🌙 دوره‌ آنلاین ویژه ماه رمضان 🌙 مسئله علم امام؛ حقیقت، منابع و گستره 🗓 ۱۱ اسفند ۱۴۰۳ الی ۱۰ فروردین ۱۴۰۴ 🕘 ساعت ۲۱ الی ۲۲ 🎓 اساتید دوره: - استاد سید محمود جزائری (علم امام و شئون امامت) - استاد سید علی هاشمی عادل (علم امام، منابع، قلمرو و ویژگی‌ها  ) - استاد محمدتقی یار محمدیان (ازدیاد علم امام از دیدگاه کتاب و سنت) - استاد محمدعلی موحدی (علم امام در باور شیعیان نخستین) - استاد امداد توران (رابطه بشریت امام و علم امام) - استاد وحید عابد (مناسبات علم امام با علم خداوند) 🎁 همراه با گواهی پایان دوره و جوایز ارزنده 🔹 جهت ثبت‌نام:  1️⃣ وارد لینک https://imamsadiq.ac/fa شوید.  2️⃣ حساب کاربری ایجاد کنید یا با گوگل/اپل وارد شوید.  3️⃣ دوره‌ را ثبت‌نام کنید. گروه تلگرامی دوره جهت اطلاعات بیشتر و پشتیبانی https://t.me/+J4Ktwn7h_6ZhYzU0 ✅ گروه حدیث پژوهی پژوهشکده معارف اهلبیت علیهم السلام 🌐https://maaref.org 🌐https://emamat.org 🌐https://imamsadiq.ac/fa 🆔@Emamat_net 🆔@Emamat_IF 🆔 @Maaref_org 🆔 @hadith_maaref 🆔 @imamsadiq_fa

💎 #نکته_ها_و_ناگفته_ها《١٠》 #بخش_اول 🔰عنوان بحث: 《زمینه گرایی در فهم حدیث، گونه ها، هنجار ها (3)》 ✍ محمود رفاهی 📑چند مثال از توسعه در مفاد حدیث با توجه به زمینه آن در یادداشت پیشین، تأثیر زمینه در توسعه مفاد حدیث و تقریب های مختلف آن بیان شد. چنانکه اشاره شد، گاهی با توجه به زمینه، از روایاتی که در موارد خاصی وارد شده می توان مبنای کلی آن مورد را برداشت کرد. در ادامه، سه نمونه از دروس استاد سید احمد مددی ذکر می شود: 1- در روایتی، راوی در مورد تجارت یوزپلنگ و پرندگان شکاری سؤال کرده و امام صادق علیه السلام آن را تجویز کرده اند 📚الکافی، ج5، ص226 گرچه مورد سؤال، خصوص این حیوانات است اما با توجه به این که در فضای صدور این حدیث و در میان عامه، تجویز چنین تجارتی مبتنی بر این بوده که بیع هر چه منفعت عقلائی حلال دارد جائز است (مگر موارد استثنا) می توان درستی این مبنا را از روایت برداشت کرد. (درس خارج فقه سال 89-88؛ جلسه 119) ادامه👇 #حدیث_پژوهی 🆔 @hadith_maaref

💎 #نکته_ها_و_ناگفته_ها《١٠》 #بخش_دوم ۲- در روایات متعددی، به طور کلی بیان شده که احرام پیش از مواقیت احرام جائز نیست. در برخی روایات نیز تنها استثناء این حکم در مورد کسی که می ترسد عمره در ماه رجب را از دست بدهد ذکر شده است. با این حال در روایاتی این مسأله مطرح شده که اگر کسی نذر کند که پیش از رسیدن به مواقیت، محرم شود باید به نذرش عمل کند 📚وسائل الشیعۀ، ج11، ص322 تا 327 بسیاری از فقهاء نسبت این روایات با روایات پیشین را عموم و خصوص مطلق دانسته و قائل به تخصیص آن ها شده اند. اما با توجه به فضای صدور این احادیث ممکن است که این روایات را معارض طائفه اول بدانیم. توضیح مطلب این که عبد الله بن عامر نذر کرده بود که اگر موفق به فتح خراسان شد از همان جا محرم شود. او پس از فتح خراسان به نذرش وفا کرد و از نیشابور محرم شد. اما هنگامی که با عثمان مواجه شد، عثمان او را بر این کار سرزنش کرد ر.ک: الغدیر، ج8، ص295 نزاع بین عثمان و عبد الله بن عامر، نه در خصوص نذر احرام پیش از مواقیت، بلکه در اصل جواز احرام پیش از مواقیت بوده است. در چنین فضایی، وقتی گفته می شود "اگر کسی نذر کرد که پیش از مواقیت محرم شود باید به نذرش عمل کند" فهمیده می شود که گوینده، احرام پیش از مواقیت را به طور کلی جائز می دانسته و به این جهت، حکم به لزوم وفاء به این نذر کرده است. بنا بر این، نسبت روایاتِ مربوط به نذر احرام با روایات اول، نه عموم و خصوص مطلق بلکه تباین است. به تعبیر دیگر، در این روایات، صحت احرام پیش از مواقیت مفروغٌ عنه گرفته شده و مبتنی بر آن، چنین نذری لازم الوفاء دانسته شده است. جالب توجه است که در یکی از روایاتِ مربوط به نذر احرام، احرام از خراسان مطرح شده است 📚وسائل الشیعۀ، ج11، ص327؛ دقیقا همان موردی که مورد نزاع بین عثمان و ابن عامر بوده است. (درس خارج اصول سال 99-98، جلسه 79) ادامه👇 #حدیث_پژوهی 🆔 @hadith_maaref

💎 #نکته_ها_و_ناگفته_ها《١٠》 #بخش_سوم ۳- بنا بر روایات امامیه، مباشرت با زن پس از اتمام حیض و قبل غسل جائز است 📚وسائل الشیعۀ، ج2، ص324. با توجه به فضای صدور این احادیث، مبنای کلی این حکم یعنی عدم اعتبار استصحاب در شبهات حکمیه فهمیده می شود؛ به این توضیح که این مسأله در میان عامه نیز مطرح بوده و از آن جا که عامه، نصی در این مسأله نداشتند تعیین حکم این مسأله را مبتنی بر اعتبار استصحاب در شبهات حکمیه می دانستند. در این جوّ فقهی، اگر کسی قائل به حرمت می شد، مشخص بود که این استصحاب را پذیرفته و اگر کسی قائل به جواز می شد، مشخص بود که این استصحاب را نپذیرفته است. طبعا وقتی ائمه علیهم السلام در همین فضا می فرمایند که این کار جائز است فهمیده می شود که با چنین استصحابی مخالف بوده اند. (درس خارج فقه سال 89-88، جلسه 119) تأملی در مثال های فوق: مثال هایی که ذکر شد از جهاتی محل تأمل است. از جمله در مثال دوم (نذر احرام) به نظر می رسد که در دوره صدور این احادیث، نزاع میان ابن عامر و عثمان در میان عامه چندان نمودی نداشته و ظاهرا قول جمهور عامه (به استثناء داود ظاهری و اتباع او)، جواز احرام قبل از میقات بوده و اختلافشان در تعیین افضل بوده است (ر.ک: المحلی، ج5، ص62). در این صورت، زمینه ای که برای برداشت از حدیث به آن استناد شده، متقدّم بر زمان صدور حدیث است. در مثال سوم نیز به نظر می رسد فضایی که ادعا شده، در دوره صدور حدیث نمود ندارد و عمده بحث، مبتنی بر برداشت از آیه "و لا تقربوهن حتی یطهرن فاذا تطهرن فأتوهن ..." سوره بقره، آیه 222 بوده است ر.ک: بدایۀ المجتهد، ج1، ص64 بنابراین، زمینه ای که برای برداشت از حدیث به آن استناد شده، متأخر از زمان صدور حدیث است. با توجه به این دو مثال، می توان یکی از مهم ترین هنجارهای زمینه گرایی را تعریف کرد: زمینه ای که برای برداشت از حدیث به آن استناد می شود، لازم است مقارن با صدور حدیث باشد. در یادداشت های بعدی، نکاتی پیرامون این هنجار بیان می شود ان شاء الله. 📌ادامه دارد... #حدیث_پژوهی 🆔 @hadith_maaref 🔗  تلگرام   👨‍💻 اینستاگرام   🔗 آپارات

📑گزارش علمی هجدهمین نشست از سلسله نشست‌های #شناسه_شیعه 🔰 با موضوع : 💠منابع مکتوب؛ طرق تحمل و نقش چندگانه راویان در اعتبارسنجی احادیث امامیه💠 ✍نشست با سخنان حجت الاسلام قنبرزاده، دبیر جلسه، آغاز شد. ایشان ضمن معرفی اجمالی این نشست، به بیان اهداف و محورهای اصلی آن پرداخت. در ادامه، آقای احسان سرخه‌ای به بررسی شیوه‌های نقل حدیث در تاریخ پرداخت و توضیح داد که انتقال احادیث به دو صورت شفاهی و مکتوب انجام شده، اما غالباً نقل و انتقال مکتوب بر آن غلبه داشته است. وی تأکید کرد که مشایخ حدیث اهتمام ویژه‌ای داشته‌اند تا این روش به‌درستی به نسل‌های بعد منتقل شود. سپس برخی مفاهیم و اصطلاحات حدیثی را شرح داده و به سیر مراحل طرق تحمل حدیث و مسئله صدور اجازه از سوی مشایخ پرداخت. وی در ادامه بیان کرد که با توجه به نقش‌های متنوع افراد در نقل حدیث—مانند شیخ اجازه، مؤلف کتاب، حامل نسخه و غیره—اعتبارسنجی حدیث نیز باید متناسب با این تفاوت‌ها انجام شود. بر این اساس، ارزیابی صحت و اعتبار احادیث باید با در نظر گرفتن واقعیت‌های نقل و انتقال حدیث صورت گیرد. سپس دکتر رحمان ستایش به ارائه نکاتی درباره مقاله خود پرداخت. وی تأکید کرد که نمی‌توان بر اساس برخی نمونه‌های تاریخی، یک قاعده کلی در این زمینه استخراج کرد. همچنین، قرائت طرق تحمل از منظر کتاب‌محوری با چالش‌هایی روبه‌رو است و نباید این دیدگاه را به‌طور انحصاری پذیرفت، زیرا ممکن است منجر به برخی مشکلات در تحلیل حدیث شود. وی در ادامه به شیوه استفاده افراد از منابع پیشین و نقش مشایخ اجازه در این فرایند اشاره کرد و دسته‌بندی کتب رجالی را بررسی نمود. دکتر ستایش تفاوت در نقش راویان را امری قابل قبول دانست، اما تشخیص دقیق حاملان حدیث و تعیین مصادیق نسخه‌دار بودن یا نبودن آن‌ها را کاری دشوار توصیف کرد. همچنین تأکید کرد که توثیق مشایخ اجازه لزوماً به معنای جلالت شأن آن‌ها نیست. 🔸در بخش بعدی، دکتر موحدی به تفاوت شیوه تحدیث میان امامیه و اهل سنت پرداخت و تأکید کرد که در مقاله دکتر سرخه‌ای به این موضوع پرداخته نشده است، درحالی‌که این تفاوت‌ها در نتایج مطالعات مستشرقان تأثیرگذار است. وی همچنین به عدم وضوح تفاوت میان اصطلاحات «اخراج، تحمل و اجازه» در مقاله اشاره کرد و پیشنهاد داد که این مفاهیم دقیق‌تر بررسی شوند. وی افزود که شاهدی قطعی مبنی بر صدور برخی اجازه‌ها بدون نسخه وجود ندارد و نمی‌توان چنین فرضی را به‌عنوان یک قاعده کلی مطرح کرد. همچنین، تفاوت میان مشیخه طوسی و مشیخه شیخ صدوق باید به‌درستی در نظر گرفته شود. دکتر موحدی در ادامه به مباحث کلی‌تری اشاره کرد، از جمله این‌که تحریرهای مؤلف‌محور معمولاً چالش‌برانگیز نبوده‌اند، اما تحلیل‌های پسینی که توسط شاگردان ارائه شده، اهمیت دارد. وی همچنین بر ضرورت توجه به مسئله تقطیع حدیث تأکید کرد و بیان داشت که این موضوع در مقاله جایگاه مشخصی نیافته است. در نهایت، وی تصریح کرد که دلیل قانع‌کننده‌ای مبنی بر این‌که بسیاری از اجازه‌ها بدون نسخه بوده‌اند، وجود ندارد و نمی‌توان یک نمونه تاریخی را به‌عنوان قاعده‌ای کلی در نظر گرفت. در پایان، دکتر سرخه‌ای به بیان توضیحاتی در پاسخ به نقدها پرداختند و سپس جلسه با بخش پرسش و پاسخ میان حضار ادامه یافت. ┄┅┅┅❀🔸❀┅┅┅┄ 🆔 @hadith_maaref #حدیث‌پژوهی #نشست_هجدهم 🔗  تلگرام   👨‍💻 اینستاگرام   🔗 آپارات

🎧 صوت هجدهمین نشست شناسه شیعه 🔸منابع مکتوب؛ طرق تحمل و نقش چندگانه راویان در اعتبارسنجی احادیث امامیه 🆔 @hadith_maaref #شناسه_شیعه #حدیث_پژوهی 🔗  تلگرام   👨‍💻 اینستاگرام   🔗 آپارات

✅علم امام، منابع، قلمرو و ویژگی‌ها #دوره_آنلاین ۱۶ الی ۲۲ اسفندماه 🎙حجت الاسلام والمسلمين سید علی هاشمی عادل سرفصلهای این دوره : *امکان و ضرورت علم ویژه امام علیه السلام امکان علم امام به غیب *منابع و راههای علم امام علیه السلام منابع علم امام (لوح محفوظ، عرش و کرسی، قرآن کریم، حفر، جامعه، مصحف حضرت زهرا سلام الله علیها، سایر کتب، عمود نور) راههای علم امام (تعقل و تجربه، وراثت، الهام، دریافت از فرشتگان، روح القدس، مشاهده ملکوت، رویا) * قلمرو علم امام علیه السلام قلمرو موضوعی علم امام شواهد تام بودن علم امام شواهد محدودیت علم امام جمع بین دو دیدگاه قلمرو زمانی علم امام * وِیژگیهای علم امام علیه السلام الهی بودن موهوبی و اکتسابی بودن علم امام معصومانه بودن قطعی بودن علم امام شانی و فعلی بودن علم امام اجمالی و تفصیلی بودن علم امام برابر و رتبه پذیر بودن علم امام تکلیف آور و رخصت مند بودن علم امام *⃣گروه تلگرامی دوره جهت اطلاعات بیشتر و پشتیبانی https://t.me/+J4Ktwn7h_6ZhYzU0 🌐https://imamsadiq.ac/fa 🆔 @Maaref_org 🆔 @hadith_maaref

💎 #نکته_ها_و_ناگفته_ها《11》 #بخش_اول 🔰عنوان بحث: 《زمینه گرایی در فهم حدیث، گونه ها، هنجار ها (4)》 ✍ محمود رفاهی 📑هنجار اول: لزوم تقارن با زمان صدور حدیث چنانکه در یادداشت پیشین اشاره شد، لازم است که زمینه ای که برای فهم حدیث به آن استناد می شود مقارن با زمان صدور حدیث باشد. این هنجار بنا بر هر دو تقریبی که برای تأثیرگذاری زمینه در توسعه مفاد حدیث بیان شد قابل توجیه است. زمینه ای که در مأنوسات مخاطب دخالت دارد (تقریب اول) و زمینه ای که کارکرد کلام، در تعامل با آن شکل می‌گیرد (تقریب دوم) زمینه زمان تحقق گفت‌وگو است. این هنجار -گرچه کبرویا واضح است- در مواجهه با احادیث، فراوان مورد غفلت قرار میگیرد؛ از جمله: ادامه👇 #حدیث_پژوهی 🆔 @hadith_maaref

💎 #نکته_ها_و_ناگفته_ها《11》 #بخش_دوم ١- برخی ارتکازات عقلائی، در دوره ی متأخر از زمان صدور احادیث شکل گرفته اند. دخالت دادن این ارتکازات در برداشت از احادیث، از مصادیق استناد به زمینه متأخر از زمان تکلم است و پیدا است که نمی توان چنین اموری را در فهم مراد متکلم به کار گرفت. در بسیاری از موارد، مفسّر از این که زمینه ای که در آن زیست می کند حادث است و در زمان صدور نص، وجود نداشته غفلت می کند و مثلا تصور می کند که نزاع های متأخر، در عصر صدور حدیث وجود داشته و حدیث را ناظر به آن نزاع می فهمد و یا اموری که در عصر حاضر مستنکر شمرده می شود را موجب انصراف کلام یا مقطعی دانستن آن تلقی می کند در حالی که نمی توان اموری که حدوثشان پس از دوره صدور کلام بوده را قرینه ای برای استظهار و فهم مراد متکلم قرار داد. البته ممکن است که ارتکازات متأخر، برای ادله ی دیگری موضوع سازی کند که در این صورت، لازم است نسبت آن ادله با این خطاب را ملاحظه کرد. 2- گاهی فضایی که در ابتدای بعثت پیامبر صلی الله علیه و آله وجود داشته، در اعصار بعدی وجود نداشته و نمی توان حدیث را به لحاظ فضای ابتدای بعثت فهمید. به عنوان مثال، نمی توان فضای تمایل به بت پرستی که در ابتدای بعثت وجود داشته را قرینه ای برای تصرف در ظهور روایات نهی از مجسمه سازی که از امام صادق علیه السلام صادر شده قرار داد. 3- گاهی برای به دست آوردن فتاوی عامه، به کتبی چون الفقه علی المذاهب الاربعة مراجعه می شود؛ در حالی که برای شناخت جوّ فقهی در دوره صدور حدیث، فتاوی فقهای عصر صدور حدیث را باید لحاظ کرد و به سه جهت، نمی‌توان از کتاب مذکور و مانند آن، این فتاوی را به دست آورد: ادامه👇 #حدیث_پژوهی 🆔 @hadith_maaref

💎 #نکته_ها_و_ناگفته_ها《11》 #بخش_سوم 🔸اولاً برخی فروع مطرح در چنین کتاب هایی، در دوره صدور احادیث و زمان ائمه ی مذاهب عامه اساساً مطرح نبوده و در دوران متأخر و بر اساس مبانی آن مذاهب استخراج شده است. 🔹ثانیاً ممکن است نظر مشهور یک مذهب که در چنین کتاب هایی ذکر می شود، با نظر مؤسس آن مذهب که در دوره ی صدور حدیث مطرح بوده متفاوت باشد. (*این دو وجه در دروس استاد سید احمد مددی و دروس استاد سید محمدجواد شبیری بیان شده است). 🔸ثالثاً برخی فتاوی خارج از مذاهب رسمی عامه در دوره ی صدور حدیث مطرح بوده که در چنین کتاب هایی منعکس نشده است. البته گاهی فتوای متأخر از دوره صدور حدیث، می تواند در شناخت فضای صدور حدیث مؤثر باشد. به عنوان نمونه، در مسأله خمس ارض خریداری شده توسط ذمّی، با توجه به فتاوی عامه، این نظر مطرح شده که مراد از خمس، زکات مضاعف (دو عُشر) است و نه خمس اصطلاحی. اما اثبات مقارنت فتوای عامه با احادیث ائمه علیهم السلام مورد اشکال قرار گرفته و در مقابل، صاحب معالم، احتمال این امر را هم مضر به اثبات خمس اصطلاحی دانسته اند. اما می توان گفت که گرچه فتوایی که به دست ما رسیده (فتوای مالک) متأخر از دوره صدور حدیث است (دوران امامت امام باقر علیه السلام) اما طبعاً این فتوا به صورت دفعی ابداع نشده و ریشه های آن در دوران قبل وجود داشته و در چنین مواردی که شاهدی بر وجود زمینه ی تأثیر گذار در استظهار وجود دارد، نمی توان بناء بر عدم وجود قرینه صارفه گذاشت (*این وجه را استاد سید محمدجواد شبیری در جلسه علمی با عنوان "بررسی نظارت روایات اهل بیت علیهم‌السلام بر فقه عامه"، مؤرخ ۱۴۰۳/۱/۲۱ مطرح کرده اند) 📌ادامه دارد... #حدیث_پژوهی 🆔 @hadith_maaref 🔗  تلگرام   👨‍💻 اینستاگرام   🔗 آپارات

🌙 دوره‌ آنلاین ویژه ماه رمضان 🌙 مسئله علم امام حقیقت؛ منابع و گستره 🗓 ۱۱ اسفند ۱۴۰۳ الی ۱۰ فروردین ۱۴۰۴ 🕘 ساعت ۲۱ الی ۲۲ 🎓 اساتید دوره: - استاد سید محمود جزائری (علم امام و شئون امامت) - استاد سید علی هاشمی عادل (علم امام، منابع، قلمرو و ویژگی‌ها  ) - استاد محمدتقی یار محمدیان (ازدیاد علم امام از دیدگاه کتاب و سنت) ✅- استاد محمدعلی موحدی (علم امام در باور شیعیان نخستین) ⬅️۲۶ الی ۲۸ اسفندماه ✅- استاد امداد توران (رابطه بشریت امام و علم امام) ⬅️۴ و ۵ فروردین ✅- استاد وحید عابد (مناسبات علم امام با علم خداوند) ⬅️۶ الی ۱۰ فروردین 🎁 همراه با گواهی پایان دوره و جوایز ارزنده 🔹 جهت ثبت‌نام:  1️⃣ وارد لینک    https://imamsadiq.ac/fa  شوید.  2️⃣ حساب کاربری ایجاد کنید یا با گوگل/اپل وارد شوید.  3️⃣ دوره‌ را ثبت‌نام کنید. گروه تلگرامی دوره جهت اطلاعات بیشتر و پشتیبانی https://t.me/+J4Ktwn7h_6ZhYzU0 🌐https://imamsadiq.ac/fa 🆔 @Maaref_org 🆔 @hadith_maaref