✅ انواع آرایه‌ی #حس‌آمیزی 1ـ #حس‌آمیزی حسی ـ حسی: دو حس از حواس پنج‌گانه در هم آمیخته می‌شوند. 🔻از نمونه‌های پرکاربرد آن به موارد زیر می‌توان اشاره کرد: #بینایی و #شنوایی سپهبد به گفتار او بنگرید شگفت آمدش کان سخن‌ها شنید (فردوسی) نگاهی گرم یعنی دلنوازیم زبانی نرم یعنی چاره سازیم (وحشی بافقی) «زبانی نرم» (سخنی نرم)، #حس‌آمیزی از نوع #شنوایی و #لامسه است. دل باز به جان آيد کز وی خبری يابد بلبل به فغان آيد کز گل شنود بویی #شنوایی و #چشایی از اَن پس بیامد به نزدیک بلخ نیازرد کس را به گفتار تلخ (فردوسی) لیک چنان خیره و خاموش ماند کز همه شیرین سخنی گوش ماند (نیما یوشیج) #شنوایی و #لامسه با من به سلام خشک ای دوست زبان تر کن تا از مژه هر ساعت لعل ترت افشانم (خاقانی شروانی) 2 ـ حس آمیزی انتزاعی- حسی: یک مفهوم عقلی (ذهنی، انتزاعی) با ویژگی یکی از حواس ظاهری در هم آمیخته می‎‌شود. 🔻از موارد پرکاربرد حس آمیزی انتزاعی ـ حسی نمونه‌های زیر را می‌توان نام بُرد. : #انتزاعی و #چشایی: جهان پير است و بی‌بنياد از اين فرهادکش فرياد که کرد افسون و نيرنگش ملول از جان شيرينم (حافظ) #انتزاعی و #لامسه: ز زهد خشک ملولم کجاست باده‌ی ناب که بوی باده مدامم دماغ تر دارد (حافظ) #انتزاعی و #بینایی: در خلایق روح‌های پاک هست روح‌های تیره‌ی گلناک هست (مولانا) #انتزاعی و #بویایی: نام من رفته‌ست روزی بر لب جانان به سهو اهل دل را بوی جان می‌آید از نامم هنوز (حافظ) 🔻مثال‌های بیشتر #حس‌آمیزی: به ترانه‌های شيرين ، به بهانه‌های زرّین بکشيد سوی خانه مه خوب خوش‌لقا را (مولانا) در ترکیب «ترانه‌های شیرین» بیت بالا، ترانه قابل شنیدن است و مربوط به #حس_شنوایی است که با شیرینی که مخصوص #حس_چشایی است آمیخته شده و در ترکیب «بهانه‌های زرّین»، بهانه برای #حس_شنوایی است و زرّین یا طلایی مربوط به #حس_بینایی است. اگر دشنام فرمايی و گر نفرين دعا گويم جوابِ تلخ می‌زيبد لب لعل شکرخا را (حافظ) جواب #شنيدنی است و تلخی مربوط به #حس_چشایی می‌باشد. گشاده شود زين سخن راز تو به گوش آيدش روشن آواز تو (فردوسی) تیر عاشق کش ندانم بر دل حافظ که زد این قدر دانم که از شعرِ ترش خون می‌چکید (حافظ) دل چاشنی گرفت از آن خنده های شور آری نمک لذیذ نماید کباب را (ملک الشعرای بهار) سزای توست چون گل گریه‌ی تلخ پشیمانی که گفت ای غنچه‌ی غافل! دهن پیش صبا بگشا (صائب) نشئه‌ی دیدار ساقی رونق مستی شکست هیچ کس بویی ز می در شیشه و ساغر ندید (صائب) ز شعرهای ترم گرم این چنین مگذر که آب خضر نهان در شب سیاه من است (صائب) گرچه جز تلخی از ایّام ندید هرچه خواهی سخنش شیرین است (بانو پروین اعتصامی) به شکرخنده درآور، نه یقین می‌دانم که دهان تو یقین را به گمان درفکند (خواجو کرمانی) آنکه نشنیده است هرگز بوی عشق گو به شیراز آی و خاک من ببوی (سعدی) گردد از دست نوازش پایه‌ی معنی بلند مور را شیرین‌سخن دست سلیمان کرده است (صائب) چون عمر به سر رسد چه بغداد و چه بلخ پیمانه چو پر شود چه شیرسن و چه تلخ (خیام) عمرِ شیرین و عمرِ تلخ هر دو #حس‌آمیزی می‌باشند. بدین شعرِ تَرِ شیرین ز شاهنشه عجب دارم که سر تا پای حافظ را چرا در زر نمی‌گیرد (حافظ) در ترکیب زیر سه حس #شنوایی، #لامسه و #چشایی به هم آمیخته شده‌اند نجوای نمناک علف‌ها را می‌شنوم (سهراب سپهری) ترکیب «نجوای نمناک» از آمیختن دو حس #شنوایی (نجوا) و #لامسه (نمناک) ساخته شده و در جمله‌ی «خبر تلخی شنیدم» (خبر) را با حس #شنوایی و (تلخ) را با حس #چشایی دریافت می‌کنیم؛ پیوند و آمیزش این دو حس مختلف در یک جا سبب خلق آرایه‌ی #حس‌آمیزی شده است. 🔻در بیت زیر چهار #حس‌آمیزی به‌کار رفته است. بس که صائب دیده‌ام تلخی ازین شکّر لبان می‌شمارم خنده‌ی شیرین ، عتاب تلخ را (صائب)   آموزش عروض و قافیه و... سید محمدرضا شمس (ساقی) https://eitaa.com/arozghafie

#شاه_بیت ۱۴۰ یاحسین (ع) غالباً گودال در خود آب می گیرد ولی تشنگی دارد از این گودال می ریزد چرا؟ ✍️ سید ابوالفضل مبارز (معاصر) @adabkhane @arozghafie

۴۴ روز تا ماه عاشقی (محرم 🚩) #مداحی ۳۴ سرت اگه بلند شدی خورد به لحد نترسیا 🔊محمد ابراهیمی اصل @adabkhane

✅ آرایه‌ی #پارادوکس چیست؟ 🔻#پارادوکس (Paradox) یا #متناقض‌نما یکی از صنایع ادبی معنوی به شمار می‌رود و هنگامی به وجود می‌آید که شاعر یا نویسنده در کلام خود، دو واژه‌ی متناقض را در کنار هم و در ارتباط با هم به‌کار ببرد. نتیجه‌ای که از جمع این واژگان متناقض حاصل می‌شود، معنی متفاوتی می‌دهد که درک این ترکیب‌ها برای خوانندگان لذت‌بخش، و سبب خیال‌انگیز شدن آن می‌شود. زیرا معمولاً در دنیای واقعی وجود ندارد. کنار نام تو لنگر گرفت کشتی عشق بیا که یاد تو آرامشی است طوفانی (قیصر امین‌پور) آرامشی طوفانی، وضعیتی است که هیچ‌گاه رخ نمی‌دهد؛ طوفان به‌هم‌ریختگی‌ای به همراه دارد که آرامش در آن معنا ندارد ولی در این ترکیب واحد معناداری ساخته شده است. هرگز وجود حاضر غائب شنیده‌ای؟ من در میان جمع و دلم جای دیگر است. (سعدی) اگرت سلطنتِ فقر ببخشند ای دل کمترین ملک تو از ماه بود تا ماهی (حافظ) (حاضر غایب) ـ (سلطنت فقر) 🔻خاستگاه پارادوکس : پارادوکس در انواع سبک‌ها و دوره‌های شعری حضور داشته است. در ابتدا اندکی مورد استقبال قرار گرفته، اما با پیدایش ادبیات عرفانی، استفاده از آن به اوج رسید. محققان معتقدند که خاستگاه شکوفایی پارادوکس در سخنان رمزآلود عارفان بوده و کلامی از بایزید بسطامی بسیار مورد توجه‌شان قرار گرفته‌است : «روشن‌تر از خاموشی، چراغی ندیدم» و همین‌طور در سبک هندی به‌خصوص در اشعار بیدل دهلوی، پارادوکس یا متناقض‌نما جایگاه ویژه‌ای دارد. غیر عریانی لباسی نیست تا پوشد کسی از خجالت چون صدا در خویش پنهانیم ما (بیدل دهلوی) 🔻انواع پارادوکس یا متناقض‌نما : آرایه‌ی پارادوکس می‌تواند به شکل‌های مختلفی در نظم و نثر ایجاد شود که عبارتند از؛ 1- ترکیب اضافی یا ترکیب وصفی : «پناهِ بی‌پناه» 2- ترکیب دو اسم یا دو صفت : «بیابانِ آباد» 3- اسم متناقض به صورت کنایه : «تیر را با کمان یار کردن» 4- دو اسم که از متعلقات هم سرچشمه می‌گیرند : «تو ز روی مهربانی به میان مگر درآیی که کنند صلح با هم شب ما و روشنایی» (کلیم همدانی) 5- دو اسم متناقض که با حروف اضافه به هم متصل‌اند 🔻روش پیدا کردن پارادوکس : 1- توجه به حروف اضافه، کسره‌ی اضافه و واو عطف 2- توجه به معنا : اصولاً در اشعار و سخنان امروزی و حتی در برخی اشعار قدیمی واژگان متناقض با موارد ذکر شده کاملا خود را نشان می‌دهند و پیدا کردن آن‌ها کار دشواری نیست. فریادِ سکوت آرامش طوفانی بی‌کرانِ محدود سختِ سست خنده‌ی اشک‌آمیز گریه‌ی خوشحالی اثر بی‌اثری بامدادِ شب شرمِ سرافرازی سردِ گرم سرشار از تهی پادشاه فقر باغ بی‌درخت سوز گرم بخار سرد از سرما گرم شدن 🔻آیا هر #پارادوکسی #تضاد هم هست؟ خیر، هیچگاه نمی‌توان شرطی گذاشت که همه‌ی پارادوکس‌ها تضاد هستند یا برعکس. زیرا ما در تضاد، دو واژه یا مفهوم جداگانه را که متضاد هم هستند در نظر می‌گیریم و مکان قرارگیری واژگان در جمله یا بیت و همین‌طور رابطه بین آن‌ها در واقعیت یا در شعر برای‌مان اهمیتی ندارد. در پارادوکس ما دو مفهوم متناقض را باهم می‌آمیزیم و یا به منبع اصلی نسبت می‌دهیم. همچین ارتباط میان دو واژه از نظر تخیل و مکان قرارگیری آن‌ها برای ما اهمیت دارد، چون اگر هر کدام از این موارد تفاوتی پیدا کند، دیگر پارادوکس نخواهیم داشت. برای درک بهتر تفاوت میان پارادوکس و تضاد، به مثال زیر دقت کنید؛ #تضاد: الان روز است و چند ساعت دیگر شب. #پارادوکس: زمان حال برایم هم روز است و هم شب! پارادوکسی در مصراع اول ایجاد شده، اما شاعر معنای حرف خود را در مصراع دوم به‌صورت کامل توضیح داده و هنگام مطالعه‌ی کامل این بیت چقدر زیبایی و شیوایی واژگان بیشتر نمایش داده می‌شوند. دولت فقر خدایا به من ارزانی دار کاین کرامت سبب حشمت و تمکین من است (حافظ) 🔻چرا پارادوکس به زیبایی نوشته می‌افزاید؟ در نگاه اول ممکن است این آرایه، پوچ و بی‌معنا به نظر بیاید، اما در پس این پوچیِ ظاهری، مفهوم زیبایی نهفته است. برجستگی پارادوکس به دلیل هنجارشکنی و آشنایی‌‌زدایی کلام است و چون حکم منطقی و عرف را‌ کنار زده است لذا باعث می‌شود تا در سخنان عامیانه‌ی مردم نیز جایگاهی مخصوص پیدا کند. به‌طور مثال ضرب المثل «مفت هم گران است»؛ پارادوکسی عمیق دارد که جایگاه جملاتی همچون «به درد نمی‌خورد یا نمی‌ارزد» را گرفته است. کانال آموزش عروض و قافیه و... سید محمدرضا شمس (ساقی) https://eitaa.com/arozghafie

#صلوات🦋 در ستم خانه ء دنیا و جهان ظلمات فرج مهدی موعود بُوَد راه نجات ای خداوند عطابخشِ خطاپوشِ رحیم برسان منجی ما را به دعای صلوات ✍سید لسانی @adabkhane💌

@adabkhane🔊

@adabkhane🏴

برای دیدنم این بار هم مُردّد بود گناه او که نبود، استخاره ها بد بود #علی_اصغر_شیری @adabkhane💌