💢«انسان‌شناسی» و «اجتهاد فقهی» ✍️ حجت‌الاسلام احمدحسین شریفی ما باید نوع نگاه به انسان، جایگاه انسان در نظام هستی و اهداف زیست انسانی از نگاه اسلام را بدانیم و فقه و ارزش‌های فقهی باید «مبتنی بر» و «سازگار با» این نگاه باشند. اما با اعتذار عرض می‌کنم، ما حتی دو واحد درس انسان‌شناسی در حوزه‌های علمیه نداریم! این خلأ بزرگی در نظام آموزشی حوزه‌ی علمیه است. البته این خلأ در دانشگاه‌ها نیز وجود دارد، ولی بحث کنونی ما ناظر به حوزه‌ی علمیه است. طلبه‌ی ما اگر بیست سال هم در نظام آموزشی حوزه درس بخواند، یک متن درسی مدون درباره‌ی نوع نگاه اسلام به انسان، جایگاه انسان در نظام هستی و هدف زندگی انسان، حتی به اندازه‌ی دو واحد درسی نمی‌خواند و یک کتاب یا متن مشخص در این باره مورد مباحثه قرار نمی‌گیرد. در حالی که فقه، حکمِ رفتارِ انسان است. اصلاً انسان کیست؟ چیست؟ چه ویژگی‌هایی دارد؟ چه جایگاهی در هستی دارد؟ اگر این نگاه انسان‌شناسانه را نداشته باشیم، فقه ما نیز بر پایه‌ی استواری بنا نخواهد شد و منطق قوی‌ و عقلانیت قابل دفاعی برای ارائه‌ی زیست فقیهانه به نسل جدید و انسان معاصر نخواهیم داشت. یک فقیه روزآمد، نه تنها باید انسان‌شناسی اسلامی را بداند؛ بلکه باید انسان‌شناسی تطبیقی را نیز کار کند. باید انسان‌شناسی اومانیستی، لیبرالیستی، هابزی، مارکسیستی، اگوست ‌کنتی، داروینیستی و امثال آنها را هم بشناسد و مورد نقد و بررسی قرار دهد. آنگاه برتری‌ها و قوت‌های انسان‌شناسی اسلامی را در برابر آنها ترسیم کند. بر پایه‌ی این انسان‌شناسی است که می‌توانیم علم فقه، علم اخلاق، تفسیر و سایر علوم انسانی اسلامی را استوار سازیم. این امر بسیار مهم است. (بخشی از درس‌گفتارها درباره منشور حوزه پیشرو و سرآمد) 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

✍️ پاسخ آیت‌الله مکارم به پرسش‌هایی درباره «فناوری‌های نوین، رسانه‌ و هوش مصنوعی» 🔹۱- گاهی مترجمان و نویسندگان، آثار دارای حق‌نشر را بدون اجازه ناشر یا مؤلف ترجمه یا بازنشر می‌کنند. آیا از نظر شرعی چنین اقدامی در کشورهایی که قانون کپی‌رایت الزام‌آور نیست جایز است؟ 🔸پاسخ: جایز نیست. 🔹۲- اگر فردی اثری را از زبان دیگر ترجمه کرده ولی از نویسنده یا ناشر اجازه نگیرد، آیا این کار مصداق غصب معنوی و حرام است؟ 🔸پاسخ: جایز نیست. 🔹۳- آیا استفاده از آثار تولیدشده توسط دیگران در فضای مجازی (مانند ویدیو، متن یا عکس) بدون ذکر منبع و رضایت صاحب آن، از نظر شرعی جایز است؟ 🔸پاسخ: در صورتی که علم به رضایت صاحبان آن باشد، جایز است. 🔹۴- برخی کاربران برای تولید محتوای طنز یا تبلیغاتی از چهره یا صدای دیگران استفاده می‌کنند. آیا ساخت تصویر یا ویدیو با چهره فرد دیگر در قالب شوخی، بدون رضایت او، جایز است؟ 🔸پاسخ: جایز نیست. 🔹۵- با توجه به توان روزافزون هوش مصنوعی در تولید آثار علمی، ادبی و پژوهشی، آیا نوشتن مقاله، پایان‌نامه یا کتاب با استفاده از هوش مصنوعی بدون ذکر نقش آن جایز است؟ آیا فرد می‌تواند چنین اثری را به نام خود منتشر کند؟ 🔸پاسخ: جایز نیست. مگر اینکه تصریح کند. 🔹۶- در صورتی که فردی با کمک هوش مصنوعی مقاله‌ای بنویسد و بخش عمده‌ی کار توسط ماشین انجام شده باشد، آیا نسبت دادن اثر به خود شخص بدون ذکر این موضوع، غصب علمی یا تدلیس محسوب می‌شود؟ 🔸پاسخ: اشکال دارد. 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

📗 کتاب «القاعدة الفقهیة: حرمة المیّت کحرمته حیًّا؛ موکّدًا علی مسألة التشریح والترقیع»، تألیفی در قالب فقه استدلالی، نگاشتهٔ دکتر مهدی زارعی – از دانش‌آموختگان سطح چهار فقه پزشکی مرکز فقهی ائمه اطهار (علیهم السلام) – است. ◽️نویسنده در این اثر، برای برساخت قاعده‌ای نو و فراگیر دربارهٔ احکام فقهی اموات تلاش کرده؛ قاعده‌ای که از دل نصوص روایی شیعی برمی‌خیزد و بیان می‌دارد احکام تعامل با زندگان، با مرگ ایشان پایان نمی‌یابد و پس از مرگ نیز امتداد می‌یابد. ◽️نگارنده در فصل نخست، کوشیده است مفاهیمی چون قاعدهٔ فقهی، مرگ و زندگی، و کلیاتی مانند نشانه‌های فقهی مرگ و حکم تمسک به عمومات و اطلاقات در مسائل نوپدید فقهی را روشن سازد. ◽️در فصل دوم، تبیین مفاد قاعده، نقد و بررسی ادلهٔ آن و تعیین گسترهٔ قاعده مورد توجه جدی قرار گرفته است. ◽️در فصل سوم و پایانی، مهم‌ترین تطبیقات قاعده – یعنی مسئلهٔ تشریح جسد اموات، پیوند اعضای ایشان به دیگران و حکم دادوستد این اعضا – مورد بررسی فقهی قرار گرفته است. ◽️مطالب کتاب به زبان عربی و برای مخاطب خاص حوزوی، در سه فصل و ۲۲۰ صفحه، در قطع رقعی سامان یافته و توسط انتشارات مرکز فقهی ائمه اطهار (علیهم السلام) به زیور طبع آراسته شده است. 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

📣 فراخوان هفتمین همایش کتاب سال حکومت اسلامی 🔻محورهای همایش؛ ▫️ فقه حکومتی ▫️ اندیشه سیاسی اسلامی ▫️حقوق اساسی اسلامی ▫️تجربه حکمرانی اسلامی ⏳ مهلت ارسال آثار تا پایان آذرماه اساتید محترم انجمن فقه و حقوق اسلامی که ۱. کتاب های که آنها چاپ نخست باشند. ۲. مقالات علمی پژوهشی که در سال ۱۴۰۳ چاپ منتشر شده باشد ۳. پایان نامه های دکتری و سطح ۴ که در سال ۱۴۰۳ دفاع شده باشند. در صورت تمایل می‌توانند اطلاعات خواسته شده را ارسال بفرمایند تا مقدمات بعدی از طریق انجمن محیا شود. 🌐 وب سایت: http://rcipt.ir ☎️ تلفن: 025_37838877 و ۰۹۳۵۹۸۳۹۲۲۸ 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

📣 نشست علمی «موضوع‌شناسی فقهی فلس در آبزیان» 🎙ارائه: حجت‌الاسلام محمدحسین عبدی (مدرس سطوح عالی و درس خارج حوزه علمیه) 🗓 زمان: دوشنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۴، ساعت: ۱۸:۳٠ الی ۲۰ 🏢مکان: قم، بلوار جمهوری، کوچه ۸، پلاک ۵۲، مرکز موضوع شناسی احکام فقهی 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

📣 نشست «الگوی حل مسئله شهید مطهری (ره)» 🎙 با حضور و ارائه استاد احمد مبلغی 🗓 زمان: دوشنبه ۲۶ آبان ماه، ساعت۱۳ 🏢 مکان: قم، مدرسه علمیه امام کاظم علیه السلام، طبقه سوم، سالن سلمان فارسی 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

📣جلسه پرسش و پاسخ طلاب درس خارج 🎙با حضور استاد محمدجواد فاضل لنکرانی 🗓زمان: دوشنبه، ۲۶ آبان ۱۴۰۴، ساعت ۱۴ 🏛 مکان: مشهد، خیابان آیت الله بهجت، بین بهجت ۱۳ و ۱۵ 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

🎧 دریافت صوت | تبیین دیدگاه فهرستی استاد سیداحمد مددی در اعتبارسنجی روایات 🎙ارائه: استاد محمد باقر ملکیان 🗓 قم، مجتمع شهید صدوقی، ۱۵ مهر ۱۴۰۴ 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢 تفاوت نقش تاریخی امام و رهبری در زعامت سیاسی! 🎙حجت‌الاسلام والمسلمین احمد رهدار «امروز نسبت ما با غرب دیگر در سطح شعار تعیین نمی‌شود. دوران تثبیت و تکمیل انقلاب، مواجهه‌ای عمیق‌تر می‌طلبد؛ جایی که رهبری، مفهوم «مرگ بر آمریکا» را از خیابان به لایه دانش و تحول علوم انسانی منتقل می‌کند.» 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢تاریخ‌گذاری، رویکردی نوین در اعتبارسنجی روایات زنان ✍️دکتر معصومه ریعان حدیث در نظر محقّقان غربی به‌‌عنوان منبعی برای بازسازی تاریخ اسلام است و ایده اعتبار، صحت، حجیّت و عدم حجیّت آن مفقود شده و به‌‌جای آن روش‌‌هایی برای اعتبار تاریخی آن فراهم آمده و این عملکرد با عنوان "تاریخ‌‌گذاری روایات" مشهور گردیده است. روشی که به وسیله آن تعیین تقریبی زمان، مکان، پدیدآورنده و سیر تغییرات یک روایت را در بستر تاریخ تخمین می‌‌زند. روایات زنان در حیطه‌های تاریخی، کلامی، تفسیری، فقهی و ... بخشی از گونه‌‌های مطالعه با این روش‌شناسی نوین است. در این روش‌شناسی بخش اسناد روایات با ترسیم شبکه عنکبوتی و تعیین حلقه مشترک (اصلی و فرعی)، در شناخت زمان نشر روایات و بخش متنی آنها در فهم ادبیات و تاریخ اندیشه، و تلفیق هر دو گونه شناسایی متون و اسناد، تحت تاثیر بازسازی و بازشناسی فهم گوینده و عوامل پیچیده در متن است. روش تاریخ‌گذاری اسناد و متن -که کامل‌ترین روش‌های پنج‌گانه تاریخ‌گذاری است- در روایات زنان تاکید بر بازخوانی نقش نشردهندگان روایات (حلقه‌های مشترک اصلی و فرعی) و گونه‌‌شناسی پیام‌‌ها در کنار سیر تطور متن، پژوهشگر را به فهم اندیشه تاریخی مسلمانان در مورد زنان دعوت می‌‌کند. ظهور اغلب حلقه‌های مشترک روایات زنان از قرن دوم تا ششم و حتی هشتم (برای مثال در تفسیر ابن کثیر)، و متن‌های به تدریج سخت‌گیرانه روایات، نشانه‌‌ای از انباشت مسائل حل نشده‌‌‌ی زنان در طی قرون‌ دارد، و اینکه فقیهان مسلمان در احکام زنان .... 📝متن یادداشت در «اجتهاد»: http://ijtihadnet.ir/?p=80088 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢ظرفیت‌های پژوهشی تقریرات و مباحث اصولی آیت‌الله سیستانی ✔️استاد محمد مروارید: اهمیت تحقیقات آیت‌الله سیستانی شاید امروز به‌طور کامل آشکار نباشد، اما در سال‌های آینده قدر این آثار بیشتر شناخته خواهد شد. روش پژوهش آیت‌الله سیستانی در تلفیق ساختار منطقی با تحلیل فقهی، تحقیقی است که تاکنون نظیری برای آن دیده نشده است. می‌توان به مباحث عمیق و دشوار تزاحم و تعارض در جلد اول کتاب المنهج فی علم الاصول مراجعه کرد و غنای علمی در کنار ساختار منظم بحث مشاهده نمود. ✔️حجت‌الاسلام والمسلمین نوروزی: از دوران شیخ انصاری و آخوندخراسانی تا محقق نائینی و آیت‌الله خویی، مباحث بسیاری در زمینه تعادل و تراجیح نگاشته شده، اما در مقایسه میان این آثار و تقریرات آیت‌الله سیستانی، خطوط نو و افق‌های تازه‌ای دیده می‌شود که کمتر در آثار دیگر به چشم می‌خورد. نوآوری‌های ایشان در مباحث حکومت و نظارت دلیل حاکم بر دلیل محکوم، در بحث مدلول‌های التزامی کلام و نسبت آن‌ها با ظهورات یا در بحث منشأ اختلاف حدیث، مشهود است. ✔️حجت‌الاسلام مرتضوی: آیت‌الله سیستانی توانسته‌اند میان سه مکتب بزرگ فکری شیعه، مکتب قم، مشهد و نجف جمع کنند. این تلفیق تنها در سطح نظری نیست بلکه در سرتاسر کتاب «المنهج فی علم الأصول» به صورت کاربست‌محور مشاهده می‌شود؛ کاری دشوار که نشان‌دهنده عمق و تسلط ایشان بر مبانی متنوع اصولی است. این اثر نقطه شروعی ممتاز برای پژوهش‌های عمیق در حوزه فقه و اصول است. 🔗 «فرصت‌های پژوهشی، روش و دیدگاه‌های علمی آیت‌الله‌ سیستانی؛ از مبانی تا کاربست‌ها»: http://ijtihadnet.ir/?p=80101 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢در علم آموزی و خود شناسی اهل انصاف باشیم ✔️ استاد سیدجلال آشتیانی(ره): 🔹برخی از مردم اهل انصافند و صریحاً می‌گفتند ما قریحه یا ذوق فلسفی نداریم، ولی در دیگر علوم ماهر بودند. 🔸حضرت استاد محقق آقاموسی زنجانی - أدام الله أيام إفاضاته - فرزند ارشد مرحوم آقای حاج سید احمد زنجانی اعلی الله مقامه که مردی عالم و متقی بود و خلق محمدی داشت. 🔹من به جناب آقاموسی ارادت خاص دارم. چندین مرتبه به حقیر فرمودند من به درس آقای طباطبائی می‌روم و خوب درک نمی‌کنم چه می‌گوید. بعد از مدتی گفتند معلوم می‌شود، مشکل در وجود من است و ذوق فلسفی ندارم. 🔸ولی معظم‌له در فقه و اصول مبرز و واقعاً اهل علم به معنای خاص آن می‌باشند. و در علم رجال وحید و فرید زمان ما هستند و بسیار منظم درس خوانده‌اند. 🔹دقت و وسواس ایشان در کار علمی، مانع از آن است که آثار خود را چاپ کنند. جناب آقاموسی - روحی فداه - ذوق فلسفی داشتند ولی باید مدتها ممارست در این علم می‌نمودند و به تدریج راه می‌افتادند. 🔸قسمت الهیات فلسفه بسیار مشکل و عمیق است و جز با قریحه وقاد و کار مداوم و تفکر و ممارست دایمی و حضور در درس استادی که در این علم ورزیده باشد، نمی‌توان توفیق حاصل کرد. استاد بارع و متضلع و با طلاقت لسان در هر علمی چاره ساز است. (نقدی بر تهافت الفلاسفه غزالی، ص ۱۹۱-۱۹۲ / کانال سرگذشت) 🆔 https://eitaa.com/ijtihad