِينَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ قَائِماً وَ قَاعِداً وَ عَلَى كُلِّ حَالٍ وَ اَلشَّهْرَ كُلَّهُ وَ كَيْفَ أَمْكَنَكَ وَ مَتَى حَضَرَكَ فِي دَهْرِكَ تَقُولُ بَعْدَ تَمْجِيدِ اَللَّهِ تَعَالَى وَ اَلصَّلاَةِ عَلَى اَلنَّبِيِّ وَ آلِهِ عَلَيْهِمُ اَلسَّلاَمُ اَللَّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ اَلْقَائِمِ بِأَمْرِكَ اَلْحُجَّةِ مُحَمَّدِ بْنِ اَلْحَسَنِ اَلْمَهْدِيِّ عَلَيْهِ وَ عَلَى آبَائِهِ أَفْضَلُ اَلصَّلاَةِ وَ اَلسَّلاَمِ فِي هَذِهِ اَلسَّاعَةِ وَ فِي كُلِّ سَاعَةٍ وَلِيّاً وَ حَافِظاً وَ قَائِداً وَ نَاصِراً وَ دَلِيلاً وَ مُؤَيِّداً حَتَّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَ تُمَتِّعَهُ فِيهَا طُولاً وَ عَرْضاً وَ تَجْعَلَهُ وَ ذُرِّيَّتَهُ مِنَ اَلْأَئِمَّةِ اَلْوَارِثِينَ اَللَّهُمَّ اُنْصُرْهُ وَ اِنْتَصِرْ بِهِ وَ اِجْعَلِ اَلنَّصْرَ [مِنْكَ] لَهُ وَ عَلَى يَدِهِ وَ اَلْفَتْحَ عَلَى وَجْهِهِ وَ لاَ تُوَجِّهِ اَلْأَمْرَ إِلَى غَيْرِهِ اَللَّهُمَّ أَظْهِرْ بِهِ دِينَكَ وَ سُنَّةَ نَبِيِّكَ حَتَّى لاَ يَسْتَخْفِيَ بِشَيْءٍ مِنَ اَلْحَقِّ مَخَافَةَ أَحَدٍ مِنَ اَلْخَلْقِ اَللَّهُمَّ إِنِّي أَرْغَبُ إِلَيْكَ فِي دَوْلَةٍ كَرِيمَةٍ تُعِزُّ بِهَا اَلْإِسْلاَمَ وَ أَهْلَهُ وَ تُذِلُّ بِهَا اَلنِّفَاقَ وَ أَهْلَهُ وَ تَجْعَلُنَا فِيهَا مِنَ اَلدُّعَاةِ إِلَى طَاعَتِكَ وَ اَلْقَادَةِ إِلَى سَبِيلِكَ وَ آتِنٰا فِي اَلدُّنْيٰا حَسَنَةً وَ فِي اَلْآخِرَةِ حَسَنَةً وَ قِنٰا عَذٰابَ اَلنّٰارِ وَ اِجْمَعْ لَنَا خَيْرَ اَلدَّارَيْنِ وَ اِقْضِ عَنَّا جَمِيعَ مَا تُحِبُّ فِيهِمَا وَ اِجْعَلْ لَنَا فِي ذَلِكَ اَلْخِيَرَةَ بِرَحْمَتِكَ وَ مَنِّكَ فِي عَافِيَةٍ آمِينَ رَبَّ اَلْعَالَمِينَ وَ زِدْنَا مِنْ فَضْلِكَ وَ يَدِكَ اَلْمَلْأَى فَإِنَّ كُلَّ مُعْطٍ يَنْقُصُ مِنْ مِلْكِهِ وَ عَطَاؤُكَ يَزِيدُ فِي مِلْكِكَ . 📚 إقبال الأعمال ج ۱، ص ۸۵ 🏠@deraiat

سه نکته راجع به مدت شب قدر بسیاری از بزرگان گفته اند: اگر تمام کره زمین بخواهد شب قدر داشته باشد ،با توجه به اختلاف افق ها 24 ساعت طول می کشد، پس روز شب قدر هم همچون شب قدر فضیلت دارد. بنگرید: «شب همان سايه نيم كره زمين است كه بر، نيم كره ديگر مىافتد، و مىدانيم اين سايه همراه گردش زمين در حركت است، و يك دوره كامل آن در بيست و چهار ساعت انجام مىشود، بنا بر اين ممكن است شب قدر يك دوره كامل شب به دور زمين باشد، يعنى مدت بيست و چهار ساعت تاريكى كه تمام نقاط زمين را زير پوشش خود قرار مىدهد شب قدر است كه آغاز آن از يك نقطه شروع مىشود و در نقطه ديگر پايان مىگيرد (دقت كنيد).» (تفسير نمونه، ج27، ص: 193) در این خصوص چند نکته به ذهن می رسد: اولاً ؛ اگر شب قدر را 24 ساعت حساب کنیم، معلوم نیست که شب قدر ما در ایران ابتدای این 24 ساعت است که روزش هم داخل در 24 ساعت باشد، لذا ممکن است وسط باشد که در اینصورت چندین ساعت قبل و بعد از شب قدر ما (در ایران)، داخل در 24 ساعت خواهد بود. در این خصوص نمی دانم که این را چگونه می توان محاسبه کرد و این 24 ساعت از کجا شروع می شود. ثانیاً ؛ اینکه شب قدر در کل کره زمین 24 ساعت طول می کشد به این معنا نیست که کل 24 ساعت فضیلت شب قدر را دارد ، بلکه برای هر منطقه همان «شب قدر» یعتی «حَتَّىٰ مَطْلَعِ الْفَجْرِ» فضیلت دارد. بنابراین اگر در ایران شب قدر تمام شد و درمنطقه دیگری شب قدر هنوز باقیست، فضیلت شب قدر برای ما تمام شده است. الا اینکه گفته شود «حَتَّىٰ مَطْلَعِ الْفَجْرِ» برای کل زمین است، یعنی همان 24 ساعت، با مطلع الفجر تمام می شود که در اینصورت این سوال پیش می آید که ملاک و معیار آن کدام مکان است؟! ولی در این خصوص روایت داریم که: ابْنُ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: «لَيْلَةُ الْقَدْرِ فِي كُلِّ سَنَةٍ وَ يَوْمُهَا مِثْلُ لَيْلَتِهَا.» تهذيب الأحكام (تحقيق خرسان)، ج4، ص: 331 به نظر می رسد با پذیرش این روایت باز نمی توان گفت که شب قدر 24 ساعت است چرا که این روایت نمی گوید شب قدر ، مجموع یوم و لیل است بلکه گفته است روزش مثل شب است (از حیث فضیلت)، از تعبیر «مثل» فهمیده می شود که شب قدر فقط شب است و روزش، مثل آن است نه جزئی از آن. ثالثاً ؛ اصل اینکه شب قدر 24 ساعت باشد محل تأمل جدی است، اگر خصلت شب قدر این است که «تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ» این تنزل ملائکه یک بار واقع می شود و مقدرات کل عالم را خدمت امام می آورند نه اینکه برای هر منطقه ای ملائکه ی همان منطقه محضر امام برسند! در اینصورت امام می بایست همگام با تغییر افق همه مناطق را یک دور بروند تا تنزل الملائکه در شب مخصوص آن منطقه واقع شود!! بنابراین بعید نیست بگوییم که این جریان تنزل ملائکه در شب قدر یک واقعه واحد در زمان و مکان واحد است و معیار آن حضور امام است که در کجای عالم حضور دارند. در اینصورت شب قدری که در محضر امام واقع می شود، شب قدر کل عالم است نه اینکه هر منطقه ای برای خودش شب قدری داشته باشد. و الله اعلم. https://eitaa.com/yahyayahya

در دعای ابوحمزه صریحاً عبارت آخر سوره مدثر تفسیر می‌شود: لَسْتُ أَتَّكِلُ فِي النَّجَاةِ مِنْ عِقَابِكَ عَلَى أَعْمَالِنَا بَلْ بِفَضْلِكَ عَلَيْنَا لِأَنَّكَ أَهْلُ التَّقْوَى وَ أَهْلُ الْمَغْفِرَةِ (مدثر۵۶). عبارت أَهْلَ التَّقْوَى وَ أَهْلُ الْمَغْفِرَةِ در انواع ادعیه در ماه رمضان و در نماز عید فطر و... آمده است. معنای اهل مغفرت بودن تا حدودی معلوم است اما اهل تقوی بودن خداوند چه معنایی دارد؟ اهل تقوی بودن خداوند با اهل تقوی بودن بندگان تفاوت دارد: خدا اهل تقوای بنده است و بنده باید اهل تقوای خدا باشد. بندگان باید خود را از گناه نگه‌ دارند بلکه اهل تقوای خدا باشند یعنی خدا را (با پرهیز از گناه) برای خود نگه می‌دارند. ولی خداوند اهل تقوای سیئات بنده است بلکه اهل تقوای خود بنده است (در قرآن آمده که قِهِم؛ نه فقط تَقِ اَلسَّيِّئٰاتِ) یعنی بنده را از گناه نگه می‌دارد و این‌نشانه رحمت اوست. همان‌طور که در دعای ابوحمزه این آیه نشانه فضل خدا بر بندگان است. این‌نوع تقوا در آیه وَ قِهِمُ اَلسَّيِّئٰاتِ وَ مَنْ تَقِ اَلسَّيِّئٰاتِ يَوْمَئِذٍ فَقَدْ رَحِمْتَهُ وَ ذٰلِكَ هُوَ اَلْفَوْزُ اَلْعَظِيمُ (غافر۹) آمده است. اهل‌التقوی شبیه اسم مؤمن در سوره حشر است که هر دو اسماء مشترک خدا و بندگان است. خدا به بنده‌اش ایمان دارد و او را تصدیق و تأیید و حمایت می‌کند. بدون این فضل و رحمت الهی انسان موفق نیست و این رازی بزرگ است که توحید و هدف خلقت را توضیح می‌دهد. @estentagh

دعای وداع ماه رمضان- علیرضا پناهیان

کتاب حاضر بحث خلقت نوری اهل بیت را در دو گام پی می‌گیرد: ابتدا مجموع روایات خلقت نوری را از منابع روایی شش قرن نخست گردآوری و درباره‌ی آن‌ها داوری می‌کند؛ سپس تلاش می‌کند سیر تطور دیدگاه‌های محدثان و متکلمان را طی این قرون درباره‌ی آموزه‌ی خلقت نوری گزارش و تحلیل کند.

با توجه به این رویکرد، پژوهش حاضر در پنج فصل سامان یافته است: فصل اول: اعتبارسنجی احادیث خلقت نوری فصل دوم: مضمون‌شناسی احادیث خلقت نوری اهل بیت فصل سوم: جریان‌شناسی راویان احادیث خلقت نوری اهل بیت در مدارس کوفه و قم فصل چهارم: عوالم پیشین در مدرسه‌ی کلامی بغداد فصل پنجم: عوالم پیشین در مدرسه‌ی کلامی ری فصل ششم: سیر تطور آموزه‌ی خلقت نوری در تاریخ عقاید امامیه فصل نخست که طولانی‌ترین فصل کتاب است، احادیث خلقت نوری را به بحث گذاشته است. این فصل تلاش کرده که فهرستی جامع از احادیث خلقت نوری در منابع روایی امامیه در قرون نخستین (تا قرن پنجم) به دست دهد. این گردآوری علاوه بر ارائه‌ی همه‌ی احادیث خلقت نوری، درصدد روشن کردن وزن حدیثی و کلامی این احادیث است. از این رو، در این فصل بین منابع حدیثی معتبر و منابع مناقشه‌انگیز تفکیک شده و احادیث خلقت نوری هر کدام از این دو دسته به‌صورت مجزا گزارش شده است. هم‌چنین در این فصل، احادیث خلقت نوری به‌لحاظ سندی و مضمونی اعتبارسنجی شده است. در بخش پایانی این فصل، تاریخ دو حدیث از احادیث خلقت نوری نقل‌شده از امام رضا بررسی و تلاش شده که با تاریخ‌گذاری سند و منابع این دو حدیث، قدیمی‌ترین نقل آن‌ها شناسایی شود. این فصل همچنین مضمون این دو حدیث را با دیگر احادیث احیاناً صحیح درباره خلقت نوری می‌سنجد تا میزان انطباق یا سازگاری آن‌ها را مشخص کند و نیز نشان می‌دهد که حتی احادیث ضعیف السند می‌توانند در ترسیم تاریخ یک باور نقش داشته باشند و به لحاظ محتوایی معتبر تلقی شوند. در فصل دوم نگارنده تلاش می‌کند با پیوند زدن و ترکیب مجموع احادیث خلقت نوری پیامبر و اهل بیت که هر کدام گوشه‌هایی از ماجرای خلقت نوری را بیان می‌دارند، داستان خلقت نوری را از ابتدا تا انتها بازسازی کند. این فصل نشان می‌دهد که احادیث خلقت نوری، با وجود پاره‌ای اختلافات، در کل با یک‌دیگر هماهنگ اند و مانند قطعات یک جورچین، تصویر سازواری از این آموزه به دست می‌دهند. فصل سوم روشن می‌کند که کدام یک از جریانات حدیثی یا کلامی در هر کدام از دو مدرسه کوفه و قم، احادیث خلقت نوری اهل بیت را نقل کرده و به آن اعتقاد ورزیده‌اند. در این فصل، خط فکری راویان مجموع احادیث خلقت نوری، شناسایی شده است. بررسی نگارنده نشان می‌دهد که نقل روایات خلقت نوری اهل بیت در دو مدرسه کلامی و حدیثی کوفه و قم به متهمان به غلو اختصاص نداشته؛ بلکه راویان غیرمتهم این دو مدرسه نیز در نقل این احادیث نقش داشته‌اند. فصل چهارم به‌دنبال پاسخ به این پرسش است که چرا متکلمان بغداد، به‌طور مشخص شیخ مفید، سیدرمرتضی و شیخ طوسی، در قبال خلقت نوری و عوالم پیشین انسان موضعی منفی اتخاذ کرده‌اند؛ در حالی که می‌دانیم محدثان و محدث متکلمان کوفه و قم اعتقاد به خلقت نوری اهل بیت و وجود پیشین عموم انسان‌ها را پذیرفته بودند. این فصل تلاش می‌کند عوامل نظری رویگردانی بغدادیان از موضع مثبت محدثان و محدث متکلمان درباره‌ی خلقت نوری و وجود پیشین انسان را شناسایی و معرفی کند. از آن‌جا که انکار خلقت نوری و وجود پیشین انسان مستلزم عبور از سد روایات مثبت آنها است، تعامل تأویل‌گرایانه‌ی متکلمان بغداد با این روایات، مورد توجه قرار گرفته است. در فصل پنجم موضع عالمان مدرسه‌ی ری که بعد از افول مدرسه بغداد رونق یافت، در قبال خلقت نوری و وجود پیشین انسان بررسی شده است. این فصل با کاوش در آثار برجامانده از عالمان این مدرسه نشان می‌دهد که احادیث خلقت نوری اهل بیت در مدرسه ری افزایش کیفی داشته و در آثار برخی از عالمان این مدرسه، احادیثی در این‌باره درج شده که مضامین عالی آن‌ها در احادیث دو مدرسه‌ی پیشین، مشهود نیست. این فصل در نهایت تلاش می‌کند روشن کند که عالمان مدرسه‌ی ری، که از طرفی با احادیث نویافته و ژرف‌تری در باب خلقت نوری آشنا شده بودند و از طرف دیگر موضع منفی متکلمان مدرسه بغداد در قبال خلقت نوری و عوالم پیشین را به ارث برده بودند، چگونه بر تنش بین میراث حدیثی و میراث کلامی غلبه کرده‌اند. فصل ششم، فصل پایانی کتاب، تلاش می‌کند با نگاهی از فراز تاریخ، باور داشتن یا نداشتن به خلقت نوری در امامیه را از آغاز تا پایان قرن ششم، گزارش و تحلیل کند. کتاب «خلقت نوری پیامبر و اهل بیت در اندیشه امامیه نخستین» تألیف دکتر امداد توران، از سوی پژوهشکده‌ی کلام اهل بیت، به زبان فارسی، در قطع رقعی، در ۳۲۰ صفحه به نگارش درآمده است و در سال ۱۳۹۸ با همکاری انتشارات دارالحدیث منتشر شده است.

مضمون شناسی احادیث خلقت نوری اهل بیت (ع)- امداد توران