#حق28 : حقّ امام در ارث
«كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ إِنْ تَرَكَ خَيْراً الْوَصِيَّةُ لِلْوالِدَيْنِ وَ الْأَقْرَبينَ بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقين» (بقره180)
«بر شما نوشته شده: هنگامى كه مرگ يكى از شما رسید، اگر چيز خوبى از خود به جاگذاشته، براى پدر و مادر و نزديكان وصيت كند به طور شایسته، اين حقى است بر متّقین»
💎عمّار بن مروان میگوید از امام صادق (صلوات الله علیه) پرسیدم در مورد این سخن خداوند که فرمود: «اگر خیری به جاگذاشته، وصیّت کند» (بقره180).
حضرت فرمودند: حقّی هست که خداوند برای صاحب این امر در اموال شما قرار داده است.
گفتم: حدّ مشخّصی دارد؟
حضرت فرمودند: بله. کمترین آن یک ششم است و بیشترین آن یک سوّم.
❌البته در کتاب «من لایحضره الفقیه»، این حدیث با کمی اختلاف نقل شده است:
💎امام صادق (صلوات الله علیه) در مورد این آیه فرمودند: منظور از این آیه، چیزی هست که خداوند برای صاحب این امر قرار داده است.
گفتم: حدّ مشخّصی دارد؟
حضرت فرمودند: بله. کمترین آن، یک سومِ ثلث هست.
👈یعنی حدّی که باید وصیّت کرد که بعد از مرگ، برای امام زمان (صلوات الله علیه) خرج شود، حدّاقل یک نهم و حداکثر یک سوم اموال است.
متن حدیث اول:
عَنْ عَمَّارِ بْنِ مَرْوَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ (صلوات الله علیه) قَالَ:
سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ إِنْ تَرَكَ خَيْراً الْوَصِيَّةُ قَالَ حَقٌّ جَعَلَهُ اللَّهُ فِي أَمْوَالِ النَّاسِ لِصَاحِبِ هَذَا الْأَمْرِ قَالَ قُلْتُ لِذَلِكَ حَدٌّ مَحْدُودٌ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ كَمْ قَالَ أَدْنَاهُ السُّدُسُ وَ أَكْثَرُهُ الثُّلُثُ.
(تفسیر عیاشی ج1 ص76؛ بحار الأنوار ج100 ص199)
متن حدیث دوم :
عَنْ سَمَاعَةَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ (صلوات الله علیه) فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَ الْوَصِيَّةُ لِلْوالِدَيْنِ وَ الْأَقْرَبِينَ بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِينَ قَالَ هُوَ شَيْءٌ جَعَلَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِصَاحِبِ هَذَا الْأَمْرِ قُلْتُ فَهَلْ لِذَلِكَ حَدٌّ قَالَ نَعَمْ قَالَ قُلْتُ وَ مَا هُوَ قَالَ أَدْنَى مَا يَكُونُ ثُلُثُ الثُّلُثِ.
(من لا يحضره الفقيه ؛ ج4 ؛ ص235)
@emam14
#حق29 : زکات فطره
💎 علیّ بن راشد میگوید: از امام صادق (صلوات الله علیه) در مورد زکات فطره پرسیدم که برای چه کسی هست؟
حضرت فرمودند: برای امام هست.
گفت: به یارانم خبر بدهم؟
حضرت فرمودند: بله، هر کسی را که میخواهی پاک کنی به او خبر بده. و فرمودند: مشکلی ندارد که پول آن را بپردازی.
عَنْ أَبِي عَلِيِّ بْنِ رَاشِدٍ قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الْفِطْرَةِ لِمَنْ هِيَ قَالَ لِلْإِمَامِ قَالَ قُلْتُ لَهُ فَأُخْبِرُ أَصْحَابِي قَالَ نَعَمْ مَنْ أَرَدْتَ أَنْ تُطَهِّرَهُ مِنْهُمْ وَ قَالَ لَا بَأْسَ بِأَنْ تُعْطِيَ وَ تَحْمِلَ ثَمَنَ ذَلِكَ وَرِقاً. (کافی ؛ ج4 ؛ ص174)
نکته : طبق روایات متعدد دیگر، زکات فطره را باید به فقرا داد
بنابراین، زکات فطره یکی از حقوق امام است که میتوان به فقرا داد.
@emam14
#حق30 : عدم اذاعه حدیث
💎محمّد خزّاز میگوید امام صادق (صلوات الله علیه) فرمودند:
کسی که حدیثی را علیه ما فاش کند، مانند کسی هست که حقّ ما را انکار کرده است.
عَنْ مُحَمَّدٍ الْخَزَّازِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ (صلوات الله علیه) قَالَ:
مَنْ أَذَاعَ عَلَيْنَا حَدِيثَنَا فَهُوَ بِمَنْزِلَةِ مَنْ جَحَدَنَا حَقَّنَا قَالَ وَ قَالَ لِمُعَلَّى بْنِ خُنَيْسٍ الْمُذِيعُ حَدِيثَنَا كَالْجَاحِدِ لَهُ.
(کافی ج2 ص370 ، ح2، غیبت نعمانی ص36 باب1، ح6)
@emam14
#حق31 : صلوات کامل
💎حدیث اول:
امام صادق(صلوات الله علیه) فرمودند:
پدرم شنیدند که مردی به پرده خانه کعبه چسبیده و میگوید:
« اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ».
حضرت فرمودند: ای بنده خدا آن را ناقص مگذار، به حقّ ما ظلم نکن، بگو: «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ»
عَنِ ابْنِ الْقَدَّاحِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ(صلوات الله علیه) قَالَ: سَمِعَ أَبِي رَجُلًا مُتَعَلِّقاً بِالْبَيْتِ وَ هُوَ يَقُولُ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ فَقَالَ لَهُ أَبِي يَا عَبْدَ اللَّهِ لَا تَبْتُرْهَا لَا تَظْلِمْنَا حَقَّنَا قُلِ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ.
(کافی ج2 ص495)
💎 حدیث دوم:
امام حسن مجتبی(صلوات الله علیه) فرمودند: خداوند صلوات بر پیامبر (صلّی الله علیه وآله) را بر همه مؤمنین واجب کرد.
گفتند: یا رسول الله، چگونه صلوات بفرستیم بر شما.
حضرت فرمودند: بگویید «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ». پس حقّ است بر هر مسلمانی که همراه صلوات بر پیامبر (صلّی الله علیه وآله) بر ما صلوات بفرستد و این فریضه واجب است.
قال حسن بن علیّ(صلوات الله علیه) : ... وَ فَرَضَ اللَّهُ (عَزَّوَجَلَّ) الصَّلَاةَ عَلَى نَبِيِّهِ(صلّی الله علیه وآله) عَلَى كَافَّةِ الْمُؤْمِنِينَ، فَقَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، كَيْفَ الصَّلَاةُ عَلَيْكَ فَقَالَ: قُولُوا:" اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِمُحَمَّدٍ" فَحَقٌ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ أَنْ يُصَلِّيَ عَلَيْنَا مَعَ الصَّلَاةِ عَلَى النَّبِيِّ(صلّی الله علیه وآله) فَرِيضَةً وَاجِبَةً.
(امالی شیخ طوسی ص564)
💎حدیث سوم:
عمّار بن موسی میگوید نزد امام صادق(صلوات الله علیه) بودم که مردی گفت: اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِ مُحَمَّدٍ.
حضرت فرمودند: آن را بر ما محدود کردی، آیا نمیدانی که اهلالبیت، پنج تن آل عبا هستند؟
آن مرد گفت: پس چه بگویم؟
حضرت فرمودند: بگو «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ» تا ما و شیعیان هم داخل شویم.
عَنْ عَمَّارِ بْنِ مُوسَى السَّابَاطِيِّ قَالَ: كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ رَجُلٌ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِ مُحَمَّدٍ فَقَالَ لَهُ أَبُوعَبْدِاللَّهِ(صلوات الله علیه) يَا هَذَا لَقَدْ ضَيَّقْتَ عَلَيْنَا أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ أَهْلَ الْبَيْتِ خَمْسَةٌ أَصْحَابُ الْكِسَاءِ فَقَالَ الرَّجُلُ كَيْفَ أَقُولُ قَالَ قُلِ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِمُحَمَّدٍ فَنَكُونَ نَحْنُ وَ شِيعَتُنَا قَدْ دَخَلْنَا فِيهِ. (ثواب الأعمال شیخ صدوق ص158)
@emam14
#حق32 : صلوات بعد عطسه
شخصی نزد امام باقر(صلوات الله علیه) عطسه کرد و پس از عطسه گفت: الْحَمْدُ لِلَّه.
امام باقر(صلوات الله علیه) برای او دعایی نکردند و فرمودند:
حقّ ما را ناقص گذاشت.
سپس فرمودند: هرگاه یکی از شما عطسه کرد باید بگوید:
الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ. آن مرد این حمد و صلوات را گفت و حضرت برای او دعا کردند.
(بعد از عطسه دیگران باید دعایی کنیم برایش، مثل اینکه میگوییم: یرحمک الله، یا غفرالله لک یا عافیت باشد و ... .
این دعا در صورتی گفته میشود که شخص، حمد و صلوات بفرستد بعد از عطسه)
عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ قَالَ: عَطَسَ رَجُلٌ عِنْدَ أَبِي جَعْفَرٍ(صلوات الله علیه) فَقَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ فَلَمْ يُسَمِّتْهُ أَبُو جَعْفَرٍ(صلوات الله علیه) وَ قَالَ نَقَصَنَا حَقَّنَا ثُمَّ قَالَ إِذَا عَطَسَ أَحَدُكُمْ فَلْيَقُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ قَالَ فَقَالَ الرَّجُلُ فَسَمَّتَهُ أَبُو جَعْفَرٍ.
(کافی ؛ ج2 ؛ ص654)
@emam14
#حق33 : مقدّم کردن امام
💎حمّاد میگوید مردی در مکّه بود که از شیعیان بنیامیّه بود و به او ابنأبیعوانة میگفتند و عناد داشت با اهلبیت .
هنگامی که امام صادق (صلوات الله علیه) یا یکی از بزرگان اهلبیت وارد مکّه میشد، ایشان را اذیت میکرد.
روزی نزد امام صادق (صلوات الله علیه) رفت در حالیکه حضرت در طواف بودند.
به حضرت گفت: یا أباعبدالله، چه میگویی در مورد لمس حجرالأسود؟
حضرت فرمودند: رسول خدا (صلّی الله علیه وآله) آن را لمس کردند.
او گفت: ندیدم شما حجر الأسود را لمس کنید.
حضرت فرمودند: دوست ندارم ضعیفی را اذیت کنم یا اذیت شوم.
گفت: شما گفتی رسول خدا(صلّی الله علیه وآله) آن را لمس کرد.
حضرت فرمودند: بله، ولی رسول خدا(صلّی الله علیه وآله) را وقتی میدیدند حقّ ایشان را میشناختند اما برای من حقّی نمیشناسند.
عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ قَالَ: كَانَ بِمَكَّةَ رَجُلٌ مَوْلًى لِبَنِي أُمَيَّةَ يُقَالُ لَهُ ابْنُ أَبِي عَوَانَةَ لَهُ عِنَادَةٌ وَ كَانَ إِذَا دَخَلَ إِلَى مَكَّةَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ (صلوات الله علیه) أَوْ أَحَدٌ مِنْ أَشْيَاخِ آلِ مُحَمَّدٍ يَعْبَثُ بِهِ وَ إِنَّهُ أَتَى أَبَا عَبْدِ اللَّهِ (صلوات الله علیه) وَ هُوَ فِي الطَّوَافِ فَقَالَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مَا تَقُولُ فِي اسْتِلَامِ الْحَجَرِ فَقَالَ اسْتَلَمَهُ رَسُولُ اللَّهِ(صلّی الله علیه وآله) فَقَالَ لَهُ مَا أَرَاكَ اسْتَلَمْتَهُ قَالَ أَكْرَهُ أَنْ أُوذِيَ ضَعِيفاً أَوْ أَتَأَذَّى قَالَ فَقَالَ قَدْ زَعَمْتَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ(صلّی الله علیه وآله) اسْتَلَمَهُ قَالَ نَعَمْ وَ لَكِنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ(صلّی الله علیه وآله) إِذَا رَأَوْهُ عَرَفُوا لَهُ حَقَّهُ وَ أَنَا فَلَا يَعْرِفُونَ لِي حَقِّي. (کافی ؛ ج4 ؛ ص409)
@emam14