تحلیل و تبیین
🌟 #تفسیر_امین | نقد روایات تفسیری مجعول
🌙 به مناسبت فرارسیدن ماه مبارک رمضان، رسانهی KHAMENEI.IR در سلسله یادداشتهای کوتاهی، با عنوان «تفسیر امین» سی ویژگی ممتاز تفسیری حضرت آیتالله خامنهای را تبیین میکند.
📣 در هجدهمین شماره از این مجموعه، روش حضرت آیتالله خامنهای در برخورد با روایات تفسیری جعلی و ساختگی تبیین شده است.
🔹 یکی از ویژگیهای تفسیری حضرت آیتالله خامنهای در مواجهه صحیح با روایات تفسیری، «نقد اسرائیلیات و روایات جعلی» است. ایشان در بررسی و نقد اینگونه روایات، ملاکهای مختلفی را مد نظر قرار میدهند.
🔹 مهمترین ملاک حضرت آیتالله خامنهای در نقد روایات تفسیری، عرضه آنها به قرآن کریم است. به عنوان مثال، ایشان در مورد روایاتی که به ظاهر میگویند «امر به معروف و نهی از منکر فقط بر برخی از مردم واجب است، نه بر همگان»، میفرمایند: «وقتى با روايتى مواجه ميشويم، قبل از اينكه به سند و متن آن بپردازيم، بايد به قرآن مراجعه كنيم؛ مخصوصاً اگر روايات باهم معارض شدند، آن را به كتاب خدا عرضه نماييم و روايتِ موافق با قرآن را مطابق دستورِ «ما وافَقَ كِتَابَ اللهِ فَخُذُوهُ» قبول، و روايت مخالف قرآن را طبق دستورِ «فَاضرِبُوه عَلَى الجِدَارِ» رد ميكنيم.» (تفسیر سوره برائت، ص ۴۲۰)
🔹 سپس در نقد روایات مذکور میفرمایند: «كتاب خدا از نظرِ زبان عربى، براى همه قابل فهم است و ادبيّات روشنى دارد... در آياتى كه سخن از اين فريضه آمده، قيدهايى چون «امن من الضرر» يا «اذ كانوا ذا قدرة» نيامده تا وجوب اين فريضه را محدود به چنين شروطى كند.» (تفسیر سوره برائت، ص ۴۲۰)
🔹 دومین ملاک حضرت آیتالله خامنهای در نقد روایات، تعارض آنها با روایات صریح و معتبر است. ایشان در ذیل آیه ۳۴ و آیه ۷۱ سوره برائت، روایات مربوط به مصونیت سادات از عذاب را در تعارض با روایات صریح اهل بیت (علیهمالسلام) دانسته و آنها را رد میکنند. ملاک دیگر در نقد روایات، ناسازگاری برخی از آنها با شأن و مقام معصوم است. حضرت آیتالله خامنهای در ذیل آیه ۸۰ سوره برائت، با اشاره به روایاتی از عامه که نشان میدهد پیامبر (صلی الله علیه و آله) مفهوم آیه را نفهمیده بودند، این روایات را فاسد و ضاله معرفی کرده و تأکید میکنند که اینگونه روایات پیامبر را از حد یک عرب معمولی نیز پایینتر میپندارند! (تفسیر سوره برائت، ص ۴۸۵)
🔹 چهارمین ملاک نقد روایات جعلی، تعارض آنها با احکام مسلم اسلامی است. حضرت آیتالله خامنهای در ذیل آیه ۱۰۰ سوره برائت، درباره فراز «رَضِىَ اللهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ» به مناسبت بحث عدالت صحابه میفرمایند: «دليل ديگرى كه... ميتوان بهوسيلهى آن دروغ بودن احاديثى نظيرِ «أصحابى كالنّجوم» را فاش كرد «مخالفت آن با قواعد مسلّم اسلامى» است، كه اين قواعد، تكاليف مسلمانان را روشن ميكند. اگر طبق گفتهى عامّه، اين آيه را دليل بر طهارت و پاكى همهى صحابه بدانيم، لازم مىآيد كه اين آيه، يكى از اصول مسلّم اسلام را ناديده گرفته باشد؛ چراكه مسلّماً در اسلام، رضوان خداوند و رفتن به بهشت، مشروط است به «ايمان و عمل صالح»، و دراينباره بين مسلمانان جاى ترديد نيست.» (تفسیر سوره برائت، ص ۵۷۴)
🔹 شایان ذکر است که حضرت آیتالله خامنهای در نقد روایات، بررسی سندی را نیز به عنوان یکی از ملاکها قرار میدهند؛ اما از مجموع دیدگاههای تفسیری ایشان به دست میآید که نقد محتوایی بر نقد سندی ترجیح دارد. به عبارت دیگر، روایتی که دارای سند معتبر است، در صورتی که با مبانی قرآنی ناسازگار باشد، پذیرفتنی نیست. (روش، گرایش و قواعد تفسیری حضرت آیتالله العظمی خامنهای، ص ۳۰۸)
🔹 بهطور نمونه، ایشان در ذیل آیه ۲۹ سوره برائت، درباره عبارت «حَتّٰى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَ هُمْ صٰاغِرُونَ» و لزوم جزیه گرفتن از اهل کتاب میفرمایند: «رواياتى وجود دارد كه... در آن كلمهى ذليل آمده و سند آن هم معتبر است؛ ولى از آنجا كه در اين روايت بيانى وارد شده است كه با روح تعاليم اسلامى و عملِ بزرگانِ اسلام منافات دارد، نميتوان آن را پذيرفت، و هيچ اشكالى ندارد كه بگوييم از معصوم صادر نشده.» (تفسیر سوره برائت، ص ۱۲۵) با این بیان، روشن میشود که «منافات با روح تعالیم اسلام» نیز یکی دیگر از ملاکهای نقد روایات جعلی است.
🎤 #تحلیل_و_تبیین | #بهار_معنویت
💻 Farsi.Khamenei.ir
🌟 بیان قرآن | مأموریت قرآن، تحول انسان به سوی سعادت است
🌙 به مناسبت فرارسیدن ماه مبارک رمضان، رسانهی KHAMENEI.IR، در مجموعه #بیان_قرآن، برجستهترین آیات اجتماعی و سیاسی در تفسیر حضرت آیتالله خامنهای را تبیین کرده است.
🔹 در این مطلب، حجتالاسلام والمسلمین سیدکاظم سیدباقری، عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، موضوع مهم تحوّل از دیدگاه رهبر انقلاب اسلامی را بررسی کرده است.
🔹 از منظر حضرت آیتالله خامنهای، تحول مردم موجب دگرگونی دنیا میشود. اگر این تحول عمیق باشد، حرکتی پایدار و جاودانه شکل میگیرد. ایشان تحقق وعدههای الهی برای ملّت را در گرو اسلامی و قرآنی شدن اخلاق مردم میدانند.
🔹 شرط تحوّل این است که انسان نترسد. انسانی که از تحوّل و دگرگونی و برنامههای متفاوت میترسد، استعدادش هم به درستی شکوفا نمیشود.
🎤 #بهار_معنویت | #تحلیل_و_تبیین
🔍 ادامه را بخوانید:👇
khl.ink/f/59855
تحلیل و تبیین
🌟 #تفسیر_امین | ترکیب تفسیر ترتیبی و موضوعی
🌙 به مناسبت فرارسیدن ماه مبارک رمضان، رسانهی KHAMENEI.IR در سلسله یادداشتهای کوتاهی، با عنوان «تفسیر امین» سی ویژگی ممتاز تفسیری حضرت آیتالله خامنهای را تبیین میکند.
📣 در نوزدهمین شماره از این مجموعه، روش حضرت آیتالله خامنهای در ارائه ترکیبی از تفسیر ترتیبی و تفسیر موضوعی قرآن تبیین شده است.
🔹️ یکی از ویژگیهای مهم در سبکهای تفسیری، «ترکیب تفسیر ترتیبی و موضوعی» است. در این سبک، مفسر آیات یک سوره را به ترتیب تفسیر میکند؛ اما به مناسبت موضوع مهمی که در آیه وجود دارد، بحث مستقلی را آغاز کرده و به تفسیر موضوعی آیه میپردازد. این سبک تفسیری در برخی تفاسیر مهم، مانند المیزان، به وضوح مشاهده میشود.
🔹️ حضرت آیتالله خامنهای نیز در سبک تفسیری خود، به همین صورت عمل میکنند. ایشان در موارد متعددی پس از تفسیر آیه، موضوع مستقلی را مطرح کرده و با گردآوری آیات مرتبط، ابعاد آن موضوع را تبیین میکنند. بهطور مثال، بعد از تفسیر آیات ۳۴ و ۳۵ سوره برائت، ابتدا این نکته مهم را با توجه به آیات متعدد قرآن استخراج میکنند که «ثروت عالم و مالى كه در اين دنيا است، چه اموال طبيعى و چه آن اموالى كه با تكيه به اين اموال طبيعى در اختيار بشر است، مانند پول و اعتبار، اينها نيز مال همهى مردم است و همه بايد بهوسيلهى آن به كمال برسند.» سپس بحث مفصلی درباره «مثلث قدرت در برابر رسالت دین» انجام میدهند و با گردآوری آیات متعدد، به تبیین جریان ملأ، مترفین، احبار و رهبان میپردازند. (تفسیر سوره برائت، ص ۱۶۶ تا ۱۷۷)
🔹️ حضرت آیتالله خامنهای گاهی درباره برخی مباحث موضوعی تصریح نمودهاند که اینگونه مباحث، جزء مطالب تفسیری نیستند؛ اما باید مطرح شوند. برای نمونه، ذیل آیات ۴۱ و ۴۲ سوره برائت، بحثی درباره تاریخچه نفاق و منافقان در صدر اسلام و بیان ملاکها و ابعاد آن ارائه میدهند. همچنین، ذیل آیه ۷۳ سوره برائت، درباره مبارزه فکری و علمی بحث میکنند؛ هرچند یادآوری میکنند که این موضوع به تفسیر آیه ارتباطی ندارد، اما توجه به آن ضرورت دارد. علاوه بر این، ذیل آیه ۱۱۷ و همچنین ذیل آیه ۶۷ همین سوره، بحثی پیرامون توبه و امر به معروف و نهی از منکر با تحلیل آیه و بیان روایات متعدد مطرح میکنند.
🔹️ نکته دیگر اینکه برخی موضوعات مستقل، در قالب تفسیر موضوعی ارائه نمیشوند؛ اما به جهت اهمیت زیاد آن، بعد از تفسیر آیه مورد بحث قرار میگیرند. بهطور مثال، ذیل آیه ۲ سوره جمعه، بعد از تفسیر عبارت «هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولاً مِنْهُمْ»، بحث مستقلی ارائه میدهند که چرا خداوند پیامبر را در میان «امیین» و درسناخواندهها مبعوث کرده است. ایشان میفرمایند: «براى اينكه يک مكتب كاملاً با ابعاد خودش، با اصطلاحات خودش، بدون اندکآميختگى با فرهنگهاى ديگر و فلسفههاى ديگر جا بيفتد، بهترين وسيله و بهترين راه اين است كه در ميان يک جامعهاى اين فرهنگ بجوشد كه از پيش، هيچ گونه فلسفهاى نداشته باشد و آن، جامعهى اُمّيّينِ عربستان بود. وقتى اسلام اوّلبار در ميان عربستان ميجوشد، آدم مطمئن است كه اين فرهنگ همان [طور] كه خودش هست جلوه خواهد كرد.» (تفسیر سورهی جمعه، ص ۴۱ تا ۴۵)
🔹️ نکته مهم اینکه موضوعات مطرح در سبک تفسیری حضرت آیتالله خامنهای، گستره وسیعی را شامل میشود. این موضوعات شامل مباحث فلسفی، کلامی، اخلاقی، تربیتی، فقهی، اجتماعی، سیاسی، تاریخی، جامعهشناختی و روانشناختی هستند که در قالب تفسیر موضوعی مورد بررسی قرار میگیرند. موضوعاتی مانند سنتهای الهی، مردمشناسی ایران، تعلیم و تربیت، انحطاط تمدنها، معاد جسمانی، جامعه بنیاسرائیل، جنگهای پیامبر، نفاقشناسی، ثروت، یهودشناسی، وعدههای الهی، فضائل اخلاقی، آرامش روانی و تقویت اراده، از جمله مباحثی هستند که در قالب تفسیر موضوعی و مشابه آن ارائه شدهاند.
🔹️ در نهایت، باید توجه داشت که وجود موضوعات متعدد فقهی، کلامی، تاریخی و مشابه در قالب تفسیر موضوعی، نباید به عنوان گرایش تفسیری و رویکرد حضرت آیتالله خامنهای در تفسیر قلمداد شود. گرایش تفسیری ایشان غالباً با رویکرد «اجتماعی و تربیتی» است که از آن به عنوان «تفسیر مبارزاتی» یاد میکنیم.
🎤 #تحلیل_و_تبیین | #بهار_معنویت
💻 Farsi.Khamenei.ir
تحلیل و تبیین
🌟 #تفسیر_امین | رویکرد مبارزاتی در تفسیر اجتماعی
🌙 به مناسبت فرارسیدن ماه مبارک رمضان، رسانهی KHAMENEI.IR در سلسله یادداشتهای کوتاهی، با عنوان «تفسیر امین» سی ویژگی ممتاز تفسیری حضرت آیتالله خامنهای را تبیین میکند.
📣 در بیستمین شماره از این مجموعه، یکی از رویکردهای حضرت آیتالله خامنهای در تفسیر قرآن با عنوان رویکرد مبارزاتی در تفسیر اجتماعی قرآن تبیین شده است.
🔹 حضرت آیتالله خامنهای، همانند مفسران بزرگ دیگر، رویکرد و روش تفسیری خاصی دارند که میتوان آن را بهعنوان وجه تمایز تفسیر ایشان از دیگر تفاسیر به شمار آورد. آنچه تفسیر ایشان را از تفاسیر دیگر متمایز میسازد، بستر مبارزاتی و رویکرد تفسیری ایشان، بهویژه در دوره قبل از انقلاب است. جریان تفسیر اجتماعی معاصر که سید جمالالدین اسدآبادی سردمدار آن بود، در طول ۱۵۰ سال گذشته به شاخهها و رویکردهای متعددی تقسیم شده است. تفسیر علمی، تفسیر سیاسی، تفسیر بینرشتهای و سایر رویکردها، برخی از شاخههای این جریان تفسیر اجتماعی به شمار میروند.
🔹 در این میان، «تفسیر مبارزاتی» نیز یکی از این شاخهها به شمار میرود. حضرت آیتالله خامنهای از معدود مفسرانی هستند که قرآن را با این رویکرد تفسیر کردهاند. این رویکرد تفسیری به وضوح در کتابها و بیانات ایشان، بهویژه قبل از انقلاب، مشاهده میشود. میتوان این رویکرد را در کتاب «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» به عنوان تفسیر موضوعی، در شرح نهجالبلاغه و حتی در مباحث تاریخی مانند نظریه «انسان ۲۵۰ ساله» نیز یافت. یکی از شاگردان درس تفسیر ایشان در قبل از انقلاب میگوید: «تفسیر ایشان برای ورود به مبارزه و یافتن بینش مبارزه بود؛ وقتی از رویکرد اجتماعی در تفسیر سخن میگوییم، منظورمان همین است.» (محمد باقر فرزانه، ۱۴۰۱/۳/۱۴)
🔹 شایان ذکر است که ماهیت تفسیر مبارزاتی حضرت آیتالله خامنهای با برخی رویکردهای مبارزاتی جریانهای قبل از انقلاب، مانند مارکسیستها، تفاوت بنیادینی دارد. اولاً، تفسیر ایشان مبتنی بر روش اجتهادی و مکتب تفسیری ائمه (علیهمالسلام) است، در حالی که رویکرد جریانهای دیگر در شرح متون دینی کاملاً التقاطی و تفسیر به رأی بوده است. ثانیاً، تفسیر آیتالله خامنهای شامل اساسیترین مفاهیم قرآنی، مانند ایمان، خداباوری، شریعتمحوری، نفی طاغوت، استقلال، دفاع از مظلوم و موارد دیگر است؛ اما سخنان و اندیشههای جریانهای مبارزاتی، خالی از این مفاهیم متعالی قرآن کریم است.
🔹 اساساً رویکرد مبارزاتی جلسات تفسیری آیتالله خامنهای کاملاً در تقابل با این جریانها بود. مخاطبان جلسات تفسیری ایشان نیز همین برداشت را داشتند و به همین دلیل، شاگردان ایشان، بهویژه دانشجویان، انگیزه زیادی برای مواجهه با جریانهای التقاطی پیدا میکردند. حضرت آیتالله خامنهای درباره جلسات تفسیری خود میفرمایند: «سالها قبل از انقلاب در مشهد، یک جلسه دانشجویی داشتیم که من تفسیر میگفتم... مباحث اساسی و اصولی انقلابی را در خلال تفسیر آیات منتقل میکردم.» (بیانات در دیدار جمعی از دانشجویان، ۱۳۹۴/۴/۲۰)
🔹 یکی از اهداف مهم حضرت آیتالله خامنهای در تفسیر اجتماعی، مواجهه با مفسرانی مانند رشیدرضا است که به بهانه تفسیر اجتماعی، دچار تفسیر به رأی شدهاند. بهطور نمونه، ایشان در تفسیر سوره برائت میفرمایند: «رشید رضا، صاحب تفسیر المنار، این سید بیاعتقاد به اجداد خود، بسیار متعصب و ضد شیعه و آلت دست استعمار است.» (تفسیر سوره برائت، ص ۲۷۲ و ۶۳۶) همچنین، علامه طباطبایی نیز در تفسیر المیزان، بارها و به شدت از تفسیر المنار انتقاد کرده است. در حقیقت، حضرت آیتالله خامنهای با ارائه تفسیر اجتماعی صحیح، با تفسیر اجتماعی علمزده (که نوعی تفسیر به رأی است) مقابله میکنند.
🎤 #تحلیل_و_تبیین | #بهار_معنویت
💻 Farsi.Khamenei.ir
🌟 بیان قرآن | هر پیشرفت داخلی عامل ترس دشمن و مانع حمله اوست
🌙 در ایام ماه مبارک رمضان، رسانهی KHAMENEI.IR برجستهترین آیات اجتماعی و سیاسی در تفسیر حضرت آیتالله خامنهای را تبیین کرده است.
🔹 در این مطلب، حجتالاسلام و المسلمین غلامرضا قاسمیان، کارشناس مسائل قرآنی و استاد حوزه علمیه، ابعاد و نکات مهم آیه ۶۰ سوره انفال را براساس تفسیر حضرت آیتالله خامنهای بررسی کرده است.
🔹 وقتی دشمن ببیند به لحاظ اجتماعی به همدیگر یاری میرسانید و همچون یک ید واحده هستید هم بین خودتان با همدیگر و هم بین خودتان با امام جامعه، هرگز به خود اجازه نمیدهد به شما حمله و تعرض بکند.
🔹 شما استعدادهای خود را به میدان بیاورید، آنوقت کسانی از رزمایشهای علمی و نظامی و معنوی شما میترسند که برای ضربه زدن به شما هزینه و طراحی میکنند ولو شما آنها را نشناسید.
🎤 #بهار_معنویت | #تحلیل_و_تبیین
🔍 ادامه را بخوانید:👇
khl.ink/f/59875
تحلیل و تبیین
🌟 #تفسیر_امین | رویکرد ویژه در گرایش تفسیر اجتماعی
🌙 به مناسبت فرارسیدن ماه مبارک رمضان، رسانهی KHAMENEI.IR در سلسله یادداشتهای کوتاهی، با عنوان «تفسیر امین» سی ویژگی ممتاز تفسیری حضرت آیتالله خامنهای را تبیین میکند.
📣 در بیستویکمین شماره از این مجموعه، رویکردهای حضرت آیتالله خامنهای در مورد گرایش تفسیر اجتماعی قرآن تبیین شده است.
🔹️ «تفسیر اجتماعی» رویکرد و گرایش اصلی حضرت آیتالله خامنهای در تفسیر قرآن کریم است؛ اما این رویکرد با دیگر مفسران تفاوتهای مهمی دارد. در حقیقت، نگاه مبارزاتی حضرت آیتالله خامنهای در مواجهه با اندیشههای انحرافی، جریانهای التقاطی و حکومتهای طاغوتی تأثیر بسزایی در گرایش تفسیری ایشان داشته و تفسیر اجتماعی را در نگاه ایشان متمایز کرده است.
🔹️ تفسیر قرآن با رویکرد و گرایش اجتماعی، ویژگیهای مهمی دارد که عبارتند از: ۱. به آیات قرآن که مسائل اجتماعی را بیان میکند، بیشتر پرداخته میشود. ۲. به مشکلات جامعه اسلامی در عصر خویش توجه شده و با عرضه آنها بر آیات، راه حل آنها در قرآن جستوجو میشود. ۳. به گرایشهای فلسفی، مذهبی و سبکهای ادبی و فقهی توجه کمتری میشود. ۴. به جهتگیریهای عصری در مورد دشمنشناسی و جهاد با دشمنان اسلام و استعمارگران و حرکت تقریبی (وحدت بین مسلمانان) توجه میشود. ۵. به آموزههای تربیتی و ارشادی قرآن و بعد هدایتگری آن توجه ویژه میشود. ۶. در موارد لزوم، از علوم تجربی و بشری نیز برای تفسیر آیات استفاده شده است. ۷. از اسرائیلیات و روایات مجعول و خرافی، سخت پرهیز میشود. ۸. با بیانی شیوا، رسا و ساده، تلاش میشود تا تفسیر برای عموم مردم قابل استفاده باشد. ۹. به شبهات و اشکالات مخالفان نسبت به قرآن و معارف اسلامی توجه گردیده و درصدد پاسخگویی به آنها برمیآید. ۱۰. در گرایش اجتماعی، مفسر تلاش میکند سنتهای اجتماعی (قوانین ثابت جهان در عرصه اجتماعی) را بررسی و بر نیازهای عصر تطبیق دهد. (روش، گرایش و قواعد تفسیری، ص ۳۳)
🔹️ تمامی این ویژگیها در گرایش تفسیر اجتماعی حضرت آیتالله خامنهای وجود دارد. ایشان بارها به ارتباط آیات قرآن کریم با جامعه و تأثیر اجتماعی آن، همچنین پاسخگویی به نیازهای بشر معاصر تأکید کردهاند. حضرت آیتالله خامنهای در مورد ضرورت تفسیر اجتماعی میفرمایند:
🔹️ «سید جمال صدسال پیش از این میگریست و میگریاند که قرآن مخصوص هدیه دادن و زینت کردن و خواندن بر مقبرهها و نهادن بر طاقچههاست. در این صدسال چه تغییری حاصلشده است؟ آیا وضع قرآن برای امت قرآن نگرانکننده نیست؟ سخن در این است که قرآن کتاب زندگی انسان است. انسان بینهایت، انسان متکامل، انسان چندین بعدی، انسانی که تکامل او را حدومرزی نیست در همه زمانها این راهنما و معلم انسان میتواند او را دستگیری کند. نظام شایسته زندگی انسان فقط در قرآن به او آموخته میشود و بس. رفع ظلمها و تبعیضها و فسادها و جهلها و طغیانها و نارواییها و دنائتها و خیانتهایی که در طول تاریخ ممتد بشری بلای جان و مانع رشد و تعالی انسانها بوده است فقط در سایه هدایت قرآنی و برنامهای که این کتاب آسمانی برای زندگی انسان ارائه میدهد عملی است و بس. بازگشت به قرآن شعاری است که اگر بهصورت حقیقی و جدی مطرح شود میتواند فارق حق و باطل باشد. قدرتهایی که بازگشت به قرآن را تحمل نمیکنند باید از سوی ملتهای مسلمان تحمل نشوند.» (پیام به کنفرانس بینالمللی اندیشه اسلامی، ۱۳۶۲/۱۱/۱۵)
🔹️ در سالهای اخیر نیز ایشان همین رویکرد را داشته و درباره ضرورت این رویکرد به آیات قرآن میفرمایند: «ما مفاهیم اسلامی را به مرحلهی عمل و به عرصهی عمل بکشانیم. منظومهی معرفتی و ارزشی اسلام یک مجموعهی مفاهیمی است که آوردن این مفاهیم به میان مردم و آنها را به مرحله و منصّهی عمل درآوردن، یک کار بسیار بزرگ و مهمّی است... عناوین و مفاهیم معرفتی اسلام جنبهی عملیّاتی و ترجمهی عملیّاتی پیدا کند و عمل به آنها ممکن و رایج بشود.» (بیانات در دیدار اعضای مجلس خبرگان رهبری، ۱۳۹۹/۱۲/۰۴) با این توصیف، روشن میشود که تفسیر اجتماعی در اندیشه حضرت آیتالله خامنهای ابعاد متعددی دارد که باید به آن پرداخته شود.
🎤 #تحلیل_و_تبیین | #بهار_معنویت
💻 Farsi.Khamenei.ir
تحلیل و تبیین
🌟 #تفسیر_امین | رویکرد حکومتی در تفسیر قرآن
🌙 به مناسبت فرارسیدن ماه مبارک رمضان، رسانهی KHAMENEI.IR در سلسله یادداشتهای کوتاهی، با عنوان «تفسیر امین» سی ویژگی ممتاز تفسیری حضرت آیتالله خامنهای را تبیین میکند.
📣 در بیستودومین شماره از این مجموعه، توجه حضرت آیتالله خامنهای به مسائل حکومت اسلامی در تفسیر اجتماعی قرآن مطرح شده است.
🔹 یکی از ویژگیهای تفسیری حضرت آیتالله خامنهای، توجه به ابعاد مختلف تفسیر اجتماعی است. یکی از جنبههای مهم در گرایش تفسیری ایشان، موضوع «حکومت اسلامی» به شمار میآید. به همین دلیل، در آرای تفسیری ایشان، مباحث فراوانی درباره تشکیل و اداره حکومت اسلامی وجود دارد.
🔹 ایشان با بیان این نکته که نیازها و مسائل جامعه پس از حکومت اسلامی با قبل از آن تفاوت دارد، به گرایش تفسیری خود اشاره میکنند. حضرت آیتالله خامنهای درباره دلیل انتخاب سورههای جزء ۲۷ و ۲۸ برای تفسیر میفرمایند: «آیات این جزء به بعد تا جزء سىام بیشتر مدنى است، جزء سىام بیشتر مکى است؛ و ما دیدیم که این سورهها را هم کمتر تفسیر کردهاند؛ یعنى جزء آخر قرآن را که جزء سىام باشد، خب تفسیر کردهاند، جزءهاى اوّل قرآن را زیاد تفسیر کردهاند؛ این قسمتها کمتر تفسیر شده.» (تفسیر سوره مجادله، ص ۱۵)
🔹 این سخن دو نکته مهم را روشن میکند: اول اینکه رویکرد حکومتی در تفاسیر قرآن (حتی در تفاسیر اجتماعی) یک کمبود قابل توجه است. دوم اینکه رویکرد حکومتی ایشان به تفسیر قرآن، یکی از امتیازات مهم گرایش تفسیری ایشان به شمار میرود.
🔹 این امتیاز در رویکرد تفسیری حضرت آیتالله خامنهای در تفسیر آیات متعددی به وضوح قابل مشاهده است. به عنوان مثال، ایشان در تفسیر آیه ۵ سوره منافقون میفرمایند: «در باب مسائل اجتماعى میگوییم که در دوران حکومت طاغوت مردم تقسیم میشوند به دو گروه مشخّص: یک گروه، گروه مستضعفین هستند و یک گروه، گروه مستکبرین. به این استکبارى که اینجا اسم آورده میشود، میگوییم استکبار اجتماعى... معناى استکبار اجتماعى این است که در جامعه، یک گروهى یا یک جمعى از مردم جامعهى خودشان را از جمعهاى دیگر و از عامّهى مردم برتر بشمارند و این برتر شمردن منتهى بشود به اینکه امتیازات گوناگون اجتماعى را به خودشان اختصاص بدهند... همه چیز در اختیار اینها است و عامّهى مردم هیچ گونه اختیارى ندارند. در یک چنین جوامعى، به آن عامّهى مردم که هیچ اختیارى ندارند میگویند «مستضعفین». مستضعف به معناى بىپول و فقیر و مستمند و مانند اینها نیست.» (تفسیر سوره منافقون، ص۸۶ تا ۸۸)
🔹 خواننده مجموعه تفاسیر حضرت آیتالله خامنهای بهروشنی با روش و سبک خاص ایشان در تفسیر و تشریح آیات قرآن کریم آشنا میشود و توجه ایشان به نکات روشنگر این کتاب نورانی در برپایی و تحقق حکومت اسلامی و مباحث اجتماعی-سیاسی را در مییابد. این توجه در استناد و رجوع معظّمله در بیانات متعددی که در تمام سالهای قبل و پس از پیروزی انقلاب اسلامی تا کنون بیان شده، به وضوح قابل مشاهده است. (تفسیر سوره جمعه، مقدمه کتاب)
🔹 نکته دیگری که باید به آن توجه کرد این است که از منظر حضرت آیتالله خامنهای، حکومت ابزاری برای تربیت است. بنابراین، در گرایش تفسیری ایشان، خود حکومت هدف اصلی نیست، بلکه هدف میانی است که در نهایت به تربیت و هدایت جامعه منتهی میشود. از این رو، ایشان در تفسیر حکومتی آیات قرآن به این هدف مهم توجه دارند. به همین دلیل، در رویکرد تفسیری ایشان، علاوه بر بُعد اجتماعی و حکومتی، بُعد تربیتی و هدایتی نیز بهطور کامل مشهود است.
🔹 حضرت آیتالله خامنهای در این باره میفرمایند: «در نظام جمهورى اسلامى - که نظام الهى و حکومت قرآنى است - انسانها بهتر از دیگر نظامها مىتوانند طهارت خود را تأمین کنند.» (بیانات در خطبههاى نماز عید فطر، ۲۱/۱۱/ ۱۳۷۵)
🔹 همراهی رویکرد اجتماعی و حکومتی با رویکرد تربیتی و هدایتی در گرایش تفسیری حضرت آیتالله خامنهای، در حقیقت برگرفته از منطق اسلام است. ایشان درباره روش تربیتی قرآن میفرمایند: «وقتى آیات قرآن دربارهى موضوعى سخن میگوید، علاوهبر اینکه... فکر مخاطب خود را میسازد، به جنبههاى روانى و نفسانى مخاطبان هم توجّه دارد و به آموزش صِرف اکتفا نمیکند، بلکه علاوه بر آموزش میخواهد آنها را بپرورانَد و تربیت کند. این روش تعلیم و تربیت آیات قرآن است.» (تفسیر سوره برائت، ص ۲۳۴)
🎤 #تحلیل_و_تبیین | #بهار_معنویت
💻 Farsi.Khamenei.ir
🌟 بیان قرآن | عدالت و مبارزه با ظلم؛ محور تعامل ادیان مختلف
🌙 در ایام ماه مبارک رمضان، رسانهی KHAMENEI.IR برجستهترین آیات اجتماعی و سیاسی در تفسیر حضرت آیتالله خامنهای را تبیین کرده است.
🔹 در این مطلب، دکتر محمد عترتدوست، استاد دانشگاه، منطق قرآنی حکمرانی در تعامل بین ادیان مختلف را بررسی کرده است.
🔹 وقتی مجموعه بیانات رهبر انقلاب اسلامی در سالروز ولادت حضرت رسول(صلّیاللهعلیهوآله) یا در آغاز سال جدید مسیحی یا خطاب به سفرای کشورهای اسلامی را جمعآوری و دستهبندی میکنیم، متوجه میشویم که یکی از موضوعات بسیار مهمِ مورد تأکید در بیانات ایشان، سفارش به «رعایت عدل و مبارزه با ظلم» است. ایشان بسیار تأکید دارند که «اقامه عدل اساس ادیان الهی» است.
🔹 عدالت، بنیادیترین محور برای ایجاد وحدت میان ادیان است. اگر ما میخواهیم در جامعه جهانی صلح ایجاد بکنیم، مهمترین محور در این زمینه مسئله عدل است و به همین دلیل است که خدای متعال صراحتاً به پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله میفرماید که مهمترین وظیفه تو، اقامه عدل است.
🎤 #بهار_معنویت | #تحلیل_و_تبیین
🔍 ادامه را بخوانید:👇
khl.ink/f/59884
تحلیل و تبیین
🎤 #تفسیر_امین | واژهسازی از تفسیر آیات
🌙 رسانهی KHAMENEI.IR در سلسله یادداشتهای کوتاهی، با عنوان «تفسیر امین» سی ویژگی ممتاز تفسیری حضرت آیتالله خامنهای را تبیین میکند.
📣 در بیستوسومین شماره از این مجموعه، توجه حضرت آیتالله خامنهای به واژهسازی در تفسیر آیات قرآن کریم تبیین شده است.
🔹 یکی از ویژگیهای مهم رویکرد حضرت آیتالله خامنهای در تفسیر اجتماعی و رویکرد حکومتی به آن، «واژهسازی» از آیات قرآن کریم است. این ویژگی موجب میشود که دیدگاههای تفسیری مفسر، تنها در حد نوشتهها و کتابها باقی نماند؛ بلکه این دیدگاهها بهصورت کاربردی درآمده و در پیشبرد حکومت اسلامی، جامعهسازی و تمدنسازی مؤثر واقع شوند.
🔹 حضرت آیتالله خامنهای درباره ضرورت «واژهسازی» از قرآن کریم برای هدایت جامعه میفرمایند:«وقتی یک فکر جدید - مثل فکر حکومت اسلامی و نظام اسلامی و بیداری اسلامی - مطرح میشود، مفاهیم جدیدی را در جامعه القاء میکند؛ لذا این حرکت و این نهضت باید واژههای متناسب خودش را دارا باشد؛ اگر از واژههای بیگانه وام گرفت، فضا آشفته خواهد شد، مطلب ناگفته خواهد ماند.» (بیانات در دیدار بسیجیان کرمانشاه، ۱۳۹۰/۰۷/۲۲)
🔹 همچنین در جای دیگر میفرمایند: «هر فلسفهى جدیدى آن وقتى میتواند خودش را درست معرّفى کند که آن چنان که هست، با واژههاى خود و با اصطلاحات مخصوص خود در ذهنها جا بیفتد. اگر ما یک فرهنگ را، یک فکر جدید را، یک فلسفهى جدید را بخواهیم با اصطلاحات بیگانهى از آن فلسفه و فرهنگ معرّفى کنیم، درست جا نمىافتد.» (تفسیر سورهی جمعه، ص۴۱)
🔹 سپس به عنوان نمونه به اصطلاحات «استضعاف» و «استکبار» اشاره میکنند که یکی از مهمترین واژهسازیهای انقلاب اسلامی بود. ایشان میفرمایند: «اگر ما کلمهى استضعاف را نداشتیم، هیچ چیز نداشتیم جایش بگذاریم؛ کلمهى «مستضعف» درست نشاندهندهى آن قشرى است که انقلاب اسلامى به کمک او مىشتابد. ما معادلِ مستضعف، در اصطلاحات موجود جامعهى خودمان، در اصطلاحاتى که از مکاتب دیگر گرفته شد، هیچ [واژهاى] نداریم.» (تفسیر سورهی جمعه، ص۴۲) سپس تفاوت اصطلاح «مستضعف» را در مکتب اسلام و مکتبهای غیر اسلامی تبیین میکنند.
🔹 با نگاهی به کتابها و بیانات حضرت آیتالله خامنهای، با واژهها و اصطلاحات متعددی آشنا میشویم که تمام آنها به هدف کاربردیسازی تفسیر قرآن کریم در جامعه است. برای نمونه، ایشان بر اساس آیه «فَلا تُطِعِ الکافِرینَ وَ جاهِدهُم بِه جِهادًا کَبیرًا» (سوره مبارکه فرقان، آیه ۵۲) با دقت تفسیری خود، اصطلاح «جهاد کبیر» را وارد ادبیات سیاسی و اجتماعی جامعه کرده و به واسطه آن، جامعه را هدایت میکنند.
🔹 ایشان درباره تفسیر این آیه میفرمایند: «در تفاسیر گفتهاند مراد از این ضمیر «بِه»، قرآن است، با اینکه حالا کلمهی قرآن در عبارت نیامده است که ضمیر به آن برگردد لکن، هم مرحوم طبرسی در «مجمعالبیان»، هم مرحوم علّامهی طباطبائی [اینطور گفته اند]. مرحوم علاّمهی طباطبائی میگویند سیاق کلام نشان میدهد که مراد از «بِه» یعنی «بالقرآن»؛ بنده... به ذهنم رسید که یک وجه اوضحی در اینجا وجود دارد.» (دیدار رئیس و اعضای مجلس خبرگان رهبری، ۱۳۹۵/۰۳/۰۶)
🔹 ایشان درباره دیدگاه خود در تفسیر آیه میفرمایند: «فَلا تُطِعِ الکٰفِرینَ وَ جٰهِدهُم بِه، یعنی «بِعَدم الإطاعة»... جهاد کبیر یعنی این؛ جهاد برای عدم تبعیّت، برای عدم دنبالهروی از دشمن.» (دیدار رئیس و اعضای مجلس خبرگان رهبری، ۱۳۹۵/۰۳/۰۶) ایشان همچنین تأکید میکنند: «اطاعت نکردن از کفّار همان چیزی است که خدای متعال به آن گفته جهاد کبیر.» (دانشگاه افسرى و تربیت پاسداری امام حسین علیهالسلام، ۱۳۹۵/۰۳/۰۳)
🔹 حضرت آیتالله خامنهای بر اساس دیدگاه تفسیری خود، در تقسیم دوگانه «جهاد اکبر و جهاد اصغر» نوآوری کرده و میفرمایند: «این تقسیمبندی غیر از تقسیمبندی جهاد اکبر و جهاد اصغر است: جهاد اکبر که از همه سختتر است، جهاد با نفْس است... جهاد اصغر، مجاهدت با دشمن است، منتها در بین جهاد اصغر یک جهاد هست که خدای متعال آن را «جهاد کبیر» نام نهاده که آن همین است. «جهاد کبیر» یعنی چه؟ یعنی اطاعت نکردن از دشمن... در میدانهای مختلف از دشمن تبعیّت نکن.» (دانشگاه افسرى و تربیت پاسداری امام حسین علیهالسلام، ۱۳۹۵/۰۳/۰۳) در اندیشه تفسیری حضرت آیتالله خامنهای، موارد متعددی از واژهسازی قرآنی وجود دارد.
🎤 #تحلیل_و_تبیین | #بهار_معنویت
💻 Farsi.Khamenei.ir
تحلیل و تبیین
✨ ویژه ماه مبارک رمضان
📩 داستان موسی(ع)
👈 قسمت اول؛ هشدارهای تاریخی قرآن
✏️ حضرت آیتالله خامنهای: «ماجرای حضرت موسی (علیهالسّلام) ... از آن ماجراهای عبرتآمیز و عجیب تاریخ است. دربارهی این ماجرا هرچه بگویم تمام نمیشود. واقعاً قرآن گنجینهی عظیمی از تجربهی موسوی برای ماست.» ۱۳۷۳/۱۱/۲۸
🖼 قرآن کریم سنتها و قوانین متعدّدی را برای ماجرای حضرت موسی علیهالسلام و قوم بنیاسرائیل، بیان کرده است به طوری که بیشترین آیات قرآن کریم در مورد پیامبران، به بیان زندگی حضرت موسی علیه السلام اختصاص دارد.
🌙 بخش معارف اسلامی رسانه KHAMENEI.IR در ایام ماه مبارک رمضان، در سلسله یادداشتهایی به تبیین عبرتها و درسهایی از داستان زندگی حضرت موسی علیهالسلام بر اساس بیانات و نظرات تفسیری حضرت آیتالله خامنهای با عنوان «داستان موسی(ع)» میپردازد.
📩 در این یادداشت، مسئله «ضرورت پرداختن به داستان حضرت موسی علیهالسلام» تبیین شده است.
✍️ «سنّت یعنی قانون، قاعده؛ خدای متعال در عالم طبیعت، در عالم انسان قواعدی دارد، قوانینی دارد... قانون جاذبه یک قانون جلوی چشم است و همه میفهمند، [امّا] قوانینی هم دارد که همه قادر به فهم آنها نیستند؛ واقعاً سرتاسر قرآن پُر است از بیان این قوانین.» ویژگی سنتهای الهی این است که قوانینی ثابت و تغییرناپذیرند و در طول تاریخ قطعاً به وقوع میپیوندند.
🔹 قرآن کریم برای شناساندن سنتهای الهی به جامعه اسلامی، تاریخ ملّتهای گذشته و انبیای آنان را ذکر میکند و در دل آن، سنتهای متعدد حاکم بر دنیا را تبیین میکند. یکی از ملّتهایی که حجم زیادی از سنتهای الهی در آن به وقوع پیوسته، قوم «بنیاسرائیل» به رهبری «حضرت موسی علیهالسّلام» است.
🔹 نزول این حجم از آیات درباره حضرت موسی(ع) و بنیاسرائیل ــ آن هم در حساسترین لحظات مبارزه مسلمانان صدر اسلام ــ خود بهترین دلیل بر روش خداوند در نشان دادن افق روشن برای مسلمانان و اطمینان خاطر دادن به آنان برای پیروزی بر دشمن است.
🔹 در دوران معاصر نیز که تقابل دشمنان با جبهه حق به اوج خود رسیده است، شناخت قوانین الهی حاکم بر جهان هستی، آثار و برکات متعددی برای ملت اسلام در پی دارد. از این رو، حضرت آیتالله خامنهای در بیانات و جلسات تفسیر قرآن، بارها به تبیین و توضیح آیات حضرت موسی علیهالسّلام و قوم بنیاسرائیل پرداختهاند.
🔹 سؤال مهم این است که مطالعه تاریخ حضرت موسی علیهالسّلام و بنیاسرائیل با چه رویکردی باید باشد؟ به عبارت دیگر، شناخت عبرتها و درسهای تاریخ بنیاسرائیل به چه معنا است؟ از منظر حضرت آیتالله خامنهای، مطالعه تاریخ بنیاسرائیل و دیگر امتهای گذشته «یعنى همان علّتى که موجب میشود بنىاسرائیل مثلاً در چهل پنجاه قرن قبل دچار یک حالت بدى بشوند، همان علّت اگر در روزگار شما براى شما به وجود آمد، شما هم دچار همان سرنوشت خواهید شد. این، وحدت قوانین عالم و سنّتهاى عالم است...»
🌙 #بهار_معنویت | #تحلیل_و_تبیین
🔍 ادامه را بخوانید:👇
farsi.khamenei.ir/others-note?id=62709
تحلیل و تبیین
✨ ویژه ماه مبارک رمضان
📩 داستان موسی(ع)
👈 قسمت دوم؛ مراقب باشیم کفران نعمت نکنیم
🌙 بخش معارف اسلامی رسانه KHAMENEI.IR در ایام ماه مبارک رمضان، در سلسله یادداشتهایی به تبیین عبرتها و درسهایی از داستان زندگی حضرت موسی علیهالسلام بر اساس بیانات و نظرات تفسیری حضرت آیتالله خامنهای با عنوان «داستان موسی(ع)» میپردازد.
📩 در دومین یادداشت از این مطالب، مسئله «سنت الهی در هنگام کفران نعمت از سوی قوم بنیاسرائیل» تبیین شده است.
✍ خداوند متعال در قرآن کریم برای هدایت مؤمنان از روشهای گوناگونی بهره گرفته است. یکی از این روشها، بیان داستانها و سرگذشت ملّتهای پیشین است تا مؤمنان با تأمل در آنها، از حوادث و سرنوشت آنان درس و عبرت بگیرند. در میان این ملّتها، داستان حضرت موسی علیهالسّلام و قوم بنیاسرائیل بیش از دیگران مورد توجه قرار گرفته است.
👈 یکی از این سنتها که در دل داستانهای عبرتآموز ماجرای بنیاسرائیل وجود دارد، این قانون حتمی و ثابت است که «کفران نعمت، باعث زوال نعمت میشود.» این سنت در طول تاریخ و در امتهای گوناگون به وقوع پیوسته است.
🔹️ بر اساس آیات متعدد قرآن کریم، خداوند به ملّت بنیاسرائیل لطف داشته و نعمتهای فراوانی به آنان عطا کرده بود؛ اما آنان قدر این نعمتها را ندانستند و کفران کردند.
🔹️ حفظ و نگهداری نعمتهای الهی سختتر از بهدست آوردن آن است. بنیاسرائیل مصداق بارز ملّتی بودند که در حفظ نعمتهای الهی کوتاهی کردند و آنها را به فراموشی سپردند. دیدگاه عموم مفسران در تفسیر آیه هفتم سوره حمد این است که خداوند به عدهای نعمت داده است و به عدهای نعمت نداده و آنان را مورد غضب قرار داده و عدهای را نیز گمراه کرده است؛
✏️ اما حضرت آیتالله خامنهای بر این باور است که خداوند به همه انسانها نعمت میدهد، اما نعمتدادهشدگان به دو گروه تقسیم میشوند: «یک عدّه کسانى که وقتى نعمت الهى را دریافت کردند، نمىگذارند که خداى متعال بر آنها غضب کند و نمىگذارند گمراه شوند... یک دسته هم کسانى هستند که خدا به آنها نعمت داد، اما نعمت خدا را تبدیل کردند و خراب نمودند. لذا مورد غضب قرار گرفتند؛ یا دنبال آنها راه افتادند، گمراه شدند.»
🔹️ کفران نعمت بنیاسرائیل عاقبت بدی را برای آنان به دنبال داشت؛ به گونهای که مُهر ذلت و پستی بر پیشانی آنان کوبیده شد. بنیاسرائیل با کفران نعمت مورد لعنت دائمی خدا قرار گرفتند؛ چرا که «بنى اسرائیل هم جزو کسانى بودند که خداى متعال برایشان انعام کرد و قرآن مصرّح این معناست... اما همین بنى اسرائیل، کسانى بودند که بعدها کارشان به جایى رسید که خداى متعال، لعنت دائمى بر آنان فرستاد.»
✏️ حضرت آیتالله خامنهای بعد از تفسیر آیات مربوط به بنی اسرائیل، نظام جمهوری اسلامی را یکی از نعمتهای الهی به ملّت ایران دانسته و میفرمایند: «ما ملّت ایران نعمت بزرگى را به دست آوردیم که عبارت بود از نعمت جمهورى اسلامى و حاکمیّت دین و آزادى؛ آزادى از زورگویى قدرتهاى بزرگ... باید ملّت ما با همان ارادهاى که این نظام را در طول چند سال مبارزه به وجود آورد و در طول چند سال مبارزه و مقاومت حفظ کرد، در آینده هم با قدرت، با مقاومت، با مجاهدت، با آگاهى و هوشیارى، این نعمت بزرگ الهى را حفظ کند.»
🔹️انسان نسبت به نعمتهایی که به او داده میشود، وظایفی دارد. یکی از مهمترین این وظایف، شکرگزاری است؛ وگرنه مانند بنیاسرائیل که کفران کردند، از نعمت محروم خواهد شد... بنابراین، باید توجه کرد که سنت الهی درباره نعمت همواره پابرجاست و هر کس نعمت خدا را نادیده بگیرد و کفران کند، همانند بنیاسرائیل گرفتار ذلت و محرومیت خواهد شد؛ شکرگزاری و حفظ نعمت، تنها راه بهرهمندی از رحمت الهی است.
🌙 #بهار_معنویت | #تحلیل_و_تبیین
🔍 ادامه را بخوانید:👇
farsi.khamenei.ir/others-note?id=62729
تحلیل و تبیین
✨ ویژه ماه مبارک رمضان
📩 داستان موسی(ع)
👈 قسمت سوم؛ ثروتمندی معیوب قارونی
🌙 بخش معارف اسلامی رسانه KHAMENEI.IR در ایام ماه مبارک رمضان، در سلسله یادداشتهایی به تبیین عبرتها و درسهایی از داستان زندگی حضرت موسی علیهالسلام بر اساس بیانات و نظرات تفسیری حضرت آیتالله خامنهای با عنوان «داستان موسی(ع)» میپردازد.
📩 در سومین یادداشت از این مطالب، مسئله «سنت الهیِ آزمایش با ثروت در داستان قارون» تبیین شده است.
✍️ سنتهای الهی در طول تاریخ، در میدانهای گوناگون به وقوع پیوسته است. گاه محورِ امتحان «نعمت» است؛ نعمتی که اگر درست شناخته و درست بهکار گرفته شود، مایهی رشد و استحکام جامعه میشود و اگر بد مصرف گردد، راهِ سقوط را هموار میکند. یکی از برجستهترین صحنههای این امتحان، «ثروت» است.
🔹 داستان حضرت موسی علیهالسّلام و قوم بنیاسرائیل، فقط روایتِ رویارویی با فرعون نیست؛ در دلِ همین تاریخ، ماجرای قارون بهعنوان یکی از مهمترین رخدادها، چهرهی این سنت الهی را آشکار میسازد: ثروت، مایهی آزمایش انسان است.
🔹 در نگاه معارفیِ توحیدی، ثروت یک حقیقتِ مستقل و «منشأ اصالت» نیست، بلکه امانت و عطای الهی است و ارزشگذاری آن تابعِ نحوهی نسبت ما با خدا و نحوهی مصرف و کارکرد آن میشود؛ یعنی ثروت، اگر در مسیر صحیح قرار بگیرد، وسیلهی رشد، خدمت و آبادانی است. از همین زاویه است که در منطق اسلام، اقتصاد و تولید ثروت بهعنوان یک رکن در نظام اسلامی مطرح میشود.
🔹 داستان قارون یکی از عرصههای بروز و ظهور سنتهای الهی است. خداوند در داستان قارون به امت اسلامی نشان میدهد که ثروت چگونه میتواند مایهی پیشرفت یا سقوط شود. «قارونِ مبغوضِ خبیثِ ملعونِ الهى، آن قدر انسان بدى است که قرآن کریم بخشى را به او اختصاص داده است.» قرآن کریم در معرفی قارون صرفاً یک ثروتمند را نقد نمیکند، بلکه الگوی معیوبِ ثروتمندی را نقد میکند. در حقیقت «قارون یک نمونهى کامل و یک ثروتمند نامطلوب از نظر اسلام و قرآن و شرع و همه است.»
🔹 مشکل اصلی قارون این نبود که ثروت داشت؛ مشکل او این بود که ثروت را از خودش میدید و نسبت آن را با خدا قطع کرده بود. بنابراین «آن چیزى که براى انسان خطرناک است، همین احساس استغناء است، احساس بىنیازى است، احساس قدرت است، احساس دانایی است، اتّکاء به دانایى خویشتن است ... این غرور، فخر، تکبّر، تکیهی به آنچه در انسان هست و چیز کم و ناچیزى است و انسان آن را چیزى مىانگارد و خیال مىکند زیاد است، بزرگترین بلیّهها است.»
🔹 شیوه مواجهه صحیح با ثروت این است که اولاً فرد ثروتمند، ثروت را عطای الهی بداند. ثانیاً آن را در مسیر آخرت، عدالت اجتماعی و احسان به خلق به کار بگیرد. مؤمنان جامعهی بنیاسرائیل همین توصیه را به قارون داشتند.
🔹 یک جامعهی ایمانی برای اینکه «قارونی» نشود، باید همزمان مراقبِ نفس، هدفِ زندگی، شیوهی کسبوخرج و پیوند دائمی با خدا باشد؛ چون خطر فقط در «افراد ثروتمند» نیست، در «نفسِ قارونپرور» است. «یک انسان معمولى هم میتواند در دل و درون خود یک فرعون داشته باشد و بهقدر توان و امکانات خود، فرعونى و قارونى و قیصرى و امپراتورانه عمل کند. اگر امکاناتش بیشتر شد، او هم مثل فرعون و قارون و بقیهى گردنکشان و طواغیت تاریخ خواهد بود.»
👈 پس جامعهی ایمانی اول باید جایگاه مال را درست تعریف کند... گام بعد، مهارِ آزمندی است؛ چون قارونیشدن از همین نقطه شروع میشود... از طرف دیگر، جامعهی ایمانی باید اقتصادِ سالم داشته باشد... در کنار این ضابطهها، یک معیارِ درونی هم باید نهادینه شود؛ معیاری که نگذارد ثروت به تکیهگاهِ انسان تبدیل شود...
🌙 #بهار_معنویت | #تحلیل_و_تبیین
🔍 ادامه را بخوانید:👇
farsi.khamenei.ir/others-note?id=62767