﷽
#اسلام_و_انسان
#اسلام_و_نیازها_ی_عصر_ما
(قسمت سیزدهم)
🔍در قسمت قبل شروع به پاسخ تفصیلی قرآن کریم از دین کردیم در مواجهه با این سوال که
⬅️«دین اسلام که یک سلسله عقاید و اخلاق و مقررات ثابت دارد، چگونه می تواند جهان بشریت را با در نظر گرفتن ترقیات و پیشرفتهای حیرت انگیز آن اداره کند و نیازمندیهای موجود را پاسخگو باشد؟»
مقدمه دوم: وسیله تشخیص احتیاجات اجتماعی و انسانی
بیان مطلب:
✅ در مقدمه اول گفته شد:
عامل اصلی پیدایش قوانین و مقررات اجتماعی ،احتیاجات زندگی است (= احتیاجات اجتماعی=احتیاجات انسانی)
ونیز باید این مساله را به این مقدمه اضافه کرد که:
تمام اقوام حتی ملل وحشی برای خود قوانین و مقرراتی دارند.
✅ اکنون در مقدمه دوم مطرح می کنیم که:
وسیله تشخیص احتیاجات زندگی (= احتیاجات اجتماعی=احتیاجات انسانی) چیست؟
در پاسخ به این سوال، دو نظر را بیان می کنیم:
🔹نظر دنیای مترقی
🔹نظر اسلام
⛔️1)نظر دنیای امروز: خواست اکثریت افراد اجتماع
نقد این دیدگاه:
❇️ خواست اکثریت همیشه با واقع تطبیق نمیکند.
❇️ یک سلسله قوانین(قوانین مربوط به اوضاع و احوال خاص) با گذشت زمان و پیشرفت تمدن عوض می شود اما سلسله دیگر از قوانین(قوانین مربوط به اصل "انسانیت" که قدر مشترک میان همه انسانها در تمام ادوار و در تمام شرایط و محیطهاست) لا یتغیر می.باشد.
2) نظر اسلام: در قسمت بعد به آن میپردازیم ...
#علامه_طباطبایی
#اسلام_و_انسان_معاصر
https://eitaa.com/madresehbagherain
﷽
#اسلام_و_انسان
#اسلام_و_نیازها_ی_عصر_ما
(قسمت چهاردهم)
در مقدمه دوم از پاسخ تفصیلی قرآن کریم از دین قرار بود نظر اسلام را بیان کنیم:
🔰مقدمه دوم🔰
وسیله تشخیص احتیاجات زندگی(احتیاجات اجتماعی و انسانی)
2) نظر اسلام: آن را در چند گام بیان میکنیم:
✅ گام اول: نظر اسلام پیرامون تربیت:
🔸اسلام از این نظر که
🔅 آیینی است جهانی
🔅 و نظر خاصی به جماعت مخصوصی و زمان و مکان معینی ندارد
⏸ در تعلیم و تربیت مخصوص خود،"انسان طبیعی"[1] را در نظر گرفته یعنی نظر خود را تنها به ساختمان مخصوص انسانیت معطوف داشته که شرایط یک فرد انسان عادی در آن جمع و مصداق انسان باشد.
[1]:"انسان طبیعی": یعنی انسان فطری یعنی انسانی که فطرت خدادادی را داشته و شعور و اراده او پاک باشد و با اوهام و خرافات لکه دار نشده باشد.
🔸امتیاز نوع انسانی از حیوانات دیگر :
🔅 انسان به نیروی خود مجهز است و در پیمودن راه زندگی، "عقل و فکر" به کار میبندد.
🔅 اما فعالیت هر حیوان زنده جز انسان، مرهون شعور و ارادهای است که تنها عاملش عواطف آن حیوان است. که با ظهور این عواطف و در اثر اراده فعالیت زندگی را دنبال میکند.
🔸از آنجا که تربیت کامل هر نوعی باید با پرورش امتیازات و مشخصات همان نوع انجام گیرد، اساس تعلیم و تربیت خود را روی اساس تعقل گذاشته نه عاطفه واحساس
⏸ از همین جاست که دعوت دینی در اسلام به سوی یک سلسله عقاید پاک و اخلاق فاضله و قوانین عملیاست که انسان فطری با تعقل خدادادی خود و خالی از شائبه اوهام، صحت و واقعیت آنها را تایید میکند.
#علامه_طباطبایی
#اسلام_و_انسان_معاصر
https://eitaa.com/madresehbagherain
﷽
#اسلام_و_انسان
#اسلام_و_نیازها_ی_عصر_ما
(قسمت پانزدهم 1)
درمقدمه دوم از پاسخ تفصیلی قرآن کریم از دین قرار بود نظر اسلام را بیان کنیم:
مقدمه دوم: وسیله تشخیص احتیاجات زندگی(احتیاجات اجتماعی و انسانی)
2) نظر اسلام: آن را در چند گام بیان می کنیم:
✅ گام دوم: "ادراکات انسان فطری"
انسان فطری با فطرت خدادادیش درک میکند که:
🔆پیدایش این جهان پهناور و آثار و خواص و فعالیتهای بیشمار همه آفریده خدای یگانه است و با نظام شگفت آور و دقیق ترین قوانین جاریه اش به سوی او برمیگردد.
🔅درک میکند که: جهان هستی یک واحد بزرگ را تشکیل میدهد که بین تمام اجزایش ارتباط و همبستگی کامل است.
🔅درک میکند: درپیدایش عالم انسانی، تمام جهان هستی سهم دارند و در پرتو رهبری و تربیت جهان آفرینش زندگی میکند که البته درحقیقت جهان آفرینش" اراده خدای جهان "میباشد که او(انسان) را یک فاعل مختار و آزاد ساخته و بار آورده.
🔆سپس به دنبال این افکار با عقل درک میکند که: سعادت حقیقی در زندگی همین مقصدی است که جهان آفرینش برایش تشخیص داده و او را به سوی ابزار آفرینش سوق داده و رهبری میکند که البته اراده خدای یگانه و هستی دهنده و پرورنده انسان و جهان به آن تعلق گرفته و برای انسان صلاح دیده است.
ادامه دارد...👇
#علامه_طباطبایی
#اسلام_و_انسان_معاصر
https://eitaa.com/madresehbagherain
﷽
#اسلام_و_انسان
#اسلام_و_نیازها_ی_عصر_ما
(قسمت پانزدهم 2)
⏸ انسان فطری پس از این مقدمات یک قضاوتی میکند:
برای او یگانه راه خوشبختی و سعادت در مسیر زندگی، همین است که
✅ پیوسته مو قعیت وجودی خودش را درنظر بگیرد و خودش را
🔅 جزء متصل و لاینفک و تحت حکومت جهان آفرینش و آفریده حقیقی خدای آفرینش بداند و هرگز از آن غفلت نکند.
🔅ودر هر حرکت و سکونی ودر برابر هر فعالیتی، تکالیف لازم الاجرای خود را از لابلای دفتر آفرینش بخواند و به موقع اجرا کند.
🔆❇️🔆خلاصه تکالیف بی شمار این کتاب این است که:
🔅 در زندگی جز برای خدای یگانه در مقابل کسی نباید خضوع و کوچکی نمود.
🔅و طبق آنچه عواطف انسانی و خواستهای وجودی اقتضا دارد، به شرط تایید عقل باید عمل انجام داد.
#علامه_طباطبایی
#اسلام_و_انسان_معاصر
https://eitaa.com/madresehbagherain
﷽
#اسلام_و_انسان
#اسلام_و_نیازها_ی_عصر_ما
(قسمت شانزدهم)
در مقدمه دوم از پاسخ تفصیلی قرآن کریم از دین قرار بود نظر اسلام را بیان کنیم:
مقدمه دوم: وسیله تشخیص احتیاجات زندگی(احتیاجات اجتماعی و انسانی)
2) نظر اسلام: در چند گام بیان میکنیم:
✅ گام سوم: مقررات ثابت و متغیر
❇️ در گام دوم نتیجه گرفتیم که: یگانه راه خوشبختی انسان این است که خودش را
🔅 جزء لاینفک و تحت حکومت جهان آفرینش و آفریده حقیقی خدای آفرینش بداند و تکالیف لازم الاجرای خود را به موقع اجرا کند. و خلاصه تکالیفش این شد که :
🔅 در زندگی جز برای خدای یگانه خضوع نکند.
🔅و طبق آنچه عواطف انسانی و خواست های وجودی اقتضا دارد، به شرط تایید عقل باید عمل انجام داد.
❇️ گام سوم: این اقتضاءات که در نظر انسان، خودش را در قیافه احکام و قوانین نشان میدهد دو بخش است:
🔸 قوانین حافظ منافع حیات انسانی: که انسان همیشه به اجرایشان نیازمند است. مثل قوانین مربوط به #عبودیت و خضوع فرد نسبت به آفریدگار خود( که هیچ تغییری درش نیست) و کلیات مقررات مربوط به اصول زندگی انسانی از غذا و مسکن و...
🔸مقررات موقتی که با اختلاف طرز زندگی اختلاف پیدا میکند و با پیشرفت تدریجی مدنیت قابل تغییر است. مثلا مرکب بشر یک زمانی اسب و الاغ بود و با پیشرفت، مرکبهای او حیرت آورشده.
✅نتیجه نهایی گامهای بیان شده در پاسخ اجمالی اسلام به احتیاجات واقعی هر عصر در قسمت بعد ارائه میشود.
#علامه_طباطبایی
#اسلام_و_انسان_معاصر
https://eitaa.com/madresehbagherain
﷽
#اسلام_و_انسان
#اسلام_و_نیازها_ی_عصر_ما
(قسمت هفدهم)
✅نتیجه نهایی گامهای بیان شده در پاسخ اجمالی اسلام به احتیاجات واقعی هر عصر:
اسلام که
🔅نظر تربیتی خود را معطوف انسان فطری داشته
🔅و با دعوت خود اجتماع بشر را به اجتماع پاک فطری که دارای
اعتقاد پاک فطری، عمل پاک فطری و مقصد پاک فطری است، رهبری می کند
🔆 همان افکار بیشائبه انسان فطری را در اعتقاد و عمل، برنامه لازم الاجرای خود قرار داده است. در نتیجه مقررات خود را به دو بخش ثابت و متغیر تقسیم نموده است:
✳️ بخش اول را که روی اساس آفرینش انسان و مشخصات ویژه او استوار است، به نام " دین و شریعت اسلامی " نامیده و در پرتو آن به سوی سعادت انسانی رهبری می کند.
✅سوره مبارکه روم آیه 30: «فاقم وجهک للدین حنیفا فطرت الله التی فطر الناس علیها لا تبدیل لخلق الله ذلک الدین القیم ...»
✳️ بخش دوم که مقرراتی قابل تغییر است و به حسب مصالح مختلف زمانها و مکانها اختلاف پیدا میکند به عنوان آثار ولایت عامه منوط به نظر نبی اسلام و جانشینان و منصوبین از طرف اوست که در شعاع مقررات ثابته دینی و به حسب مصلحت وقت و مکان، آن را تشخیص داده و اجرا نمایند.
البته اینگونه مقررات به حسب اصطلاح دین، احکام و شرایع آسمانی محسوب نمیشود و دین نامیده نشده است:
سوره مبارکه نساء، آیه 59: «یا ایها الذین آمنوا اطیعوا الله و اطیعوا الرسول و اولی الامر منکم...»
✅ از قسمت بعد، این بحث مختصر به صورت مبسوطی توضیح داده خواهد شد...
#علامه_طباطبایی
#اسلام_و_انسان_معاصر
https://eitaa.com/madresehbagherain
﷽
#اسلام_و_انسان
#اسلام_و_نیازها_ی_عصر_ما
(قسمت هجدهم)
🔍دانستیم که اسلام مقررات خود را به دو قسم متمایز از هم تقسیم مینماید:
1⃣مقررات ثابت
2⃣ مقررات متغیر
❇️مقررات ثابت: مقررات و قوانینی است که در وضع آنها، واقعیت انسان طبیعی در نظر گرفته شده؛
✔️یعنی #طبیعت انسانی
🔸اعم از شهری، بیابانی، سیاه، سفید، قوی و ضعیف
🔸در هر منطقه و در هر زمانی، بساط زندگی خود را پهن کند؛
🔸از این جهت که با ساختمان انسانی ساخته شده و با قوا و ابزار داخلی و خارجی انسانی مجهز گردیده، ⬅️ اینگونه است که همین که دو فرد یا بیشتر دور هم جمع شده و دست تعاون و همکاری به هم داده و زندگی دسته جمعی را شروع نمودند، خواه ناخواه با یک رشته نیازمندیهایی روبرو میشوند که باید برای برطرف ساختن آنها قیام کنند و نظر به اینکه:
🔹ساختمان وجودی آنها یکی است
🔹و در خواص انسانیت یکی میباشند،
بدون تردید حوائج و نیازمندیهای آنها نیز مشترکا یک طبیعت داشته و مقررات یکنواخت لازم دارند.
⏪پس روشن است که انسان طبیعی، پیوسته یک سلسله مقررات ثابت نیاز دارد.
#علامه_طباطبایی
#اسلام_و_انسان_معاصر
https://eitaa.com/madresehbagherain
﷽
#اسلام_و_انسان
#اسلام_و_نیازها_ی_عصر_ما
( ادامه قسمت هجدهم)
گفتیم اسلام مقررات ثابت و متغیر دارد.
❇️ مقررات ثابت: در قسمت هجدهم توضیح داده شد.
❇️ نظر اسلام راجع به مقررات ثابت: اسلام نیز در دعوت پاک خویش با مردم سخنی جز این به میان نیاورده است. اسلام میگوید زندگی انسان را جز یک سلسله مقرراتی که بر دستگاه آفرینش عمومی و خصوصی انسان قابل تطبیق بوده باشد چیز دیگری نمیتواند تامین کند و میگوید:
🔸باید به ادراک خدادادی و شعور وجدانی خود مراجعه کرده و از هرگونه هوسبازی دوری جست و آنچه را حق تشخیص دادیم از آن تبعیت کنیم.
⛔️ما نباید به تبعیت از یک رشته حقایق حقه نام تقلید دهیم و نباید به نام "غرور ملی" و "سنن و آداب باستانی" از نیاکان خود تقلید نماییم.
⛔️ما نباید بر خدا شناسی اسم کهنه پرستی گذاشته فرمانبردار یک عده زورمند هوسران گردیده و در نتیجه در هر گوشه و کناری صدها خدای سنگی درست کرده و به نام آنها سر تعظیم فرود آوریم.
💠اساساً اسلام لفظ" اسلام" را از آن جهت برای خود انتخاب نموده که این نکته را در دعوت خود گوشزد کند که او تنها و تنها پرستش خدای یگانه و آفریننده دستگاه عظیم آفرینش و رعایت آفرینش واقعی انسان و به عبارت دیگر به تبعیت حق دعوت کرده و به سوی آن را رهبری میکند.
💠اسلام در مرحله تشخیص تفصیلی همین نظر یک سلسله اعتقادات و یک رشته اخلاق و یک عده قوانین به عالم بشریت پیشنهاد نموده است و آنها را حق لازم الاتباع معرفی نموده و دین غیر قابل تغییر وتبدیل آسمانی نام می گذارد.
#علامه_طباطبایی
#اسلام_و_انسان_معاصر
https://eitaa.com/madresehbagherain
﷽
#اسلام_و_انسان
#اسلام_و_نیازها_ی_عصر_ما
(قسمت نوزدهم)
گفتیم اسلام دو گونه مقررات دارد: ثابت و متغیر.
❇️ مقررات ثابت: در قسمت هجدهم توضیح داده شد.
❇️ مقررات متغیر: همانطور که انسان یک رشته مقررات ثابت لازم دارد ، همچنین به یک رشته مقررات قابل تغییر نیز نیازمند است و هرگز اجتماعی از اجتماعات انسانی بدون اینگونه مقررات، حالت ثبات و بقا را به خود نخواهد گرفت؛ زیرا زندگی همان انسان طبیعی که
🔅نظر به ساختمان ویژه خود ثابت و یکنواخت است
🔅نظر به مقتضیات مکانی و زمانی پیوسته با حالت تحول و تکامل مواجه و با عوامل انقلابی و شرایط رنگارنگ زمان و مکان کاملا دست به گریبان است و تدریجاً شکل خود را عوض نموده و بر محیط تازه منطبق می سازد، این تغییر اوضاع حتماً تغییر مقررات را ایجاب می کند.
از این قسم از احکام و مقررات در اسلام به اصلی به نام " اختیارات والی" تعبیر می کنیم.
این اصل است که در اسلام به احتیاجات قابل تغییر و تبدیل مردم در هر عصر و زمان و در هر منطقه و مکانی پاسخ میدهد و بدون اینکه مقررات ثابت اسلام دستخوش نسخ و ابطال شود، نیازمندیهای جامعه انسانی را نیز رفع می نماید.
#علامه_طباطبایی
#اسلام_و_انسان_معاصر
https://eitaa.com/madresehbagherain
﷽
#اسلام_و_انسان
#اسلام_و_نیازها_ی_عصر_ما
( ادامه قسمت نوزدهم)
✳️ توضیح " اختیارات ولی" در مقررات متغیر:
🔸همانطور که یک فرد از جامعه اسلامی در اثر حقوقی که از راه قانونی دینی به دست آورده می تواند در محیط زندگی ویژه خود هرگونه تصرفاتی کند؛
🔸همچنین ولی امر مسلمین که از نقطه نظر اسلامی تعین پیدا کرده باشد نظر به ولایت عمومی که در منطقه حکومت خود دارد و در حقیقت سر رشته دار افکار جامعه اسلامی و مورد تمرکز شعور و اراده همگانی است، تصرفی را که یک فرد در محیط زندگی خود می توانست بکند او در محیط زندگی عمومی میتواند انجام دهد.
🔵 از اختیارات والی این است که او میتواند در سایه تقوا و رعایت احکام ثابته دینی هرگونه مقررات جدیدی که در پیشرفت زندگی اجتماعی جامعه مفید باشد و به صلاح اسلام و مسلمین تمام شود وضع کند و هیچ گونه ممنوعیتی در وضع و اجرای آن نیست. مثلاً:
🔹برای راه ها و معابر و خانه و کاشانه و بازار نقل و تحویل کسب و کار و روابط طبقات مردم وضع نماید؛
🔹 می تواند روزی امر به دفاع نموده و در تجهیزات لشکر و هرگونه مقدمات لازمه آن تصمیم گرفته و به موقع اجرا بگذارد یا وقتی نظر به صلاح مسلمین از دفاع خودداری کرده و یا معاهده متناسب بگذارد.
🔹میتواند در پیشرفت فرهنگ مربوط به دین یا به زندگی مرفه مردم تصمیماتی اتخاذ کرده و دست به عملیات وسیعی بزند یا روزی چند رشته ای از معلومات را پس زده و از رشته دیگری ترویج کند.
#علامه_طباطبایی
#اسلام_و_انسان_معاصر
https://eitaa.com/madresehbagherain
﷽
#اسلام_و_انسان
#اسلام_و_نیازها_ی_عصر_ما
( قسمت بیستم)
✳️ فرق مقررات ثابت یا احکام الهی (متن شریعت) با مقررات متغیر ( اختیارات والی):
🔆اگرچه مقررات متغیر؛ در اسلام لازم الاجرا میباشد و ولی امر که به وضع و اجرای آنها موظف است لازم الاطاعه است؛
✅ ولی در عین حال شریعت و حکم خدایی شمرده نمیشود.
✅ اعتبار این گونه مقررات طبعاً تابع مصلحتی است که آن را ایجاب کرده و به وجود آورده است و به محض از میان رفتن مصلحت از میان میرود و در این صورت ولی امر سابق یا ولی امر جدید از میان رفتن حکم سابق و به میان آمدن حکم لاحق را به مردم اعلام داشته و حکم سابق را نسخ مینماید.
🔆 اما احکام الهی که متن شریعت می باشد:
✅ برای همیشه ثابت و پایدار است.
✅ و کسی حتی ولی امر نیز حق این را ندارد که آنها را به مصلحت وقت تغییر دهد و به ملاحظه از بین رفتن پارهای از آنها در نظر او، آنها را الغا نماید.
#علامه_طباطبایی
#اسلام_و_انسان_معاصر
https://eitaa.com/madresehbagherain
﷽
#اسلام_و_انسان
#اسلام_و_نیازها_ی_عصر_ما
قسمت بیست و یکم
✳️ دو اشکال و ایراد مطرح در مورد ساحت اسلام و پاسخ به آن با توضیحات مقررات ثابت و متغیر اسلام:
⛔️اشکال بی پایه اول: قانون اسلام ناقص بوده و مشتمل به یک سلسله قوانینی که برای امروز ضروری باشد نیست.
🔻با این توضیح که:
دامنه زندگی اجتماعی انسان به طوری وسعت پیدا کرده که هیچ گونه قابل مقایسه با زندگی چهارده قرن پیش نیست.
⁉️مقرراتی را که دستگاه حمل و نقل امروزی به تنهایی لازم دارد به طور موقت بیشتر و وسیع تر از همه مقررات زندگی است که در زمان پیغمبر اسلام لازم بوده است.
⁉️همچنین در هر گوشه و کنار زندگی امروز مقررات بی حد و حساب خوابیده که سابقاً هرگز وضع و اجرای آنها مورد نیاز نبوده است.
⏸ از این جهت دیگر مقررات اسلام که اثری از این گونه احکام در میان آنها نیست به درد دنیای امروز نمی خورد.
🔆 پاسخ کوبنده اسلام به اشکال:
این ها تصور کردهاند که آیین پاک اسلام مقررات قابل تغییر ندارد و تنها با یک رشته احکام ثابت و یکنواخت میخواهد دنیای متحول و متکامل را برای همیشه اداره نماید یا با نیروی تیغ به جنگ این دستگاه غیرقابل مقاومت آفرینش برخاسته و جلوی پیشرفت جبری تمدن انسانی را بگیرد.
#علامه_طباطبایی
#اسلام_و_انسان_معاصر
https://eitaa.com/madresehbagherain