خوانشی از یک ایمان فعال
✍ نجمه صالحی
#بخشاول
در تاریخ آنچه بیش از جنگها و انقلابها سرنوشت ملتها را شکل داده، شیوهای است که نسلها به یکدیگر تحویل داده شدهاند. تمدنها نه فقط با شمشیر و قانون، بلکه با قصهها، ارزشها، ترسها و امیدهایی که در کوچکترین نهاد اجتماعی تکرار شده، دوام آورده یا فروپاشیدهاند. بسیاری از ایمانها پیش از آنکه در میدان سیاست شکست بخورند، در سکوت خانوادهها از نفس افتاده و نابود شدهاند.
از این زاویه، پرسش از «انتظار فرج» دیگر یک بحث صرفاً کلامی یا اعتقادی نیست، پرسش از این است که چگونه یک جامعه توانسته قرنها با یک وعدهی محققنشده زندگی کند، بیآنکه از درون تهی شود؟ این پرسش، ناگزیر ما را به نقطهای میبرد که کمتر دیده شده است: نقش زن در حفظ و انتقال معنای انتظار.
برخلاف تصویر رایج که انتظار را به یک فضیلت فردی یا حالت درونی فرو میکاهد، تجربهی تاریخی شیعه نشان میدهد انتظار، بیش از آنکه یک احساس مذهبی باشد، یک الگوی زیست جمعی و یک سازوکار بقا در وضعیتهای طولانیِ بیعدالتی و بیقدرتی بوده است. در این الگو، نقش زنان نه حاشیهای، بلکه ساختاری و بنیادین است.
در قرون نخستین اسلامی، شیعه نه نهاد رسمی داشت، نه رسانه و نه قدرت سیاسی. آنچه باور به امام غایب و امید به عدالت نهایی را زنده نگه داشت، انتقال ایمان در درون خانوادهها بود و این انتقال، در عمل، عمدتاً به دست زنان صورت گرفت. مادرانی که مفاهیمی چون صبر، عدالت، دعا و امید به آینده را نه در قالب درس رسمی، بلکه در بافت زندگی روزمره به نسل بعد منتقل کردند.
از منظر قرآنی، این الگو بیپشتوانه نیست. قرآن در توصیف تداوم تاریخی ایمان، بر وراثت معنوی و تربیت نسلی تأکید میکند که بار رسالت آینده را بر دوش میکشد. دعای زکریا(ع) در طلب فرزند، صرفاً تمنای یک وارث خونی نیست، بلکه طلب استمرار یک خط ایمانی است: «رَبِّ هَبْ لِي مِن لَّدُنكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً ۖ إِنَّكَ سَمِيعُ الدُّعَاءِ» (آلعمران: ۳۸) «ذریهی طیبه» نه فقط یک فرزند، بلکه نسلی شایسته برای حمل یک مأموریت الهی است. همین منطق در داستان مریم(س) نیز تکرار میشود، زنی که در انزوای اجتماعی و فشار اخلاقی، مأمور پرورش نسلی میشود که آیندهی یک امت را دگرگون میکند: «كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا الْمِحْرَابَ وَجَدَ عِندَهَا رِزْقًا» (آلعمران: ۳۷)
در هر دو آیه، زن در مرکز تداوم یک آیندهی الهی قرار دارد، نه در حاشیهی آن. در همین چارچوب است که حدیث امام جواد(ع) معنا پیدا میکند: «أفضلُ أعمالِ شيعتِنا انتظارُ الفرج. مَن علِمَ هذا الأمرَ وعرَفه، كان انتظارُه له فرجًا في أمرِه.»بحارالأنوار، ج ۵۲، ص ۱۱۰
تعبیر «علم هذا الأمر و عرفه» نشان میدهد که انتظار، صرفِ امیدواری احساسی نیست، بلکه یک وضعیت معرفتی–عملی است؛ فهمی که سبک زندگی میسازد و کُنش تولید میکند. از همینروست که امام میان انتظار و «فرج در کار انسان» پیوند برقرار میکند؛ گشایشی که بیش از آنکه بیرونی باشد، افقی و عمیق است.
این دقیقاً همان نقطهای است که نقش زن برجسته میشود. زیرا اگر انتظار یک وضعیت معرفتی-عملی است، اصلیترین بستر تولید و بازتولید آن، خانواده است. زن در این منظومه، صرفاً ناقل روایت یا مبلّغ امیدواری نیست؛ بلکه سازندهی افق ذهنی و اخلاقی نسل بعد است.
در گزارشهای مربوط به عصر امام صادق و امام کاظم(ع)، شبکهای از خانوادههای شیعی وجود داشت که در شرایط فشار شدید عباسی، ایمان به امامت و انتظار آینده را در درون خانهها حفظ کردند. یکی از چهرههای شاخص این دوره، «حمیده خاتون» همسر امام صادق و مادر امام کاظم است. او زنی فقیهه، مورد اعتماد و محل رجوع زنان مدینه بود، کسی که آموزههای امام صادق(ع) را به فضای زنانهی جامعه منتقل میکرد.اهمیت این الگو فقط در شخصیت حمیده خاتون خلاصه نمیشود، بلکه در کارکرد تاریخی ایشان است. انتقال آرام، غیرسیاسی و مستمر ایمان به نسل بعد. نسلی که بعدها در عصر غیبت صغری و کبری، توانست مفهوم امام غایب و انتظار فرج را نه بهعنوان یک شوک تاریخی، بلکه بهعنوان امتداد طبیعی ایمان خود هضم کند.
این نمونه نشان میدهد که «تربیت نسل منتظر» یک فرآیند واقعی تاریخی است که ستون اصلی آن زنان بودهاند. زنانی که نه در مرکز قدرت بودند و نه در متن منازعات سیاسی، اما آیندهی تشیع را بی سر و صدا و آرام ساختند.
#پایانبخشاول
#جهاد_تبیین
#مجله_افکار_بانوان_حوزوی
@AFKAREHOWZAVI
مجله افکار بانوان حوزوی
خوانشی از یک ایمان فعال ✍ نجمه صالحی #بخشاول در تاریخ آنچه بیش از جنگها و انقلابها سرنوشت ملتها
خوانشی از یک ایمان فعال
✍نجمه صالحی
#بخشدوم
در محیط خانواده زن، مرزبان خاموش ایمان میشود و فروپاشی معنوی نسل بعد را پیش از آنکه سیاسی یا نظامی باشد، مهار میکند. بنابراین«تربیت نسل منتظر» نه یک پروژهی فرهنگی مدرن است و نه یک شعار معاصر؛ بلکه ادامهی یک سنت تاریخی زنانه است. سنتی که در آن، انتظار نه با خطابه و هیجان، بلکه با سبک زندگی منتقل میشود؛ با پرهیز از ظلم، وفاداری به حقیقت، و امیدی که در دل شکستهای تاریخی خاموش نمیشود.
انتظار فرج دیگر یک آرزوی معلق در آسمان و دست نیافتنی نیست، یک پروژهی زمینیِ زمانبَر و سخت است. پروژهای که بازیگران اصلی آن، نه سیاستمداران و خطیبان، بلکه افرادی هستند که ایمان را به نسل بعد «منتقل» نمیکنند، بلکه آن را به صورت زیسته و پایدار بازتولید میکنند.
و شاید به همین دلیل است که انتظار، علیرغم قرنها غیبت، فرو نپاشیده است؛ چون بر شانههای زنانی ایستاده که ظهور را ندیدند، اما زندگیشان را طوری سامان دادند که گویی آن آینده، قطعاً خواهد آمد.
اگر پذیرفته شود که انتظار فرج در تجربهی تاریخی شیعه یک وضعیت معرفتی و عملی بوده و زنان ستون پنهان بازتولید آن در نسلها بودهاند، آنگاه نمیتوان نقش زن در عصر حاضر را به توصیههای کلی و احساسی فروکاست. پرسش اصلی دیگر این نیست که «زن منتظر چه احساسی باید داشته باشد؟» بلکه این است که چه کارکرد تاریخیای امروز بر عهدهی اوست.
نخستین راهکار، بازتعریف تربیت دینی است. تاریخ نشان میدهد آنچه نسلها را منتظر نگه داشت، حفظ یک تصویر زنده از عدالت، امام و آینده بود، نه صرف حفظ اطلاعات اعتقادی. مادرِ منتظر بیش از آنکه آموزگار مفاهیم کلامی باشد، معمار افق ذهنی فرزند است به این معنا که کودک، ظلم را «طبیعی» تلقی نکند، امید را سادهلوحی نداند و دین را امری مربوط به حاشیهی زندگی نفهمد.
دومین راهکار، احیای الگوی «انتظار در سبک زندگی» است، نه در مناسک مناسبتی. انتظار اگر به دعاهای گاهبهگاه یا مراسم جمعه محدود شود، بهتدریج تهی از اثر اجتماعی میشود. تجربهی تاریخی زنان شیعه نشان میدهد انتظار در تصمیمهای کوچک روزمره ساخته میشودمثلا در شیوهی کسب روزی، در صداقت یا دروغ، در عدالت یا تبعیض درون خانواده و در نوع مواجهه با رنج و ناکامی. این سطح از انتظار، دیده نمیشود، اما نسل میسازد.
سومین راهکار، بازگرداندن دعا به جایگاه تربیتی خانواده است، نه صرفاً آیینی. در سنت تاریخی انتظار، دعا ابزار تنظیم روان و افق زندگی بوده است، نه فقط ابزار طلب حاجت. زنی که دعا برای فرج را در زندگی روزمرهی خود و فرزندش نهادینه میکند، در واقع «زمان آینده» را وارد اکنون میکند. این همان معنایی است که امام جواد(ع) از آن به «فرج در کار انسان» تعبیر میکند، گشایش در افق زیست، نه الزاماً گشایش در شرایط بیرونی.
چهارمین راهکار، مقاومت آگاهانه در برابر عادیسازی بیعدالتی است. یکی از خطرناکترین آفات عصر غیبت، عادتکردن به ظلم، فساد و تبعیض بهعنوان واقعیتهای تغییرناپذیر است. تربیت نسل منتظر یعنی پرورش حساسیت اخلاقی، اینکه کودک بفهمد جهانِ موجود، جهانِ نهایی نیست.
پنجمین راهکار، پرهیز از قهرمانسازیهای افراطی و انتظارهای غیرواقعی است. انتظار تاریخی شیعه با انسانهای معمولی ساخته شد، نه با انسانهای قدیس. زنی که تصور کند باید به یک الگوی آرمانی دستنیافتنی برسد تا «منتظر واقعی» باشد، عملاً از میدان خارج میشود. سنت زنانهی انتظار، سنت پایداری حداقلی اما مستمر بوده است، نه جهشهای معنوی نمایشی.
این مسیر، فرساینده، تدریجی و اغلب بیتشویق اجتماعی است اما تاریخ شیعه دقیقاً به همین دلیل زنده مانده است زیرا افرادی بودهاند که کار خود را «کوچک» ندیدند، حتی وقتی نتیجهی آن را هرگز ندیدند از این منظر، انتظار فرج در عصر غیبت یک مسئولیت تربیتیِ سنگین است که نیاز به توجه و تدبیر و برنامهریزی ویژه دارد.
#پایان
#جهاد_تبیین
#مجله_افکار_بانوان_حوزوی
@AFKAREHOWZAVI
⭕️📣 #تمدید_شد
نخستین جشنواره برنامه های فرهنگی تربیتی اعتکاف تا پایان فروردین ماه ۱۴۰۵ تمدید شد
🔻محورها:
اعتکاف نوجوانان و دانش آموزی
اعتکاف جوانان و دانشجویی
اعتکاف عمومی و بزرگسالان
اعتکاف مادر دختری و خاص
📍اعطای جوایز به برنامه های برتر تا سقف ۵ میلیارد ریال 🎁
🔸حمایت ها:
حمایت از مستند سازی فعالیت ها
حمایت اعتباری و معنوی
رشد و شتابدهی فعالیت ها
حمایت مادی و سخت افزاری
⏳مهلت ثبت تا پایان فروردین ۱۴۰۵
📎ثبت نام و کسب اطلاعات بیشتر در سامانه جشنواره جنات به نشانی http://jannatt.ir/etekaf
📌#نشر_دهیم
🌱 کانال بلاغ| دستیار فرهنگی
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
#رسانه_بلاغ☫
🆔 @balagh_ir
هدایت شده از 🔥 خبر داغ 🔥
21.8M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
😎وقتی یک آخوند فیلم میسازه و فیلمش وارد جشنواره فجر میشه...
فیلم غوطه ور رو رفتم دیدم، پیشنهاد می کنم این فیلم رو ببینید و حمایت کنین، جبهه مقابل داره این فیلم رو می کوبه چون خوش ندارند یک طلبه وارد فضای فیلم سازی بشه...
🔥 @Khabar_Daq 🔥
💥 #خبرهایداغ ایران و جهان را از دست ندهید:
👇👇
https://eitaa.com/joinchat/2024145251C9cf5b01be9
مجله افکار بانوان حوزوی
🔰کارگر بی وطن ✍زهرابراتی در اغتشاشات ۱۸ دی ماه، پهلوی و رژیم اسرائیل در یک پروژه مشترک، با فریب افر
#انتشار یادداشت کارگر بیوطن،خانم براتی، در صفحه نویسندگان حوزوی خبرگزاری فارس
لینک متن کامل با آدرس منابع
https://farsnews.ir/howzavian_fars/1770371864105142682
#جهاد_تبیین
#جهاد_روایت
#مجله_افکار_بانوان_حوزوی
@AFKAREHOWZAVI
🔺پیامکی از سوی معاونت امور زنان به زنان و دختران ارسال شد؛ پیامی که در نگاه اول، این گمان را در من برانگیخت که بالاخره برخی از جدیترین مطالبات کلان زنان و دختران ایران مورد پیگیری قرار گرفته است.
💠منظورمان از این مطالبات جدی، پیش از هر چیز، «انتقام سخت» از آن اغتشاشگران داعشیصفت بود که برادرانمان را تکهتکه کردند و داغی ناگوار بر دل جامعه نهادند. همچنین، سامان دادن به بسترهای تحریکآمیز نوجوانان و جوانانمان در فضای مجازی که متأسفانه علیه خودمان شدهاند، بود؛ چرا که امنیت روانی ما زنان و دختران با این مسائل به هم ریخته است.
💠منظورمان از مطالبات زنان و دختران، حضور گرم و بدون فشار اقتصادی پدر در خانه و در کنار همسر و دخترانشان است.
دخترانی که بیش از امور هیجانی به حضور گرم و شانه های حمایت گرانه پدران در منزل احتیاج دارند.
💠باور کنید، دخترها و زنان مدتهاست که کمتر با پدران خود گفتوگو میکنند؛ نه به دلیل دوری عاطفی، بلکه از سر نگرانی. آنها میهراسند مبادا در میان کلامشان، آرزوهای شخصیشان را مطرح سازند و پدر و همسرشان را به خاطر سختی اوضاع مالی شرمسار کنند.
💠راستش را بخواهید، ما منتظر خبر تسهیل خرید ماشینهای باکیفیت برای زنان و دختران بودیم؛ خودروهایی که بدن ظریفشان را از خطرات جسمی موتور آسیبرسان حفظ کند و خیال مادران و پدران را تا بازگشت دخترشان به خانه، آسوده کند.
💠خانم معاون محترم:
تربیت، فقط «اجازه دادن یا ندادن» نیست؛ جهتدهی به سبک زندگی است.
- تربیت دخترانه، بیش از هیجان، نیازمند ثبات، امنیت روانی و آرامش رفتاری است.
به نظر میرسد موتور سواری دختران در دورانی که آنها در پی کسب هویت خود هستند. تقویتکننده هویت نمایشی بهجای هویت درونی خواهد شد.
و همه میدانند تربیت موفق، لزوماً به معنای بازکردن تمام مرزها نیست؛
بلکه آموزش «انتخاب عاقلانه» در چارچوب کرامت زن است.
🔻نمیدانم چرا با دیدن پیامتان یاد فیلم کلاه پهلوی افتادم....جایی که نمایش آزادی، جای معنای حقیقی آزادی را گرفت.
✍فاطمه داوری، مشاور و روانشناس در حوزه نوجوان
#جهاد_تبیین
#جهاد_روایت
#مجله_افکار_بانوان_حوزوی
@AFKAREHOWZAVI