✅ آرایه‌ی #پارادوکس چیست؟ 🔻#پارادوکس (Paradox) یا #متناقض‌نما یکی از صنایع ادبی معنوی به شمار می‌رود و هنگامی به وجود می‌آید که شاعر یا نویسنده در کلام خود، دو واژه‌ی متناقض را در کنار هم و در ارتباط با هم به‌کار ببرد. نتیجه‌ای که از جمع این واژگان متناقض حاصل می‌شود، معنی متفاوتی می‌دهد که درک این ترکیب‌ها برای خوانندگان لذت‌بخش، و سبب خیال‌انگیز شدن آن می‌شود. زیرا معمولاً در دنیای واقعی وجود ندارد. کنار نام تو لنگر گرفت کشتی عشق بیا که یاد تو آرامشی است طوفانی (قیصر امین‌پور) آرامشی طوفانی، وضعیتی است که هیچ‌گاه رخ نمی‌دهد؛ طوفان به‌هم‌ریختگی‌ای به همراه دارد که آرامش در آن معنا ندارد ولی در این ترکیب واحد معناداری ساخته شده است. هرگز وجود حاضر غائب شنیده‌ای؟ من در میان جمع و دلم جای دیگر است. (سعدی) اگرت سلطنتِ فقر ببخشند ای دل کمترین ملک تو از ماه بود تا ماهی (حافظ) (حاضر غایب) ـ (سلطنت فقر) 🔻خاستگاه پارادوکس : پارادوکس در انواع سبک‌ها و دوره‌های شعری حضور داشته است. در ابتدا اندکی مورد استقبال قرار گرفته، اما با پیدایش ادبیات عرفانی، استفاده از آن به اوج رسید. محققان معتقدند که خاستگاه شکوفایی پارادوکس در سخنان رمزآلود عارفان بوده و کلامی از بایزید بسطامی بسیار مورد توجه‌شان قرار گرفته‌است : «روشن‌تر از خاموشی، چراغی ندیدم» و همین‌طور در سبک هندی به‌خصوص در اشعار بیدل دهلوی، پارادوکس یا متناقض‌نما جایگاه ویژه‌ای دارد. غیر عریانی لباسی نیست تا پوشد کسی از خجالت چون صدا در خویش پنهانیم ما (بیدل دهلوی) 🔻انواع پارادوکس یا متناقض‌نما : آرایه‌ی پارادوکس می‌تواند به شکل‌های مختلفی در نظم و نثر ایجاد شود که عبارتند از؛ 1- ترکیب اضافی یا ترکیب وصفی : «پناهِ بی‌پناه» 2- ترکیب دو اسم یا دو صفت : «بیابانِ آباد» 3- اسم متناقض به صورت کنایه : «تیر را با کمان یار کردن» 4- دو اسم که از متعلقات هم سرچشمه می‌گیرند : «تو ز روی مهربانی به میان مگر درآیی که کنند صلح با هم شب ما و روشنایی» (کلیم همدانی) 5- دو اسم متناقض که با حروف اضافه به هم متصل‌اند 🔻روش پیدا کردن پارادوکس : 1- توجه به حروف اضافه، کسره‌ی اضافه و واو عطف 2- توجه به معنا : اصولاً در اشعار و سخنان امروزی و حتی در برخی اشعار قدیمی واژگان متناقض با موارد ذکر شده کاملا خود را نشان می‌دهند و پیدا کردن آن‌ها کار دشواری نیست. فریادِ سکوت آرامش طوفانی بی‌کرانِ محدود سختِ سست خنده‌ی اشک‌آمیز گریه‌ی خوشحالی اثر بی‌اثری بامدادِ شب شرمِ سرافرازی سردِ گرم سرشار از تهی پادشاه فقر باغ بی‌درخت سوز گرم بخار سرد از سرما گرم شدن 🔻آیا هر #پارادوکسی #تضاد هم هست؟ خیر، هیچگاه نمی‌توان شرطی گذاشت که همه‌ی پارادوکس‌ها تضاد هستند یا برعکس. زیرا ما در تضاد، دو واژه یا مفهوم جداگانه را که متضاد هم هستند در نظر می‌گیریم و مکان قرارگیری واژگان در جمله یا بیت و همین‌طور رابطه بین آن‌ها در واقعیت یا در شعر برای‌مان اهمیتی ندارد. در پارادوکس ما دو مفهوم متناقض را باهم می‌آمیزیم و یا به منبع اصلی نسبت می‌دهیم. همچین ارتباط میان دو واژه از نظر تخیل و مکان قرارگیری آن‌ها برای ما اهمیت دارد، چون اگر هر کدام از این موارد تفاوتی پیدا کند، دیگر پارادوکس نخواهیم داشت. برای درک بهتر تفاوت میان پارادوکس و تضاد، به مثال زیر دقت کنید؛ #تضاد: الان روز است و چند ساعت دیگر شب. #پارادوکس: زمان حال برایم هم روز است و هم شب! پارادوکسی در مصراع اول ایجاد شده، اما شاعر معنای حرف خود را در مصراع دوم به‌صورت کامل توضیح داده و هنگام مطالعه‌ی کامل این بیت چقدر زیبایی و شیوایی واژگان بیشتر نمایش داده می‌شوند. دولت فقر خدایا به من ارزانی دار کاین کرامت سبب حشمت و تمکین من است (حافظ) 🔻چرا پارادوکس به زیبایی نوشته می‌افزاید؟ در نگاه اول ممکن است این آرایه، پوچ و بی‌معنا به نظر بیاید، اما در پس این پوچیِ ظاهری، مفهوم زیبایی نهفته است. برجستگی پارادوکس به دلیل هنجارشکنی و آشنایی‌‌زدایی کلام است و چون حکم منطقی و عرف را‌ کنار زده است لذا باعث می‌شود تا در سخنان عامیانه‌ی مردم نیز جایگاهی مخصوص پیدا کند. به‌طور مثال ضرب المثل «مفت هم گران است»؛ پارادوکسی عمیق دارد که جایگاه جملاتی همچون «به درد نمی‌خورد یا نمی‌ارزد» را گرفته است. کانال آموزش عروض و قافیه و... سید محمدرضا شمس (ساقی) https://eitaa.com/arozghafie

#صلوات🦋 در ستم خانه ء دنیا و جهان ظلمات فرج مهدی موعود بُوَد راه نجات ای خداوند عطابخشِ خطاپوشِ رحیم برسان منجی ما را به دعای صلوات ✍سید لسانی @adabkhane💌

@adabkhane🔊

@adabkhane🏴

برای دیدنم این بار هم مُردّد بود گناه او که نبود، استخاره ها بد بود #علی_اصغر_شیری @adabkhane💌

#واکاوی_واژه ۲۴ #واژه_ماد تمدن ماد و معنی واژه ماد | از مادر تا مادیان! | دکتر ایلیا (حسین محمدی مبارز) برای تماشای کامل فیلم در یوتیوب 👇 https://youtu.be/DFWgRevhMUU?si=rX34ZoYLEk-cU9w

✅ آرایه‌ی #لف_و_نشر چیست ؟ 🔻 #لف در لغت به معنی پیچیدن و تا کردن، و #نشر یعنی گستردن و باز کردن است. در اصطلاح بدیع، «آرایه‌ی لف و نشر» آوردن چند واژه که از نظر معنی به یکدیگر وابسته‌اند را «لف و نشر» می‌گویند. و آن واژگانی را که در اول آورده‌اند #لف و وابسته‌ها را که در بخش دوم می‌آورند، #نشر می­‌گویند. «لف و نشر» به دو قسم کلی تقسیم می‌شود: ۱ـ لف و نشر مرتب ۲ـ لف و نشر مشوش 🔻لف و نشر مرتب : اگر #لف‌ها به ترتیب خاصی باشند و #نشرها نیز به ترتیب برای توضیح هر #لف پشت سر هم آمده باشند «لف و نشر مرتب» نامیده می‌شود. مانند: وقتی کمند زلفت، دیگر کمان ابرو این می‌کشد به زورم، آن می‌کشد به زاری (سعدی) در بیت بالا، «لف و نشر مرتب» وجود دارد، یعنی: «کمندِ زلفت» مرا «می‌کَشد» و «کمانِ ابرویت» مرا «می­‌کُشد» از عفو و خشم تو دو نمونه‌ا‌ست روز و شب وز مهر و کین تو دو نمونه‌‌است شهد و سَم (اَنوری) در هر دو مصراع بیت بالا، «لف و نشر مرتب» وجود دارد؛ در مصراع اول، «عفو و خشم»، #لف است و روز و شب» #نشر آن‌ها هستند. در مصراع دوم نیز، «مهر و کین» #لف است و «شهد و سَم» #نشر آن‌هاست. با آنکه جیب و جام من از مال و می تهی است ما را فراغتی است که جمشید جم نداشت (فرخی یزدی) در بیت بالا، «لف و نشر مرتب» وجود دار‌د. «جیب و جام» #لف است و «مال و می» #نشر آن‌هاست: گاهی «لف و نشر» در دو بیت رخ می‌دهد. یا این‌که دو #لف و #نشر به‌هم تنیده و پیوسته به‌کار می­‌رود. مانند: به روز نبرد، آن یَل ارجمند به شمشیر و خنجر، به گرز و کمند بُرید و درید و شکست و ببست یَلان را سر و سینه و پا و دست (فردوسی) در بیت­‌های بالا، دو «لف و نشر مرتب» به‌کار رفته است؛ یکی میان واژگان مصراع دومِ بیت اول و مصراع اول از بیت دوم؛ بدین‌صورت که واژگان «شمشیر، خنجر، گرز و کمند» #لَف هستند و واژگان «برید، درید، شکست و ببست» به ترتیب، برای آن‌ها #نشر هستند. یعنی: با شمشیر برید، با خنجر درید، با گرز شکست و با کمند ببست. «لف و نشر» دوم، میان واژگان دو مصراع بیت دوم است. یعنی واژگان «سر، سینه، پا و دست» به ترتیب به واژگان «برید، درید، شکست و ببست» بر می­‌گردد. یعنی: واژگان مصراع اول، #لَف و واژگان مصراع دوم به ترتیب، برای آن‌ها #نشر هستند. بدین‌صورت: سر را برید، سینه را درید، پا را شکست و دست را ببست. 🔻لف و نشر مشوش : اگر #لف و #نشر به ترتیب پشت هم استفاده نشود و به‌صورت نامرتب در جمله قرار بگیرند، «لف و نشر مشوش» است. مانند: همی مرغ و ماهی بر ایشان به‌زار بگرید به دریا و بر مرغزار (فردوسی) در بیت بالا، واژگان «مرغ و ماهی» #لف و «دریا و مرغزار» #نشر آن دو هستند، اما به ترتیب نیامده‌اند؛ زیرا «مَرغزار با مرغ» و «دریا با ماهی» ارتباط دارد: به لطفِ خال و خط از عارفان ربُودی دل لطیفه های عجب زیر دام و دانه‌ی توست (حافظ) در واژگان «خال و خط» در مصراع اول بیت بالا #لف و واژگان «دام و دانه» در مصراع دوم #نشر است. یعنی: برای شکار «عارفان و عاشقان» آن »خالِ» لطیف را #دانه و آن «خطِ» زیبا را #دام قرار داده‌ای در باغ شد از قد و رخ و زلف تو بی‌آب گلبرگ تری، سرو سهی، سنبل سیرآب ۱ـ #قد : سرو سهی ۲ـ #رخ : گلبرگ تری ۳ـ #زلف : سنبل سیرآب کانال آموزش عروض و قافیه و... سید محمدرضا شمس (ساقی) https://eitaa.com/arozghafie