💠 راهبرد اجتماعی مواجهه با مومن گنهکار
🔸نه طرد و تخریب انسجام؛ نه تساهل و تخریب ارزشها؛ بلکه تکریم شخصیت و تقبیح فعل
🔺زید نَرسی به امام کاظم(ع) میگوید:
من یکی از #دوستان و محبان شما را میشناسم که #اهل_گناه است، شراب میخورد و گناهان زشتی مرتکب میشود،
آیا میتوانیم از او #برائت جسته و طردش کنیم؟
(الرَّجُلُ مِنْ مَوَالِيكُمْ يَكُونُ عَارِفاً يَشْرَبُ الْخَمْرَ وَ يَرْتَكِبُ الْمُوبِقَ مِنَ الذَّنْبِ، نَتَبَرَّأُ مِنْه؟)
🔺حضرت در پاسخ می فرمایند:
از فعل و کارش تبری بجویید اما از خودش خیر، بلکه خودش را دوست بدارید ولی نسبت به عملش ابراز ناراحتی بکنید.
(قال: تَبَرَّءُوا مِنْ فِعْلِهِ وَ لَا تَبَرَّءُوا مِنْهُ؛ أَحِبُّوهُ وَ أَبْغِضُوا عَمَلَه)
🔺زید میگوید: میتوانیم او را #فاسق و #فاجر بنامیم؟
حضرت میگوید: خیر، حق چنین کاری ندارید.
و بعد حضرت ادامه میدهند: فاسق و فاجر، کسی است که کافر؛ و منکر ما و دشمن دوستان ماست.
🔺بعد حضرت میفرمایند: خداوند اِبا دارد که دوست ما، فاسق و فاجر باشد و اینگونه نامیده شود، هرچند عملش، عمل درستی نباشد.
اما شما به چنین شخصی بگویید: #فاسق_العمل درحالی که شخص مومنی است؛ بگویید: #خبیث_الفعل درحالی که دارای روح و روان پاکیزه ای است.
(وَ لَكِنَّكُمْ تَقُولُونَ فَاسِقُ الْعَمَلِ فَاجِرُ الْعَمَلِ، مُؤْمِنُ النَّفْسِ؛ خَبِيثُ الْفِعْلِ، طَيِّبُ الرُّوحِ وَ الْبَدَن)
📚 الأصول الستة عشر (ط-دارالحدیث)، ج۱، ص۲۰۰.
📌پ.ن:
▪️حضرت در این روایت به یک راهبرد و #قاعده_اجتماعی در نسبت میان «انسان» و «رفتار» به ما میآموزد. جامعه دینی وقتی میخواهد با انحراف و گناه مواجه بشود، باید میان شخص و کنش او تفکیک قائل شود. اگر این تفکیک از میان برود، دو آسیب جدی رخ خواهد داد:
1️⃣ یا افراد جامعه به کلی #طرد شده و #سرمایه_اجتماعی جامعه ایمانی از دست میرود، چون بالاخره آدمی معصوم نیست.
2️⃣ یا گناه #عادیسازی شده و مرزهای اخلاقی-ارزشی فرو میریزد.
▪️حضرت با بیانی دقیق، این تعادل را ترسیم میکنند:
🔸اینکه از فعل گناه تبری بجویید، اما از خود شخص نه؛
🔸عملش را نقد و نکوهش کنید، اما #حرمت_شخصیت ایمانی او را نشکنید؛
🔸او را با انواع و اقسام برچسبها مانند: #فاسق و #فاجر نرانید، چون این #برچسبگذاری، هویت دینی او را انکار کرده و در عمل، او را به دامن دشمنان میراند.
▪️این نگاه، امروز نیز برای ما در سطح اجتماعی و فرهنگی، بسیار حیاتی است. ما همین امروز نیز گرفتار دو سر طیف #افراط و #تفریط هستیم، دو طیفی که در حال تخریب هر دوی «انسجام اجتماعی» و «هویتی دینی» هستند.
▪️همه باید بدانند، هر دو گروه افراطی و تفریطی باید بدانند:
🔸جامعهای که گنهکار را یکسره حذف کند، به تدریج درگیر «#خودپالایی_افراطی» میشود و #حلقه_مؤمنانش تنگ و تنگتر خواهد شد و عملا چیزی به نام جامعه نخواهند ماند.
🔸در مقابل، جامعهای که به نام مدارا، #وفاق و امثالهم، گناه را نادیده بگیرد، #مرزهای_ارزشی خود را از دست داده و دچار خشم الهی میشود.
🔸اما نسخه امام، #راه_سوم است: «نقد و #تقبیح_گناه، اما حفظ #پیوند_اجتماعی با گناهکار(به جز مواردی که استثنا شده است)».
▪️در واقع حضرت در اینجا ما را به یک #بلوغ_اجتماعی دعوت میکند:
— محبت به مؤمن، حتی اگر آلوده به خطا باشد،
— و دشمنی با گناه، هرچند از سوی نزدیکترین دوست باشد.
#درس_اخلاق
🆔https://eitaa.com/emamsadegh_ir