دو تنگه، یک اهرم؛ هرمز و بابالمندب چه قدرتی به ایران میدهند؟
یورونیوز
قسمت دوم
حوثیها چه چیزی را تغییر دادهاند؟
حوثیها در روزهای اخیر بندر مخا را تصرف کرده و به جزیره پریم در قلب باب المندب رسیدهاند. این جزیره در موقعیتی قرار گرفته که بر مسیرهای عبوری از تنگه اشراف دارد.
حوثیها پیش از این نیز نشان دادهاند برای ایجاد اختلال در کشتیرانی بینالمللی لزوما نیازی به «بستن» کامل یک تنگه ندارند.
حملات آنها به کشتیها در دریای سرخ از سال ۲۰۲۳ باعث شد شرکتهای بزرگ کشتیرانی مسیر بسیاری از کشتیهای خود را تغییر دهند و به جای دریای سرخ و کانال سوئز، آنها را از مسیر بسیار طولانیتر دماغه امید نیک در جنوب آفریقا عبور دهند.
این تفاوت مهم است، کنترل جغرافیایی یک آبراه تنها راه اعمال قدرت بر آن نیست. کافی است خطر حمله به اندازهای افزایش یابد که شرکتهای کشتیرانی، مالکان کشتی و شرکتهای بیمه استفاده از آن مسیر را بیش از حد پرهزینه ارزیابی کنند.
آیا ایران اکنون دو تنگه را کنترل میکند؟
توصیف وضعیت به عنوان «کنترل ایران بر هر دو تنگه هرمز و باب المندب» کاملا با واقعیت منطبق نیست.
در هرمز، ایران یک بازیگر مستقیم است. نیروهای نظامی ایران در ساحل و جزایر اطراف حضور دارند و تهران مستقیما میتواند بر امنیت و رفتوآمد کشتیها اثر بگذارد. سه جزیره تنب بزرگ، کوچک و ابوموسی، به همراه قشم یک کمربند دفاعی مستحکم در ورودی و خروجی تنگه هرمز ایجاد کردهاند که از طریق آنها عبور و مرور کشتیها کاملا تحت نظارت و احیانا تیررس ایران قرار میگیرد.
اما بابالمندب متفاوت است. ایران در آنجا موقعیت جغرافیایی مشابهی ندارد و حوثیها نیز، با وجود حمایت گسترده نظامی و سیاسی تهران، یک بازیگر یمنی با ساختار فرماندهی و منافع خاص خود هستند.
با این حال، رابطه دو طرف بسیار عمیق است. اگرچه تهران همواره هدایت مستقیم حوثیها را رد کرده است اما گزارشهای متعددی وجود دارد که نشان میدهد تسلیحات و مشاوره سیاسی و نظامی ایران در پیشروی اخیر حوثیها در ساحل دریای سرخ نقش مهم، چه بسا تعیین کننده داشته است.
بنابراین به نظر میرسد آنچه ایران در باب المندب دارد بیشتر اهرم نفوذ است تا کنترل مستقیم.
اگر هرمز بسته شود، نفت از کجا میرود؟
کشورهای تولیدکننده نفت سالها با صرف میلیاردها دلار هزینه تلاش کردهاند تا وابستگی خود را به تنگه هرمز کاهش دهند.
عربستان سعودی خط لوله شرق-غرب را در اختیار دارد که نفت مناطق شرقی این کشور را بدون عبور از هرمز به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ منتقل میکند.
امارات نیز خط لولهای دارد که نفت میدانهای ابوظبی را مستقیما به فجیره در دریای عمان میرساند و به این ترتیب هرمز را دور میزند.
این زیرساختها اهمیت زیادی دارند، اما مشکل را کاملا حل نمیکنند. آژانس بین المللی انرژی پیش از این گزارش کرده بود که عربستان حتی در سال ۲۰۲۴، زمانی که حملات حوثیها کشتیرانی در بابالمندب را مختل کرده بود، از خط لوله شرق-غرب برای انتقال نفتی استفاده میکرد که در غیر این صورت باید از هرمز عبور میکرد.
یعنی بخشی از راهحل دور زدن یک گلوگاه، نفت را به سمت گلوگاه دیگری هدایت میکند.
ادامه دارد ...
@taghaviniaa
دو تنگه، یک اهرم؛ هرمز و بابالمندب چه قدرتی به ایران میدهند؟
یورونیوز
قسمت سوم
هرمز را دور بزنید با بابالمندب چه میکنید؟
فرض کنیم نفت عربستان از شرق کشور با خط لوله به ینبع برسد و دیگر نیازی به عبور از تنگه هرمز نباشد.
در این صورت اگر مقصد آن اروپا باشد، نفتکش پس از بارگیری در دریای سرخ باید به سمت شمال حرکت کند و از کانال سوئز عبور کند. اگر مسیر جنوب دریای سرخ و بابالمندب ناامن باشد، الگوی حرکت نفتکشها و دسترسی به بازارهای آسیایی و اروپایی پیچیدهتر و پرهزینهتر میشود.
کشتیها میتوانند مسیر خود را تغییر دهند، اما جایگزین اصلی عبور از دریای سرخ، دور زدن قاره آفریقا از دماغه امید نیک است.
این مسیر طولانیتر است و به معنای مصرف سوخت بیشتر، زمان حمل طولانیتر، نیاز به تعداد بیشتری کشتی و افزایش هزینه بیمه و حملونقل است.
در سهماهه دوم سال ۲۰۲۶، روزانه حدود ۹.۴ میلیون بشکه نفت از مسیر دماغه امید نیک عبور کرده است که نشان میدهد مسیرهای جایگزین در دوران اختلال در گلوگاههای خاورمیانه روز به روز اهمیت بیشتری پیدا میکنند.
نقطه قوت ایران: بالا بردن هزینه است، نه بستن کامل تنگه
برای برخورداری از اهرم ژئوپلیتیکی، ایران لزوما نیازی ندارد هرمز را به طور کامل مسدود کند یا حوثیها بابالمندب را ببندند.
کاهش رفتوآمد کشتیها، افزایش خطر مین و حملات موشکی و پهپادی، بالا رفتن حق بیمه، تغییر مسیر نفتکشها و افزایش قیمت نفت، همگی میتوانند بدون بسته شدن کامل یک آبراه اتفاق بیفتند.
تحولات امسال هرمز نمونه روشنی از این مسئله است. حتی پس از توافق ماه ژوئن برای بازگشایی تنگه، بازار نفت همچنان نسبت به امنیت آن حساس باقی ماند و اکنون با تشدید دوباره تنشها، تردد کشتیها بار دیگر بهشدت کاهش یافته است.
در باب المندب نیز حوثیها قبلا نشان دادهاند که با حمله به تعداد محدودی کشتی میتوانند شرکتهای بینالمللی را وادار به تغییر مسیر کنند.
بنابراین قدرت واقعی این دو گلوگاه نه فقط در امکان «بستن» آنها، بلکه در توانایی ایجاد عدم اطمینان دائمی درباره امنیت عبور از آنهاست.
نقطه ضعف اهرم ایران کجاست؟
نخست اینکه استفاده طولانیمدت از هرمز به عنوان سلاح اقتصادی به خود ایران نیز آسیب میزند. صادرات نفت ایران و بخش مهمی از تجارت دریایی کشور، از جمله واردات اقلام ضروری نیز به همین منطقه وابسته است.
دوم اینکه کشورهای منطقه با افزایش ظرفیت خطوط لوله تلاش میکنند تا وابستگی خود را به هرمز کاهش دهند. حتی اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا اخیرا گفته است که توسعه این زیرساختها میتواند در آینده اهمیت هرمز را کاهش دهد، هرچند تحلیلها نشان میدهد که جایگزین کردن کامل این آبراه اگرنه غیرممکن، بلکه بسیار دشوار است.
سوم اینکه نفوذ ایران بر حوثیها با کنترل مستقیم برابر نیست. تهران نمیتواند لزوما درباره تمام تصمیمهای نظامی و سیاسی این گروه تصمیم بگیرد.
در نهایت، هرچه تهدید علیه این آبراهها جدیتر شود، انگیزه آمریکا، کشورهای اروپایی و قدرتهای منطقهای برای مداخله نظامی، ایجاد مسیرهای جایگزین و کاهش وابستگی به این گلوگاهها نیز بیشتر میشود.
دو تنگه، یک اهرم
اهمیت موقعیت کنونی ایران در «کنترل دو تنگه» خلاصه نمیشود.
مزیت استراتژیک تهران در این است که در یکی از مهمترین گلوگاههای انرژی جهان، یعنی هرمز، توان اعمال فشار مستقیم دارد و در گلوگاه مهم دیگری، بابالمندب، متحدی مسلح دارد که نشان داده قادر است هزینه عبور کشتیها را بهشدت افزایش دهد.
در شرایط عادی این دو آبراه دو مسئله جغرافیایی جداگانهاند. اما زمانی که هرمز مختل میشود، مسیرهای جایگزین و دریای سرخ اهمیت بیشتری پیدا میکنند و هنگامی که بابالمندب نیز همزمان ناامن شود، تعداد گزینههای ارزان و امن برای صادرکنندگان انرژی کاهش مییابد.
همین همزمانی است که میتواند اهرم ایران را بزرگتر از مجموع قدرت آن در هر یک از این دو تنگه به تنهایی کند.
اما این اهرم یک شمشیر دولبه است، هرچه تهران و متحدانش بیشتر از آسیبپذیری این دو گلوگاه استفاده کنند، کشورهای وابسته به آنها نیز انگیزه بیشتری برای ساخت خطوط لوله جدید، یافتن مسیرهای جایگزین و کاهش وابستگی استراتژیک خود به هرمز و بابالمندب خواهند داشت.
در کوتاهمدت جغرافیا به ایران قدرت میدهد، اما در بلندمدت، نحوه استفاده تهران از این قدرت تعیین خواهد کرد که این مزیت حفظ میشود یا جهان برای دور زدن آن هزینه میکند.
پایان
@taghaviniaa
هدایت شده از علیرضا تقوی نیا | تفسیرگر |
MP3 Recorderچرا عمان باید سهیم شود؟.mp3
زمان:
حجم:
19.9M
پاسخ به یک سوال مهم
چرا عمان را باید در اداره تنگه هرمز شریک کنیم؟
#علیرضا_تقوی_نیا
@taghaviniaa
هدایت شده از علیرضا تقوی نیا | تفسیرگر |
MP3 Recorderامروز چه اتفاقی افتاد؟.mp3
زمان:
حجم:
10.9M
چرا امروز تا آستانه جنگ رفتیم؟ / چرا نتانیاهو دنبال ترور مقامات عالی و ضربه ای جدی به ایران است؟ / چرا بن سلمان درپی تحولات اخیر دیوانه شده؟ / آیا به زودی جنگ می شود؟
#علیرضا_تقوی_نیا
@taghaviniaa
جشن جوانان یمنی به مناسبت پیروزی های اخیر
@taghaviniaa
11.5M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
🎥 شوک در بیبیسی
🔺از اعتراف به رهاشدن بنسلمان توسط ترامپ تا حیرت از پیشرفت خیرهکننده یمنیها!
@taghaviniaa
5.1M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
تصاویری از درگیری مستقیم انصارالله با مزدوران سعودی در شرق الجوف.
@taghaviniaa
7.6M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
🎥کارشناس بیبیسی؛ تنگه بابالمندب، به مثابۀ بمب اتمی در اختیار انصارالله یمن!
🔹عبدالجلیل شائف، نویسنده و فعال سیاسی جنوب یمن در انگلستان؛ درحال حاضر حوثیها چیزی را در اختیار دارند که من اسمش را بمب اتم میگذارم. تسلط کامل بر تنگه بابالمندب، آنها را در یک موقعیت بسیار بسیار راهبردی قرار میدهد و میتوانند یک تهدید بزرگ برای کشتیرانی بینالمللی ایجاد کنند. این مسأله همین الآن هم تاثیر زیادی حتی بر ساکنین انگلستان گذاشته است
@taghaviniaa
15.9M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
تصاویر جدید از اصابت دقیق موشکهای ایران به موفقالسلطی
🔹تصاویر ماهوارهای تازه از پایگاه هوایی موفقالسلطی اردن، اصابت چندین موشک ایرانی به این پایگاه در ۱۸ شهریور را نشان میدهد.
@taghaviniaa
6.8M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
🎥 ایستادگی ایران در جنگ، بازدارندگی آمریکا را به چالش کشیده است!
🔹سعید الحاج، تحلیلگر سیاسی: ایران کشوری است که به محاصره عادت کرده است؛ موقعیت جغرافیایی توانمندیها، ابزارها و روابط گستردهاش امتیاز قابل توجهی است.
🔺اینکه یک قدرت منطقهای مانند ایران توانسته است تا این لحظه ایستادگی کند و برای یک نبرد طولانیمدت برنامه دارد در نهایت باعث میشود آمریکا بخش بزرگی از قدرت و بازدارندگی خود را از دست بدهد.
@taghaviniaa