خوانش مقتل حسین‌بن‌علی علیه‌السلام کتاب آه، ویرایش یاسین حجازی قسمت ششم #متن‌خوانی_عاشورایی خرمن کلمات یادداشت‌های مسعود آذرباد @Azarbadir

نکته شماره ۲۲۶ #سوژه‌یابی و پرداخت ایده *قسمت نهم: سوژه را به «انتخاب دشوار» برسانید* در مسیر سوژه‌یابی یک خطای رایج این است که نویسنده به «اتفاق» دل می‌بندد. حادثه‌ای رخ می‌دهد و تصور می‌کنیم همین برای ساخت داستان کافی است. اما در تجربه ویراستاری، اتفاق به تنهایی سوژه نمی‌سازد. آنچه سوژه را به داستان تبدیل می‌کند، لحظه‌ای است که شخصیت باید میان دو چیز مهم یکی را انتخاب کند. داستان جایی شکل می‌گیرد که شخصیت راه آسانی پیش رو ندارد. هر انتخابی که انجام دهد، چیزی را به دست می‌آورد و چیزی را از دست می‌دهد. اگر یکی از گزینه‌ها کاملا درست و دیگری کاملا غلط باشد، کشمکش واقعی شکل نمی‌گیرد. اما اگر هر دو سوی انتخاب برای شخصیت ارزش داشته باشند، روایت جان می‌گیرد. به همین دلیل در مرحله سوژه‌یابی باید مدام از خود بپرسید: «این موقعیت شخصیت را به چه انتخابی می‌رساند؟» *اگر هنوز انتخابی در کار نیست، احتمال دارد با یک «اتفاق» روبه‌رو باشیم، نه با یک سوژه داستانی.* از نگاه من ویراستار داستانی، بسیاری از طرح‌های اولیه درست از همین جا یا قوت می‌گیرند یا زمین می‌خورند. اگر نویسنده موقعیت را جلوتر نبرد تا به لحظه‌ای تصمیم شخصیت نرسد، ایده‌مان به خوبی پرداخت نخواهد شد. حتی اگر بنویسیمش، در سطح روایت می‌ماند نه رمان. *مثال و تمرین:* در پرونده «عشق»، جوان داستان از بحران پدر دختر و دستگیری او باخبر شده است. حالا این موقعیت را به نقطه انتخاب برسانید. راه‌هایی پیش پایش بگذارید و تبعات هر تصمیم را بسنجید. سعی کند هر انتخاب، شامل انتخاب بین بد و بدتر باشد. مثلا: حقیقت را بگوید و شاید این رابطه را از دست بدهد یا سکوت کند و زندگی مشترکش را بر پایه حقیقتی ناتمام آغاز کند؟ کدام انتخاب برای داستان شما تنش بیشتری ایجاد می‌کند؟ در نظرها بنویسید. #نکات_نوشتن پ.ن: از این به بعد قسمت مثال‌ها را همراه نوعی تمرین هم جلو می‌برم که کاربردی‌تر بشود. خرمن کلمات یادداشت‌های مسعود آذرباد @Azarbadir

یکی از دوستان پیام داده و گفته کاش منم انقدر باهوش بودم، می‌تونستم روزنوشت‌هام را به اسم روایت جنگ به خورد مردم می‌دادم. هوش نمی‌خواد. میل وافر به دیده شدن می‌خواد! به اینکه فکر کنی هر چی نوشتی بقیه وظیفه دارند بخوانند!

خوانش مقتل حسین‌بن‌علی علیه‌السلام کتاب آه، ویرایش یاسین حجازی قسمت هفتم #متن‌خوانی_عاشورایی خرمن کلمات یادداشت‌های مسعود آذرباد @Azarbadir

خوانش مقتل حسین‌بن‌علی علیه‌السلام کتاب آه، ویرایش یاسین حجازی قسمت پنجم #متن‌خوانی_عاشورایی خرمن کلمات یادداشت‌های مسعود آذرباد @Azarbadir

قسمت پنجم را یادم رفته بود. گفتم امشب بگذارمش.

کاری کنید مخاطبانتان به دلیل آنکه نمی‌توانند کتاب شما را کنار بگذارند، به قرارهای کاریشان نرسند. جیمز اسکات‌بل #جملات قصار خرمن کلمات @Azarbadir

وقتی نویسنده به جای اینکه در مرحله نازک‌کاری سراغ #ویراستار_داستان بیاید در همان مرحله پی‌ریزی وارد عمل می‌شود. خرمن کلمات یادداشت‌های مسعود آذرباد @Azarbadir

نکته شماره ۲۲۷ #سوژه‌یابی و پرداخت ایده *قسمت دهم: روح اخلاقی داستان (تم)* در کار ویراستاری، زیاد می‌بینم نویسندگانی را که همه عناصرِ تکنیکی داستان را بلدند؛ اما داستانشان از همان ابتدا در «نفس» نمی‌کشد. چون روح اخلاقی داستان، یا همان «تم» روشن نیست. *داستان فقط گزارشِ یک انتخابِ دشوار نیست؛ داستان در واقع پرسشی است که نویسنده درباره اخلاق، ایمان یا معنای زندگی مطرح می‌کند.* مخصوصا برای ما که عُلقه‌های دینی و فرهنگ ایرانی‌اسلامی مهم و پررنگ است. مفاهیم معنوی چیزهایی نیستند که در خلأ تعریف شوند؛ این‌ها در هر منظومه‌ای ارزش خود را دارند. بسیاری از نویسندگان از واژه «پیام» یا «درس اخلاق» می‌ترسند. می‌ترسند اگر موضع بگیرند برچسب ایدئولوژی‌زده بخورند. نتیجه؟ داستانشان را از هرگونه ریشه اخلاقی تهی می‌کنند. اما حقیقت این است که داستان اگر حرفی برای گفتن نداشته باشد، نه تنها سرگرم‌کننده نیست، ادبیات هم نیست! هنرمندی نویسنده در این است که معنا را در دلِ انتخاب‌های شخصیت قرار بدهد. اگر شخصیت در نهایت انتخاب می‌کند که حقیقت را فدای آبرو نکند، این انتخاب باید از دل باورهای عمیق او بیرون بیاید، نه از یک منطقِ خشکِ داستانی. سوژه وقتی جان می‌گیرد که نویسنده بداند با این داستان می‌خواهد کدام گوشه از جهانِ اخلاقی انسان را روشن کند. *اگر سوژه، پیکره داستان است، «تم» خونِ جاری در رگ‌های آن است.* بدون این نگاه، سوژه هرچقدر هم بکر باشد، در نهایت سرد و بی‌اثر باقی می‌ماند. *مثال و تمرین نهایی:* در پرونده «عشق» شخصیتِ جوان ما میان صداقت و آبروی خانواده قرار گرفته بود. او حالا به نقطه انتخاب رسیده است. بپرسید: «این داستان در نهایت چه چیزی را ستایش می‌کند؟» آیا داستان، صداقتِ بی‌رحمانه را ستایش می‌کند؟ یا فداکاریِ پنهان را؟ یا دیدگاهی سوم؟ موضع اخلاقی‌تان در داستان را مشخص کنید. آن را در یک جمله کوتاه بنویسید. مثلاً: «حقیقت، حتی اگر تلخ باشد، سنگ‌بنای اعتماد است» یا «حفظ حرمت خانواده، بالاترین فداکاری است.» با مشخص شدن این جمله، شما روحِ داستانتان را پیدا کرده‌اید. در نظرها بنویسید #نکات_نوشتن .پ.ن: از این به بعد قسمت مثال‌ها را همراه نوعی تمرین هم جلو می‌برم که کاربردی‌تر بشود.

خوانش مقتل حسین‌بن‌علی علیه‌السلام کتاب آه، ویرایش یاسین حجازی قسمت نهم #متن‌خوانی_عاشورایی خرمن کلمات @Azarbadir

خدا بیامرزد مصطفی عقاد را! همه چیز از مداحی‌ای شروع شد که به تازگی دانلودش کرده بودم. مداحی را محمود کریمی خوانده بود و در وصف حضرت علی‌اکبر (علیه‌السلام) است. مداحی‌ای با رنگ حماسی که لحظه خروج حضرت علی‌اکبر (علیه‌السلام) از خیمه و رفتن به میدان جنگ در روز عاشورا را تصویر می‌کرد. تمرکز اصلی شعر، که با مطلع «از خیمه برون چو رسول الله» شروع می‌شود علاوه بر خلق تصویری روشن از حرکات و سکانت آن حضرت و پدر بزرگوارش امام حسین(علیه‌السلام) آهنگ خاصی هم داشت که به گوشم آشنا آمد. بعد از چند بار گوش کردن، تنها چیزی که داشتم تحسین مداح و شاعر این شعر بود. بگذارید در شکلی روایی بگویم که اهنگ این مداحی از کجا آمده بود. همیشه ایام بعثت و رحلت حضرت محمد (صلی‌الله علیه و آله) که می‌شود، صداوسیما اولین کاری که می‌کند، پخش فیلم الرساله است که در ایران با نام «محمد رسول الله» می‌شناسیمش. البته چند سال است به‌خاطر تلاش‌های اقای مجید مجیدی که کودکی پیامبر را ساخت، این تکرار کمتر شده است اما واقعا بین آنچه که مصطفی عقاد با آنچه که مجید مجیدی ساخته است، تفاوت‌هاست. البته فکر نکنید فقط ما تنها هستیم! باقی کشورهای عربی، نه تنها فقط همان «الرساله» مرحوم مصطفی عقاد را می‌شناسند بلکه آنجا عید قربان و عید فطر پخشش می‌کنند! پس ناشکری نکنید! موسیقی متن فیلم الرساله را موریس ژار، آهنگساز فرانسوی ساخته است. ژار مدت‌های مدید در آسیای غربی، در لبنان و عربستان و سوریه در سفر و حضر بود تا دریافتی دقیق برای اهنگسازی این اثر درخشان داشته باشد. درست حدس زدید. مداحی حاج محمود متأثر از آهنگ معروف همین فیلم سینمایی است. همانطور که در روایت و تاریخ آمده است، شبیه‌ترین مردم در ظاهر و رفتار و گفتار به رسول مهربانی (صلی‌الله علیه و آله و سلم) حضرت علی‌اکبر است. حالا مخاطب وقتی این مداحی را می‌‌شنود ناخواسته در ذهنش فیلم الرساله و حماسه پنهان شده در آهنگ آن را به یاد می‌آورد. اینجا، مداح از این‌همانی بین موضوع حضرت علی‌اکبر (علیه‌السلام )و حضرت رسول (صلی‌الله علیه و آله و سلم) نهایت استفاده را برده است تا بتواند بیشترین اثربخشی را داشته باشد. خدابیامرزد مصطفی عقاد را! گرچه من در اینجا فقط نخواستم تحلیل صرف یک مداحی را داشته باشم، بلکه می‌خواهم به مسئله عمیق‌تری نقب بزنم. کمیت و کیفیت ورودی یک هنرمند و نویسنده، تأثیر بسیار زیادی بر کمیت و کیفیت خروجی آن هنرمند و نویسنده می‌گذارد. به صورت خلاصه، هر قدر دریافت‌های ما، اعم از مطالعه، مشاهده، شنیدن و لمس کردن، کیفیت بیشتری داشته باشد، در خروجی ما، اعم از نوشتار و گفتار و کردار و گرافیک و تجسم، تأثیر بهتری می‌گذارد و فرآورده تولیدی ما برای مخاطب، جذاب‌تر خواهد بود. خرمن کلمات یادداشت‌های مسعود آذرباد @Azarbadir

دوستان! لطفا به بازنویسی اهمیت بدهید. فرقی هم ندارد چند سال است می‌نویسید و چقدر تجربه و شهرت دارید. لطفا روی بازنویسی وقت بگذارید! #دهنم_سرویس_شد! خرمن کلمات @Azarbadir